Hangi durumlarda psikoloğa gidilmeli?

Aileler psikologlara çocuklarıyla ilgili aşağıdaki durumlar için başvurabilir.

· Gelişim kontrolü için
· Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıkların tedavisi, sakatlıklar için
· Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri için
· Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt için

Gelişim kontrolü
Psikoloğa gitmek için çocukların herhangi bir sorun yaşamasını veya bir hastalık, davranış bozukluğu geliştirmesini beklemek yanlıştır. 0-6 yaş döneminde çocukları, gelişim kontrolü yaptırmak için düzenli aralıklarla bir uzmana götürmek gerekir. Gelişim kontrolü seanslarına psikoloğun da onayıyla, anne-babalar, çocuk bakıcıları veya çocukla ilişkide olan diğer aile büyükleri de katılabilir. Gelişim kontrolleri sayesinde anne-babaların edinecekleri bilgiler aşağıdaki gibidir;

· Çocuğunuzun gelişiminin normal olup olmadığını öğrenirsiniz. Gelişim kontrolü seanslarında çocukların gelişimleri 5 grupta incelenir; fiziksel, hareket, dil, sosyal-duygusal, zeka gelişimi.
· Geriden gelen gelişim alanlarını ve bu alanları desteklemek için yapmanız gerekenleri öğrenmiş olursunuz. Psikoloğunuz size bu alanı geliştirmenizi sağlayacak egzersizler, oyun ve oyuncaklar önerecektir. Örneğin, siz çocuğunuzun konuşma problemi olduğunu ancak 18. ayda farkedebilirsiniz, ancak bir psikolog bunu 8-10 aylar arası farkedip, dil gelişimini destekleyici egzersizlere ağırlık vermenizi sağlayabilir. Bu şekilde sorunlar çıkmadan önleyebilirsiniz.
· Çocuğunuzun gelişimini desteklemek için neler yapabileceğinizi öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun zayıf ve güçlü yönlerini, eğilimlerini ve bunları geliştirme yollarını öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzla sağlıklı iletişim kurmayı öğrenirsiniz.
· Farkına varmadan yaptığınız hataları görme ve düzeltme olanağı bulursunuz.
· Çocuğunuzla oyun oynamayı ve ona herhangi bir şeyi doğru yöntemlerle öğretmeyi öğrenirsiniz.
· Spor, sanat veya bilimin herhangi bir dalına çocuğunuzu sağlıklı bir şekilde yönlendirmeyi öğrenirsiniz.
· Yaşına göre hangi oyun ve oyuncakları tercih etmeniz gerektiğini öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun içinde bulunduğu dönemle ilgili gerekli bilgileri ve bu dönemlerde dikkat etmeniz gereken konuları öğrenirisiniz. Örneğin; 8 ay civarı yabancılardan korkma, 12 ay civarı özgürlüğünü ilan etme, 18 ay civarı tuvalet eğitimine hazırlık vb.
· Ortaya çıkabilecek olası uyum ve davranış bozuklukları ve hastalıkları hızla teşhis edebilme, önlem alabilme ve tedaviye başlayabilme olanağı bulursunuz.

Gelişim kontrollerine başlamak için en ideal dönem 6-8 aylar arasıdır. Psikologlar gelişim kontrollerini farklı periyotlarla yapabilirler. Çocuğun gelişimine göre seanslar daha sık yapılabilir. Ancak gelişimi normal çocuklar için genellikle aşağıdaki program yeterli olmaktadır.

6 – 36 ay arası 2 ayda bir görüşme
3 yaş – 6 yaş arası 4 ayda bir görüşme

Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıklar, sakatlıklar
Aileler, yaygın gelişimsel bozukluklar, cinsiyet anomalileri ve kromozomal bozukluklar için psikologlara başvurabilir. Örneğin, otizm, hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı, down-sendromu, zeka geriliği, konuşma bozuklukları, öğrenme güçlükleri gibi hastalıkların tedavisinde psikologlardan yardım alınabilinir. Bu hastalıklarda tıbbi tedavi gerekliyse, psikologlar destek tedavi programlarını yürütürler. Bunun dışında bu hastalıkların tanısının konamadığı durumlar olabilir, ancak çocuğun hastalığa eğilimi vardır; bu durumlarda tıbbi tedavi uygulanamaz ama bir psikologla düzenli çalışarak, egzersiz yapılarak sorunu tamamen çözmek veya sorunun ilerlemesini engellemek mümkün olabilir.

Kaza sonucu ve doğuştan olan sakatlıklarda da, tıbbi tedavilerin yanı sıra, psikolojik destek almak hem tedaviye uyumu artırır, hem de çocuğun ve ailenin sorunla başaçıkmasını kolaylaştırır. Bu tür sakatlıklara örnek olarak, körlük, sağır ve dilsizlik, ortopedik sakatlıklar, ağır konuşma bozuklukları vb. Verilebilinir.

Uyum sorunları ve davranış bozukluklarının tedavisinde çoğunlukla psikolojik yardım tek başına yeterli olmaktadır. Bu sorunlar çok yaygındır ve bir çok aile bunları yardım almayı gerektirir bir sorun olarak görmez. Anne-babalar genellikle, bu tip sorunların kendiliğinden geçmesini bekler veya sorunu gidermek için o kadar sağlıksız yöntemler dener ki, sorun yer değiştirerek başka bir forma girer veya büyüyerek çözülemez hale gelir. Uyum ve davranış bozukluklarına örnek olarak aşağıdaki sorunları sıralayabiliriz;

- Gece korkuları
- Fobiler
- Kaygı bozukluğu
- Parmak emme (bebeklik dışında)
- Tırnak yeme
- Öfke ve saldırganlık
- Altını ıslatma
- Dışkı kaçırma veya tutma
- Kekemelik
- Tikler
- Yalan söyleme
- Çalma
- Kardeş kıskançlığı
- Cinsel sorunlar ve mastürbasyon
- Yeme bozuklukları
- Uyku bozuklukları
- İçe kapanıklık
- Aşırı inatçılık

Ailelerin bu sorunları çözmede yaptıkları en büyük yanlışlardan biri sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Oysa, soruna yol açan sebebi ortadan kaldırmak gerekir. Yoksa sorun ya büyüyerek veya yeni bir sorun olarak bir süre sonra yeniden ortaya çıkar. Örneğin tırnağını yiyen bir çocuğu baskı yoluyla veya çeşitli cezalarla bu alışkanlığından vazgeçirebilirsiniz, ancak tırnak yeme alışkanlığına yol açan duygusal sebepler ortadan kalkmadıkça sorun tekrarlar veya çocuk altına kaçırma vb. Gibi yeni bir sorun geliştirir.

Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri
Boşanma, aile bireylerinden birinin ölümü, bakıcının değiştirilmesi, şehir veya ev değişikliği, okula başlama, kreşe başlama, kardeş doğumu ve annenin işe başlaması gibi yaşam değişiklikleri çocuklar için önemli duygusal sorunlara yol açabiliyor. Yetişkinler gibi, çocuklar da bu tip değişimlerden farklı düzeylerde etkilenebiliyorlar. Bu değişimlerden önce psikoloğa başvurarak çocukların bu değişime hazır olup olmadıklarıno öğremekde ve hazır değillerse bu olayların çocuklara nasıl anlatılabileceği konusunda danışmakta yarar vardır. Özellikle boşanma ve kardeş doğumu konularında mutlaka birkaç seanslık danışmanlık alınması gerekir; birçok çocuk bu değişimlerden çok etkilenmektedir.

Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt
Aileler çocuklarının psikolojilerine zarar vermeden bazı basit sorunları çözebilmek için de psikologlara başvurabilirler. Bu sorunların bir kısmı basit önerilerle giderilebilir. Sağlıksız yöntemlerle çözüldüğünde ise yukarıda sayılan uyum bozukluklarına veya duygusal sorunlara yol açabilir. Sorunların hepsinin çocukluk çağlarında ortaya çıkmadığını, çocukluk dönemlerinde yaşanan olayların ve sağlıksız eğitim yöntemlerinin ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde ortaya çıkan sorunlara zemin hazırladığını da unutmamak gerekir. Ailelerin yanıtlarını merak ettiği sorulara aşağıdaki örnekler verilebilir;

- Çocuğumu kreşe hangi yaşta göndermeliyim?
- Başını duvara vuruyor, nasıl engel olabilirim?
- Yüzümüze vuruyor, bu davranışından nasıl vazgeçirebilirim?
- Çok inatçı, her dediği yapılsın istiyor, ne yapabilirim?
- Yatağını ne zaman ayırmalıyım?
- Bana çok düşkün, onu kendimden nasıl uzak tutabilirim?
- Ders çalışmayı sevmiyor, nasıl ders çalışmasını sağlayabilirim?
- Okula gitmek istemiyor, ne yapmalıyım?
- Kardeşine vurmasını nasıl engellerim?

Psikologlarla ilgili yanlış bilgiler

Psikologların herkese uygulanabilen hazır reçeteleri vardır.
Psikologların sihirli değnekleri vardır; bir seansta sorunları ortadan kaldırırlar.
Psikologlara herşeyi anlatmaya gerkek yoktur, ailelerin sırlarını paylaşmaları gerekmez.
Psikolağa gitmek için hastalık geliştirmek gerekir.
Psikologlara sadece tedavi amacıyla gidilir, bir sorun yoksa ve herşey yolundaysa gidilmez.
Psikologlara danışmanlık ve kontrol amacıyla gidilmez.
Psikologlar sizin farkedemediğinizi farkedemez; sizin çocuğunuzu sizden daha iyi tanıyamaz.

Çocuklar büyüyüp,olgunlaştıkça resimleri daha ayrıntılı, oranlı ve gerçekçi olur. Her yaş dönemi resimlerinin belirgin özellikleri vardır.

1-KARALAMA DÖNEMİ (1-4)YAŞ ARASI

Çocuklar bu yaşlar arasında gelişi güzel çizimler yaparlar. Resimler daha çokoyun amaçlıdır. Çizgiler,tren rayı vb. dir.

2-ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM (4-7) YAŞ ARASI

Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir. İnsan çiz değince baş ve ayaklarıolan insan çizebilirler. Yüz hatlarını belirleyebilir . Dört yaş çocuğu kollarıve bacakları olan çöp adam çizebilirler. Beş yaşındaki çocuğunun yaptığı insanve evler daha belirgin olmaktadır. Altı yaş çocuğunun yaptığı resimler de artıkyavaş yavaş konuda vardır. Resimlerde yer zemini çizgisi mevcuttur. Resimlerdesayd amlık da vardır. Örneğin ev çizimlerinde evin içindeki eşyalarındaçiziliyor olması gibi.

RENKLERİN ANLAMLARI (4-7) YAŞARASI

Dört beş yaşlarındaki çocuklargenelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar. Bu yaşlarda ana ve ara renkleriöğrenebilirler. Mutlu resimlerde genelde sarı renk, üzüntülü resimlerde geneldekahvere ngi renk daha ağırlıktadır. Unutulmamalıdır ki çocuk hangi rengiseviyorsa, resimlerde ağırlık o renge doğrudur. Resimlerde ağırlık kırmızırenkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder. Pembe, sarı, turuncu gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen, uyumlu, işbirlikçidir. Siyah,mavi, yeşil, kahverengi gibi soğuk renkleri seçen çocuklar, baskıcı aileortamında yetişen iddiacı, çekingen, güçlükle kontrol edilen, uyumsuz, gerçekduygularını bastıran  çocukları temsil edebilir.

3-ŞEMATİK DÖNEM (7-9) YAŞLAR ARASI

Resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır. İlk bakışta resmin ne olduğu kolaylıklaanlaşılabilir. Resimler daha gerçekçidir. Resimde mekansal ilişki vardır.Çocuklar yer çizgisi kullanırlar. Yer çizgisi çocuğun kendisi ve çevresiyleolan ilişkinin boyutunu temsil eder. Bu dönemde kuşbakışı resim çizimleriağırlıktadır.

4-GERÇEKÇİLİK DÖNEMİ (9-12)YAŞLAR ARASI

Bu dönemde resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür.Resim konularında kızlar ve erkekler arasında farklılıklar gözlemlenir. Kızçocukları daha çok bebek resmi,portreler,elbiselererkek çocukları ise araba,gemi, uçakçizerler. Resimleri beğenmeme, aşırı hassasiyet ve kendini ifadegüçlüğü görülür.

5-DOĞALCILIK DÖNEMİ(12-14)YAŞLAR ARASI

Nesneler orantılıdır. Resimler perspektiftir. Yakın çevrede gördüğü objelerinorantılarını, boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır.Renkleri ise en iyi şekilde kullanırlar.

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN RESİMLERİ

Resimlerde belirgin herhangi birkonu yoktur. Plansızdır. Yaşıtlarının resim özelliklerinden oldukça gerilikgösterir. Resim cılız ve ilkeldir. Çoğunlukla kağıda resim yerine çeşitlikaramalar yaparlar. Ayrıntılar bulunmaz. Örneğin insan resmi çiz dediğimizde sadecesınır belirten bir çizgi çizilir. Gözler, ağız, burun vs. çizilmez. Evçizdiğinde çatısı kapısı, bahçesi başka bir yere çizilir. Çocukta resimleriters çizme sıklıkla karşılaşılıyorsa öğrenme güçlüğü çekebileceğidüşünülebilir. Örneğin ağaçların ters çizilmesi gibi.

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN RESİMLERİ

Üstün kabiliyetli kişi diğer insanlardan farklı düşünebilme davranabilmeka biliyetine sahiptir. Resimlerde dikkati çeken ortak özellikler kısaca,akranlarından üstün bir performans göstermeleri, farklı kavramlar arasındamantıklı ilişkiler kurabilmeleri, gelişmiş hayal gücü, çizilen figürlerinhareket halinde olabilmesi, renklerin genelde canlı olması kağıdın tamamınınkullanılması gibi……

UNUTULMAMALIDI R Kİ
Çok güzel resim yapan çocuk zekidir,zeki çocuklar güzel resim yaparlar DENİLEMEZ.

ÇOCUĞUN PSİKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİ YANSITAN RESİMLER

OKUL FOBİSİ : Resimlerde aile bireyleri ağırlıklı olarak çizilir.Okul ,öğrenci resmi çizmek istemezler. Ev ve evde mutlu çocuk resimleriçizerler. Resimler saydamdır.

GÜVENSİZLİĞİ YANSITAN RESİMLER: Kağıdıntamamı kullanılmaz, boşluklar fazladır. Çizimler yarımdır. Küçük figürler çizmeve kağıdın bir bölümünü kullanma eğilimindedirler. İnsan figürlerinde el veayakların çizilmemiş olması güvensizliği ve çevreye uyumda yaşanılan güçlüğü,iletişim eksikliğini, paylaşım azlığını, kendinden başka insanlarla birlikteolmama yı, bencilliği de ifade etmektedir. Güvensiz çocuğun resimlerindekiçizgiler daha çok silik ve kesik kesiktir.

HİPERAKTİF ÇOCUKLARIN RESİMLERİ: Taşkınve çok renkli resim çizerler.Gerilimli oldukları için genelde karalamayı tercihederler ve resimleri hep yarım kalır. Çizdiklerinde ise resimleri çok büyükolur.

CİNSEL KİMLİK KARMAŞASI : Anneve babaya aşırı yaklaşılması, zıt cinsel kimlikte çizimlerde yoğunlaşma, evresimlerinde yatak odasının çizimi, etek giyen, çocuk emziren baba, ava gidensakal bırakan anne figürlerinin çizilmiş olması bize bazı ipuçları vermektedir.

AİLEDE İLETİŞİM KOPUKLUĞU VE PROBLEMLERİN OLDUĞUNU İFADE EDEN RESİMLER

Ailedeiletişim kopukluğu, aileyi konu alan resimlerde açıkça görülmektedir. Resimdeaile üyelerinin birinin veya birkaçının eksikliği.. ,(annenin,babanın,kardeşlerin,aile içinde yaşayan diğer fertlerin hala, amca,dede, ninenin  çizilmemiş olması ) Aile fertlerini çizmeyi ret etmesi,ebeveyn figürlerinin olmaması parçalanmış aileyi, sevgi eksikliğini, anne babave çocukların arasına nesnelerin yerleştirilmesi, aile bireylerinin arasınaköprü, gökdelen evler, yol, ırmak, ağaçların çizilmesi,iletişim problemlerinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
Anne babanın çok büyük çocuğun çok küçük veya anne babadan birinin büyükdiğerinin küçük çizilmiş olması, ailede baskıyı, aile fertleri arasındaproblemin olduğunu, baskıcı ve otoriter tutumu, anne babanın çok abartılıçizimi onlara duyulan hayranlığı da temsil edebilir.
Resimde küçük kardeşin anne babanın elinden tutuyor olması ve diğer çocuğun çokuzaklarda çizilmesi veya hiç çizilmemiş olması, sevgi yoksunluğunu, kardeşkıskançlığını, kendisini yok saydığını, iç çatışmaların bir göstergesiolabileceği düşünülebilir.

RESİMLERDEKİ FİGÜRLERİN ANLAMLARI İNSAN FİGÜRÜNDEKİ KISIMLARIN ANLAMLARI

Büyükveya çok küçük kafanın çizilmesi zihinsel aktivite de problemlerin olduğunu,zihinsel geriliği ifade eder.
Vücudun organlarının çizilmemesi veya eksik bırakılması, endişe duyulan,rahatsızlık hissedilen kısımları yansıtır.
Kolların abartılı çizimi, aile içi ve çocuğa yönelik şiddeti, kollarınçizilmemesi ise güç ve kuvvetin azlığını,
Ağzın büyük veya küçük çizimi dil ve konuşma problemini, ağzın çizilmemesiiletişim problemlerini. …
Gözlerin büyük çizimi merakı, boş ve anlamsız bakan gözlerin olması görmeproblemini ve görmeye bağlı öğrenme problemlerini. ..
Burunun abartılı çizimi astım, bronşit vb. solunum yoluna bağlı problemlerinol duğunu… burunun çizilmemesi güç savaşını, güçsüzlüğü, desteksizliği..
Kulakların normalinden farklı, büyük veya küçük çizimi işitmeye bağlıproblemlerin olduğunu….
Ellerin çok büyük çizilmesi dayağı, şiddeti, çalma eylemlerini, çok küçükçizilmesi ise güvensizliği, çevreye uyum güçlüğünü ….
Ayakların abartılı çizimi kendine olan güveni, küçük çizilmesi ise güvensizliğive yardımsızlığı,
cinsel organların çizimi saldırganlığı, aşırı endişeyi ve anne babayı çıplakgörmüş olmayı temsil etmektedir.

http://akillibebek.com

Vücuda giren yabancı maddelerin etkisizleştirilmesi, dışarıya atılması ya da yok edilmesi için vücudun geliştirdiği bütün doğal düzenleri bağışıklık olarak tanımlamak olasıdır. Doğumla birlikte anne karnındaki steril çevreden ayrılan bebek, dış ortamda çok sayıda mikroorganizma ve yabancı madde ile karşı karşıya kalır. Bağışıklık sisteminin görevi, öncelikle bu maddeleri vücuda girdikleri yerde tutmak, yayılmalarını engellemek ya da geciktirmektir.

İnsan vücudunda bağışıklık sistemi (immun sistem), çeşitli organlar ve değişik hücrelerin rol aldığı düzenlerle yabancı maddeleri ve mikropları yok edebilmektedir. Sistemi oluşturan organlar şunlardır:

* Timus
* Kemik İliği
* Dalak
* Lenf Düğümleri

Bağışıklık sisteminin askerleri olarak düşünebileceğimiz çeşitli hücreler, olgunlaşma süreçlerinin değişik aşamalarında bu organlarda bulunur ve kan yoluyla vücuda dağılarak nerede ihtiyaç varsa orada görevlerini yerine getirirler. T ve B lenfositleri, makrofajlar, polimorflar ve trombositler gibi farklı gruplar halindeki bu hücreler, insan bedeninde yabancı maddelere ve mikroplara karşı durmaksızın sürdürülen savunmanın en önemli unsurlarıdırlar.

Timus göğüs boşluğu içinde yeralan iki parçadan oluşan bir organdır. Küçük çocuklarda akciğer filmlerinde rahatlıkla farkedilecek kadar büyük olan bu organ zamanla küçülür. Kemik iliği ise kemiklerin ortasında bulunan yağlı ve gözeli bir dokudur. Kırmızı kan hücreleri de dahil olmak üzere bütün kan hücreleri burada yapılır. Daha önce sözünü ettiğimiz T lenfositleri buradan timusa giderek olgunlaşır ve bağışıklık sisteminde üstlendikleri görevleri yerine getirmek üzere yeniden kana karışırlar.

Dalak, sol böğrümüzün arka bölümünde yeralır. Kırmızı kan hücreleri ve immun sistemin beyaz kan hücreleri için depo olarak görev yapar, aynı zamanda kandaki yabancı maddelerin büyük bir kısmını süzer.

Lenf düğümleri vücudun bir çok bölgesinde gruplar halinde bulunur. Boyun, koltuk altı, kasıklarda olduğu gibi yüzeyde bulunan bezeler kolaylıklla farkedilebilir. Ancak göğüs ve karın boşluğunda da çok sayıda lenf düğümü mevcuttur. Bunların başlıca görevi vücuda giren yabancı maddelere karşı bir süzgeç oluşturarak, mikropların vücuda yayılımlarını engellemek ya da geciktirmektir. Düğümler içinde bağışıklık sistemine ait sayısız hücre bulunmakta, bu hücreler insana zarar verebilecek maddelerin geçişine engel olmaya çalışmaktadırlar. Bu mücadele sırasında lenf bezeleri şişerek elle ya da gözle farkedilebilecek boyutlara ulaşabilmektedir.

Bağışıklık sisteminde yer alan hücreler, mikrorganizmalarla olan savaşlarını farklı silahlarla yaparlar. Bir grup hücre (makrofajlar, polimorflar ve bazı T lenfositleri) doğrudan mikropları yok edebilecek donanımlara sahiptirler. Bir başka grup hücre ise (B lenfositleri) kan dolaşımına antikor denilen sıvısal maddeler salgılayarak kendilerinin bulunmadığı ortamlarda dahi tanıdıkları mikropların ölmelerini sağlarlar. İşte bu hücresel ve sıvısal bağışıklık tepkileri birarada görev yaparak, yabancı madde ve mikrop bombardımanı altında yaşayan insanoğlunun, dünyadaki varlığını sürdürmesini sağlamaktadırlar.

Bir mikrop türü çeşitli bariyerleri aşarak vücuda yayıldığı zaman hastalık meydana gelir. Belli bir süre içinde destek tedavileriyle ya da kendiliğinden hastalık atlatılır, o mikroba karşı bir bağışıklık sağlanır. Bir kez daha aynı mikroorganizma ile karşılaştığında vücut ve immun sistem bu mikrobu tanıdığı için artık hazırlıklıdır, hastalık oluşmadan onu yok eder. Biz bu durumu fark etmeyiz. Bağışıklık ömür boyu kalıcı olabilir, bazan da bir süre içinde etkinliğini kaybeder. Sistem aynı mikropla karşılaştığında ne yapması gerektiğini hatırlayamaz, yeniden hastalık oluşabilir.

Bağışıklık sistemi her zaman başarılı değildir. Kimi zaman hastalığa yenilir, en etkili antibiyotikler dahi etkisiz kalabilir ve nihayet ölüm meydana gelebilir. Bu nedenle bağışıklık sistemleri erişkinlere göre daha zayıf olan çocukların öldürücü ve sakat bırakıcı hastalılara karşı bağışıklıklarının daha bu tip hastalılarla hiç karşılaşmadan sağlanmış olması gerekir. Bu amaçla mikropların zayıflatılmış, hastalık yapamayacak hale getirilmiş şekillerinin vücuda verilmesiyle, bağışıklık sisteminin uyarılmasını sağlamak üzere aşı dediğimiz sıvılar geliştirilmiştir.

Aşılar, içerdikleri zayıf ya da ölü mikroorganizmalarla immun sistemi uyararak, hücresel ve veya sıvısal bağışıklık yanıtını oluşturmaktadırlar. Böylece hastalık oluşmadan o hastalığa karşı direnç meydana gelmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki hiçbir aşı temsil ettiği mikrooganizmanın kendisi kadar etkili bir cevap oluşturamaz. Bu nedenle kalıcı ya da uzun süreli bir immun direnç için aşıların belli aralıklarla tekrarı gerekmektedir.

İdeal bir aşı, hastalık belirtisine yol açmadan, en az hastalığı geçirmekle edinilecek kadar bağışıklık sağlayan aşıdır. Her aşı en iyi bağışıklık yanıtı sağlacak sıvılarla ve kendisi için en uygun olan vücut bölgesine uygulanır. Kimi aşılar ağızdan (çocuk felci), kimileri adale içine (karma vb..) verilir. Bazı aşılarla tek sefer uygulama yeterliyken, bazılarının uygun aralıklarla yinelenmesi gerekmektedir. Ancak usulüne uygun şemalar dahilinde ve tam olarak yapılan aşılama programlarıyla başarılı bir korunma sağlanabilir.

Aşılarla sağlanan “aktif edinsel” bağışıklığın yanısıra, antikor denilen sıvısal maddelerin çocuklara hazır olarak dışardan sunulması, kısa süren bir koruma sağlamasına karşın hastalıklardan korunmada önemli bir yer tutar. Bu antikorlar, anneden çocuğuna rahim içindeyken kan yoluyla geçebildiği gibi anne sütüyle de aktarılabilmektedir. Buna “pasif doğal” bağışıklık adı verilir. Süt verme süresince ve doğum sonrasında 4-6 ay süreyle süt çocuğunu bir çok hastalığa karşı korur. Bir de “pasif edinsel” bağışıklık mevcuttur. Yine bir süre için etkili olan bu immun yanıt, piyasada satılan çeşitli “gamma globulinler” ile sağlanır. Gamma globulin preparatları insanlardan, hayvanlardan ya da genetik teknolojilerle elde edilen tekli veya çoklu antikor karışımlarıdır. Yeri geldikçe her bir öge ayrıntılarıyla ele alınacaktır.

http://www.nuhoglu.com/

Dünyaya geldiğimizde kemik sistemimizde var olan irili ufaklı yaklaşık 300 kemikten bazıları birbiriyle kaynaşır. Bunun sonucunda erişkin bir insan vücudu çeşitli şekil ve boyutlarda 206 kemik içerir. Kemik büyümesi ve gelişmesi ana rahmindeki ilk haftalardan başlayarak bütün çocukluk boyunca devam etmekte ve kız çocuklarında 15-16 yaşlarına kadar, erkek çocuklarında ise 17-18 yaşlarına kadar sürmektedir. Kemik, büyüyen ve sürekli olarak kendini yenileyen bir dokudur. Kemiğin eski hücreleri aralıksız olarak atılmakta (resorpsiyon), yerlerine yenileri üretilmektedir. Çocukluk döneminde bu kemik yapılarının yenilenmesi özellikle yoğundur.

Bir yıl içinde çocuğun kemik dokusunun %50’si ila %100’ü yenilenmektedir. Bu oran erişkinlerde %5 ila %10 arasındadır. Yani, her 1-2 yılda bir çocuğunuzun iskeleti tamamıyla yenilenmektedir. Bu süreç, ana rahminde başlayıp yaklaşık 20 yaşına kadar devam etmektedir. Çocuğun sağlıklı gelişimi ve kemiklerinin güçlenmesi için besinlerindeki kalsiyum içeriği büyük önem taşımaktadır. Kalsiyum her şeyden önce kemiklerimizin ve dişlerimizin temel yapı maddesidir. Vücudumuzdaki kalsiyumun %99’u kemiklerimizde bulunmaktadır. Geri kalan %1’i de daha az önemli değildir. Bu %1’lik kalsiyum, bütün hücrelerin, organların ve sistemlerin doğru çalışması için önemli bir rol oynamaktadır.

Kalsiyum Şart

İnsan bünyesi yaşamsal birçok fonksiyonunu yerine getirebilmek için kalsiyuma ihtiyaç duymaktadır. Gerekli kalsiyum ihtiyacı sağlanmadığında da, bu ihtiyacını kemiklerden alacağı kalsiyumla karşılamaktadır. Bu nedenle de kemikler git gide daha zayıf düşmektedir. Vücudumuzun ihtiyacı olan kalsiyum, besin yoluyla karşılandığında kemik dokusundan kalsiyum almak zorunda kalmayacak, gelişimi için gerekli olan bu yapı maddesini besinlerden alacaktır. Bu, çocuklarda ve gençlerde kemiklerin büyüyüp sertleşmesi nedeniyle, kemik oluşumunda büyük önem taşımaktadır.

Kemik kitlesinin beslenme ile ilişkisi için de en önemlisi beslenme yoluyla alınan kalsiyum oranıdır. Kalsiyum her şeyden önce süt ürünlerinde, bakliyat ve kurutulmuş meyvelerde bulunmaktadır. Ayrıca güneş ışınları da kemik gelişimi için çok önemlidir. Bu nedenle açık havada bol egzersiz yapmak da sağlıklı büyüme açısından büyük önem taşımaktadır. Geri kalan ürün gruplarının yok denecek kadar az tüketilmesi nedeniyle süt ürünleri kalsiyum alımında en önemli rolü oynamaktadır. Kalsiyum ihtiyacı yaşa göre değişmektedir ve çocuklarda günlük ihtiyaç, 800-1200 mg’dır. Fakat yapılan araştırmalar da göstermektedir ki, Türkiye’de her iki çocuktan biri Kalsiyum eksikliği problemiyle karşı karşıyadır.

Raşitizm

Çocukta kemiklerin doğru büyümesi ise yalnızca kalsiyum ve D vitamininin birarada verilmesi ile sağlanabilmektedir. D vitamini, yağlarda eriyen ve insan bünyesine iki kaynaktan alınan bir vitamindir: Alınan besinlerden ve güneş ışınlarının etkisi altında gerçekleşen dermatolojik sentez olayından karşılanmaktadır. D vitamini, kalsiyumun kemiklerde doğru yerleşmesi ve kalsiyumun görevini yerine getirmesini sağlamaktadır. D vitamini, vücutta kalsiyumun emilimini artırmakta, kemiklerde bu kalsiyumun özümsenmesini kolaylaştırarak, doğru, sağlıklı büyüme ve gelişme sağlamaktadır.

Kalsiyum ve D vitamini eksikliğinde, toplumun genelinde çocuklarda riketse (raşitizm) ve erişkinde osteomalaziye gibi hastalıklarla karşılaşılmaktadır. D vitamini eksikliği, alınan kalsiyumun bağırsaklarda emilimini azaltmakta ve zaten var olan eksik alımını daha da eksiltmektedir. Buna paralel olarak çocuk diyetlerinde besinlerle kullanılan katkılardan alınmakta olan fosforun yüksek olması bu bileşenlerin plazma içinde ve hücre dışı sulardaki bozuk orantılı olmasına yol açmakta, bunu da kalsiyum ve fosfor homeostazı bozuklukları, kemik oluşumu bozuklukları takip etmekte, yoğun büyüme döneminde kemik gelişimine olumsuz etkileri olmaktadır.

Yeterli Alınmazsa

Uzun süreli D vitamini eksikliği, sonunda kemik zayıflığına yol açabilmektedir. İlk üç yaş içindeki çocuklarda bu durum, kemik deformasyonlarına, özellikle de uzun kemiklerin deformasyonuna neden olmaktadır. Yoğun büyüme çağındaki çocuklarda ve gençlerde alınan besin içindeki kalsiyum içeriğinin düşük olması yanında D vitamini eksikliği, sınırlı boy uzamalarına, kemik mineralizasyon oranının düşmesine ve sonunda genetik potansiyelin tam olarak kullanılması imkanından faydalanamama, kemik kitlesinin maksimum değere ulaşamaması gibi sonuçlar doğurmaktadır. Kemik kitlesinin düşük maksimum değeri ileride involsif osteoporoz (kemik kitlesinin azalması ve kemiğin mikro mimarisinin bozulması sonucu kemiklerin kırılganlığının artması ile karakterize sistemik bir iskelet bozukluğu) gelişimi için en önemli etmenlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Günlük beslenme sırasında yeterli miktarda kalsiyum alınmadığı takdirde, kemiklerimizdeki kalsiyum zamanla, özellikle de 50 yaşından sonra azalmaktadır. Kemik kütle kaybı; kadınlarda %45, erkeklerde %15-20’yi bulabilmektedir. D vitamini eksikliği halinde kalsiyum emilim randımanı, %30-35’ten %15’in altına düşmektedir.

Çocuklar tarafından D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler, bebeklik döneminde anne sütüyle birlikte ek gıdalara geçildiği dönemden itibaren alınmalıdır. D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler, aşırı doz riskini beraberinde getirmez, çünkü besinler deride sentezi yapılan D vitamininden farklı yapıda güvenli vitamin miktarları içermektedir. Vücudumuz deri sentezi ile alınan D vitamininin aşırı dozlarından da otomatik olarak kendini korumaktadır. Güneş ışınları, ihtiyaç fazlası D3 vitamininin oluşumuna neden olmaz ve böylece zehirli doz birikimi önlenmiş olur.

Acıbadem Sağlık Grubu Medikal Direktörü ve Genel Cerrahi Uzmanı Prof.Dr. Metin ÇakmakçıDünyaya geldiğimizde kemik sistemimizde var olan irili ufaklı yaklaşık 300 kemikten bazıları birbiriyle kaynaşır. Bunun sonucunda erişkin bir insan vücudu çeşitli şekil ve boyutlarda 206 kemik içerir. Kemik büyümesi ve gelişmesi ana rahmindeki ilk haftalardan başlayarak bütün çocukluk boyunca devam etmekte ve kız çocuklarında 15-16 yaşlarına kadar, erkek çocuklarında ise 17-18 yaşlarına kadar sürmektedir. Kemik, büyüyen ve sürekli olarak kendini yenileyen bir dokudur. Kemiğin eski hücreleri aralıksız olarak atılmakta (resorpsiyon), yerlerine yenileri üretilmektedir. Çocukluk döneminde bu kemik yapılarının yenilenmesi özellikle yoğundur.

Bir yıl içinde çocuğun kemik dokusunun %50’si ila %100’ü yenilenmektedir. Bu oran erişkinlerde %5 ila %10 arasındadır. Yani, her 1-2 yılda bir çocuğunuzun iskeleti tamamıyla yenilenmektedir. Bu süreç, ana rahminde başlayıp yaklaşık 20 yaşına kadar devam etmektedir. Çocuğun sağlıklı gelişimi ve kemiklerinin güçlenmesi için besinlerindeki kalsiyum içeriği büyük önem taşımaktadır. Kalsiyum her şeyden önce kemiklerimizin ve dişlerimizin temel yapı maddesidir. Vücudumuzdaki kalsiyumun %99’u kemiklerimizde bulunmaktadır. Geri kalan %1’i de daha az önemli değildir. Bu %1’lik kalsiyum, bütün hücrelerin, organların ve sistemlerin doğru çalışması için önemli bir rol oynamaktadır.

Kalsiyum Şart

İnsan bünyesi yaşamsal birçok fonksiyonunu yerine getirebilmek için kalsiyuma ihtiyaç duymaktadır. Gerekli kalsiyum ihtiyacı sağlanmadığında da, bu ihtiyacını kemiklerden alacağı kalsiyumla karşılamaktadır. Bu nedenle de kemikler git gide daha zayıf düşmektedir. Vücudumuzun ihtiyacı olan kalsiyum, besin yoluyla karşılandığında kemik dokusundan kalsiyum almak zorunda kalmayacak, gelişimi için gerekli olan bu yapı maddesini besinlerden alacaktır. Bu, çocuklarda ve gençlerde kemiklerin büyüyüp sertleşmesi nedeniyle, kemik oluşumunda büyük önem taşımaktadır.

Kemik kitlesinin beslenme ile ilişkisi için de en önemlisi beslenme yoluyla alınan kalsiyum oranıdır. Kalsiyum her şeyden önce süt ürünlerinde, bakliyat ve kurutulmuş meyvelerde bulunmaktadır. Ayrıca güneş ışınları da kemik gelişimi için çok önemlidir. Bu nedenle açık havada bol egzersiz yapmak da sağlıklı büyüme açısından büyük önem taşımaktadır. Geri kalan ürün gruplarının yok denecek kadar az tüketilmesi nedeniyle süt ürünleri kalsiyum alımında en önemli rolü oynamaktadır. Kalsiyum ihtiyacı yaşa göre değişmektedir ve çocuklarda günlük ihtiyaç, 800-1200 mg’dır. Fakat yapılan araştırmalar da göstermektedir ki, Türkiye’de her iki çocuktan biri Kalsiyum eksikliği problemiyle karşı karşıyadır.

Raşitizm

Çocukta kemiklerin doğru büyümesi ise yalnızca kalsiyum ve D vitamininin birarada verilmesi ile sağlanabilmektedir. D vitamini, yağlarda eriyen ve insan bünyesine iki kaynaktan alınan bir vitamindir: Alınan besinlerden ve güneş ışınlarının etkisi altında gerçekleşen dermatolojik sentez olayından karşılanmaktadır. D vitamini, kalsiyumun kemiklerde doğru yerleşmesi ve kalsiyumun görevini yerine getirmesini sağlamaktadır. D vitamini, vücutta kalsiyumun emilimini artırmakta, kemiklerde bu kalsiyumun özümsenmesini kolaylaştırarak, doğru, sağlıklı büyüme ve gelişme sağlamaktadır.

Kalsiyum ve D vitamini eksikliğinde, toplumun genelinde çocuklarda riketse (raşitizm) ve erişkinde osteomalaziye gibi hastalıklarla karşılaşılmaktadır. D vitamini eksikliği, alınan kalsiyumun bağırsaklarda emilimini azaltmakta ve zaten var olan eksik alımını daha da eksiltmektedir. Buna paralel olarak çocuk diyetlerinde besinlerle kullanılan katkılardan alınmakta olan fosforun yüksek olması bu bileşenlerin plazma içinde ve hücre dışı sulardaki bozuk orantılı olmasına yol açmakta, bunu da kalsiyum ve fosfor homeostazı bozuklukları, kemik oluşumu bozuklukları takip etmekte, yoğun büyüme döneminde kemik gelişimine olumsuz etkileri olmaktadır.

Yeterli Alınmazsa

Uzun süreli D vitamini eksikliği, sonunda kemik zayıflığına yol açabilmektedir. İlk üç yaş içindeki çocuklarda bu durum, kemik deformasyonlarına, özellikle de uzun kemiklerin deformasyonuna neden olmaktadır. Yoğun büyüme çağındaki çocuklarda ve gençlerde alınan besin içindeki kalsiyum içeriğinin düşük olması yanında D vitamini eksikliği, sınırlı boy uzamalarına, kemik mineralizasyon oranının düşmesine ve sonunda genetik potansiyelin tam olarak kullanılması imkanından faydalanamama, kemik kitlesinin maksimum değere ulaşamaması gibi sonuçlar doğurmaktadır. Kemik kitlesinin düşük maksimum değeri ileride involsif osteoporoz (kemik kitlesinin azalması ve kemiğin mikro mimarisinin bozulması sonucu kemiklerin kırılganlığının artması ile karakterize sistemik bir iskelet bozukluğu) gelişimi için en önemli etmenlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Günlük beslenme sırasında yeterli miktarda kalsiyum alınmadığı takdirde, kemiklerimizdeki kalsiyum zamanla, özellikle de 50 yaşından sonra azalmaktadır. Kemik kütle kaybı; kadınlarda %45, erkeklerde %15-20’yi bulabilmektedir. D vitamini eksikliği halinde kalsiyum emilim randımanı, %30-35’ten %15’in altına düşmektedir.

Çocuklar tarafından D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler, bebeklik döneminde anne sütüyle birlikte ek gıdalara geçildiği dönemden itibaren alınmalıdır. D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler, aşırı doz riskini beraberinde getirmez, çünkü besinler deride sentezi yapılan D vitamininden farklı yapıda güvenli vitamin miktarları içermektedir. Vücudumuz deri sentezi ile alınan D vitamininin aşırı dozlarından da otomatik olarak kendini korumaktadır. Güneş ışınları, ihtiyaç fazlası D3 vitamininin oluşumuna neden olmaz ve böylece zehirli doz birikimi önlenmiş olur.

Acıbadem Sağlık Grubu Medikal Direktörü ve Genel Cerrahi Uzmanı Prof.Dr. Metin Çakmakçı

PSİKOMOTOR GELİŞİM BASAMAKLARI
Dil gelişimi
Sosyal ve kişilik gelişim
Çocuk gelişiminde genel bilgiler ve özellikler
2-  NORMAL BOY VE KİLO GELİŞİM AŞAMALARI

Kız çocuklarda normal boy gelişimi
Kız çocuklarda normal kilo gelişimi
Erkek çocuklarda normal boy gelişimi
Erkek çocuklarda normal kilo gelişimi
3 – SOSYAL VE KİŞİLİK GELİŞİMİ ÖZELLİKLERİ

MOTOR GELİŞİM VE ÖZELLİKLERİ

İlk üç ay içinde

Gözleri ile hareket eden şekilleri takip edebilir, kucağa alındığında kafasını dik tutabilir, yüz üstü yatarken kafasını bir miktar yukarı kaldırabilir ve yanlara çevirmeye çalışır, kollarını hareket ettirebilir, ellerini yumruk haline getirebilir.

Üç altı ay arasında

Nesne ve oyuncakları yakalamaya çalışır onlara uzanmaya çalışır, eline aldığı nesneleri ağzına götürmeye çalışır, hoşuna giden nesnelere uzanmaya çalışır. Kafasını yüz üstü yatarken tam dik kaldırabilir. Kafasını tutabilir.

Altı oniki ay arası

Oturabilir, emekleyabilir, tutunarak ayağa kalkabilir, 12. ayın sonuna doğru ayakta çok kısa süreli durabilir, ayakta tutulduğunda ayaklarını hareket ettirir, ufak eşyaları ve oyuncakları iterek yuvarlayabilir, elleri arasında oyuncak geçişi yapabilir, sırt üstü yatarken düz dönebilir, işaret parmağı ile nesneleri gösterebilir.

Oniki onsekiz ay arası

Yürür, elinden tutulduğunda merdiven tırmanır, ayakta iken çömelebilir, ayağı ile topa vurabilir, yere doğru eğilir, destekle zıplayabilir, kaşığı rahatlıkla tutabilir.

Onsekiz yimidört ay arası

Kapıyı açabilir, kendi başına merdivenden inip çıkabilir, bir elini daha çok kullanmaya başlar, oyuncakları ile oynarken el becerilerini rahatlıkla kullanabilir (2-3 küpten kule yapabilir ).

İki üç yaş arası

Düşmeden koşabilir, bazı çizgileri taklit eder, merdivenden rahatlıkla kendi başına inip çıkabilir, oyuncakları ile oynarken el becerilerini rahatlıkla kullanabilir, düğmesini açabilir, üç tekerlekli bisikleti sürebilir, tek ayak üstünde kısa bir süre durabilir, bir bardak suyu taşıyabilir, yürürken engelleri adım atarak rahatlıkla geçer, rahatlıkla çömelip kalkabilir, geri geri yürüyebilir.

Üç dört yaş arası

Tek ayağı üzerinde uzun süre durabilir, ayakkabısını giyer, kendini doyurabilir, düz çizgi çizebilir, tek başına dolaşmaya çalışır, çift ayakla 40 cm sıçrayabilir, öne takla atabilir, yardımsız kaydıraktan kayabilir, çömelip kalkma hareketini rahatlıkla yapabilir, oyuncakları ile oynarken el becerilerini rahatlıkla kullanabilir, 40-50 cm den aşağı atlayabilir, tek ayakla sıçrayabilir, dans etme müzik ile beraber tempo tutma, zıplayan topu eli ile tutma, kağıttaki şekilleri boyar, 3-4 renk eşleştirebilir, aynı kartları eşleştirebilir, bazı harfleri eşleştirebilir, artı eksi yapabilir.

Dört altı yaş arası

Makasla kağıtları kesebilir, bakarak 1 den 8-9 a kadar sayı yazabilir, öğretilirse adını yazabilir, sek sek oynayabilir, üçgen ve kare yi kopyalar, kendi giyinir kendi soyunur, ayakkabısını bağlar, yüzünü yıkar, dişini fırçalar, altı yaşında iki tekerlekli bisiklete binebilir, el becerileri gözle görülür bir şekilde gelişir.

DİL GELİŞİMİ VE ÖZELLİKLERİ

İlk üç ay içinde

Sese karşı tepki verir, agulama şeklinde sesler çıkarabilir, tanıdık kişi ve eşyaları görünce ellerini sallar gözü ile takip eder, kendi kendine gülümseyebilir, müzik ve konuşmaya karşı tepki verir, kendi kendine oynarken bazı heceleri tekrarlar, dudakları ile p , b , m gibi harfleri çıkarmaya çalışır.

Üç altı ay arasında

Çevresinde konuşan kişileri arar, ağlarken konuşulunca rahatlar, agulama şeklinde iletişim kurar, yüksek sesle güler, kendine göre ağlama dışında heceler kullanır.

Altı oniki ay arası

Annenin sesini taklit etmeye çalışır, cee oyunu oynar, bazı eşyaları ses çıkartmak için kullanır, ma ma – da da gibi sesleri rahatlıkla çıkarır, 12 aya doğru baba mama der, oyuncakları ve kişileri ile anlamsız dahi olsa konuşmaya çalışır.

Oniki onsekiz ay arası

Hızla yeni kelimeleri öğrenmeye devam eder, her gün gördüğü cisimleri adlandırmaya ve onları rahat tanımaya başlar, insanlar ile ilişki kurarken anlamlı kelimeleri çoğunlukla kullanmaya başlar, ailenin öğrettiği kelimeleri kendi kendine tekrarlar, onsekizinci aya doğru iki komutu üst üste anlayıp yerine getirir. (bardağı al mutfağa götür gibi)

Onsekiz yimidört ay arası

İki kelimelik cümleler yapmaya başlar, tanıdıklarının ismini bilir, isteklerini rahatlıkla ifade edebilir, ikiden fazla komutu anlar ve yerine getirir, yirmidördüncü aya doğru üç kelimelik cümleleride konuşur.

İki üç yaş arası

Tanıdığı yetişkinler ile rahatlıkla sohbet eder, reddetme ifadesi kullanabilir, cümle yapısı erişkin cümle yapısına benzemeye başlar, vücudunun parçalarını raharlıkla yapar, bütün komutları yerine getirebilir, kelime hazinesi hızla artar.

Üç dört yaş arası

Konuşma ve cümle kurması erişkine iyice benzemeye başlar, kendine ait yaş, soyad gibi özellikleri bilir, ezberlediği şarkı sözleri vb. rahatlıkla söyler, erişkinler ile rahat sohbet edebilir.

Dört altı yaş arası

Grup halinde olan konuşmalara katılır, hikaye ve masal anlatır, sayı sayar, kelime hazinesi iyice artmıştır, sıfatları rahat kullanmaya başlar, cümle yapısı ve şekli erişkinle hemen hemen benzer, isteklerini ayrıntıları ile anlatabilir.

SOSYAL VE KİŞİLİK GELİŞİMİ ÖZELLİKLERİ

İlk üç ay içinde

Anneyi tanıyarak tepki verir, konuşulunca dinler, kucağa alınınca susar, nesneleri takip eder, gülümser.

Üç altı ay arasında

Anne babasına sarılarak kucaklar, nesneleri ve yiyecekleri ağzına götürür, kendiliğinden gülümser, elini uzatır.

Altı oniki ay arası

Oyuncakları ile 10-15 dk oynar, ce oyunu oynar, karşılıklı oyun oynar, yabancıları tanır, tanıdıklarına ses çıkartır, anneden ayrı kalınca endişelenir, baba mama gibi kelimeler ile iletişime geçmeye çalışır.

Oniki onsekiz ay arası

Kendi kendine bardakla su içebilir, kaşıkla yemek yiyebilir, oyuncaklar ile etkileşimi artar, giyimine yardım eder, müzik ile beraber tempo tutabilir, istemediği şeyleri belli eder, ayakkabı çorabını çıkarabilir.

Onsekiz yimidört ay arası

Tuvaletini söyleyebilir, istendiğinde ufak komutları yerine getirerek erişkinler ile etkileşime girer, taklide dayalı oyunlar oynar ( bir kutuyu araba gibi sürmek gibi ), diğer çocuklara ilgisi artar, diğer çocuklar ile oyuncakları ile beraber oynar, oyuncaklarını diğer çocuklardan kıskanır, rahat su içer, yemek yer.

İki üç yaş arası

Evcilik oynar, ev işlerine yardım eder, çatal kullanır, giyimini kendi başına yapabilir, tuvaletini haber verir, bazı arkadaşlarına daha fazla ilgi gösterir.

Üç dört yaş arası

Diğer çocuklar ile etkileşim ve iletişimi iyice artmıştır, yetişkinlerin söylediklerinin büyük çoğunluğunu anlar, oyunlarındaki kurallara uymaya çalışır, kıyafetlerinin tamamını çıkarabilir, gece tuvalet kontrolünü sağlayabilir, el yüz yıkama diş fırçalama işlemini yapar.

Dört altı yaş arası

Sosyal hayata adapte olmaya çalışır, arkadaşları ile uyumu artar, TV da bazı programları takip eder, kendine has özellikler belirir, etrafla etkileşimi iyice artar, kendisi masal anlatabilir.

ÇOCUĞUN GELİŞİMİNDE GENEL BİLGİLER VE ÖZELLİKLER

Çocuk yetiştirmek en büyük sanattır. Çocukların genel davranış özelliklerini anlamak, onların ruh dünyalarına inmek gerçekten her anne babanın yapabildiği bir şey değildir. Bazı anne babalar çocukların sadece fiziksel bakımlarına yönelik beslenme, barınma, sağlık problemlerini gözetip onların olaylar karşısındaki düşündükleri şeyler, tepkileri, yorumları, üzüntüleri, sevinçleri hesaba katmazlar. Kişisel görüşme ile haberleştiğimiz Amerikalı bir sağlık mensubu şunu söylüyor acil sağlık müdahaleleri yaparken olaylardan çocukların etkilendiğini, bazı psikolojik problemlerin oluştuğunu görüyorum, anne babalara veya bakım veren kişilere çocukların sıkıntılarını bahsettiğimde, onlar çocuk ne olacak ki diyorlar, ben buna dayanamıyorum, onlarında ruh dünyası var şeklinde yakınıyordu.

Hatta günümüzde bırakın ruhsal sorunları, 2000 yılına girdiğimiz bu günlerde, dünyada milyonlarca çocuk kötü bakımdan, basit sağlık sorunlarından, kazalarda, salgın hastalıklarda, anne baba ihmaline bağlı nedenler ile hayatını kaybediyor.
Herbir çocuğu ayrı bir dünya olarak kabul edip, onların ruhsal sorunlarına inebilmek, ancak eğitim ve anne baba bilinçlendirilmesi ile olacaktır. Ayrıca çocukların yaşadıkları ortamların, çevre imkanlarının, devletin sağlayacağı imkanların çeşitliliği ve kalitesi bu sorunların oluşması ve sürecinde etkili olabilmektedir.

Çocuk eğitiminde çocuğun gerektiği şekilde yetiştirilmesi ve onun topluma hazırlanması büyük oranda, anne babanın hayatın ilk gününden itibaren çocuk ile etkileşimi, konuşmaları, eğitim açısından vermeye çalıştıkları, ev içerisindeki tutumları,etkili olmaktadır .

Anne babaların çocuklarının normal bir şekilde sosyal, kişilik ve mental motor gelişimin olması ve sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip olmaları için yapmaları gerekenler:

Dengeli eğitim ve yönlendirme
Anne babanın kendi aralarındaki söz ve davranış birliği
Çocuğa karşı aşırı hoşgörü veya aşırı disiplin uygulamalarından kaçınmaları
Olaylar ve ilerleyen süreç içerisinde davranış olarak tutarlı olmaları ve farklı farklı tepki vermemeleri
Çocuğa tepkilerinin yersiz ve abartılı olmaması
Güzel ve faydalı şeylerde çocuğun davranışlarının onaylanması
Hatalı durumlarda uygun bir şekilde cezalandırılmaları
Yapılan yanlışları sadece kızarak değil nedenini mantık çerçevesinde açıklamaları
Onlara değer vermeleri
Kişilik yapılarına saygılı olmaları
Onlara söz hakkı tanımaları
Sevildiklerini hissettirmeleri
Onlara güven duygusunu aşılamaları
Sosyal ve psikolojik gelişimini yakından takip etmeleri
Gösterilen davranış problemlerine karşı duyarlı olmaları
Kendi psikolojik çatışmalarını çocuklara yansıtmamaları ile daha sağlıklı çocuk yetiştirme mümkün olacaktır

Ne yazık ki, doğal araştırma isteği çoğunlukla çocukluk çağının ötesine pek geçmez. Sık olarak, çocukların resmi bilim eğitimine başladıkları zamanlarda, bilime uzanan eller çekilir ve içerideki bilimadamlan baskılanır.

Ancak içerideki bilimadamlannı okul yıllan boyunca hatta hayat boyu motive halde tutmak mümkündür. Başlangıç için şu aktiviteleri deneyin:
Sınıflayın, sınıflayın, sınıflayın. Nesnelerin nasıl birbirine benzediğini ve nasıl benzemediğini keşfetmek temel bir yetenektir. Çocuklar henüz türleri cinslerden ayırt etmeyi bilemeseler de, geniş yapraklan olan ağaçlarla iğne yapraklı ağaçları, kabuklanyla yenen meyvelerle soyulması gereken meyveleri, iki, dört ve daha fazla tekerleği olan araçlan ayırt edebilirler.

Elektriği keşfedin. Statik elektriğin etkilerini izleyin. Çocuğunuzun bir balonu saçınıza sürmesini ve sonra duvara yaklaştırmasını, veya bir tarağı saçına sürüp sonra yerdeki ufak kâğıt parçalarını bu tarakla kaldırmasını sağlayın.

Bazı bitkiler yetiştirin. Çocuğunuzun insan dışındaki pek çok şeyin de büyüdüğünü görmesine yardımcı olmak için, bir bitki bahçesi yaratın. Birkaç köklü sebzenin üzerinden birkaç santim kesin (havuçlar, fasulyeler gibi), sonra bunları kesik taraflan aşağıya gelecek şekilde sığ bir tabağa yerleştirin. Tabağa bir miktar su doldurun, tabağı güneşe koyun ve köklerin büyümesini izleyin.

Bir düzine çekirdek ekin. Boş bir yumurta kartonunu ekim alanı olarak kullanın ve bunun içine çekirdek ekin (çocuğunuzun yediği bir portakalı veya diğer bir meyveyi kullanın). Çocuğunuza çekirdeği toprağa nasıl ekeceğini, nasıl su vereceğini ve nasıl güneş almalannı sağlayacağını gösterin; beraberce insanların ve bitkilerin nasıl büyüdüğünü düşünün. Eğer çekirdekler büyümezlerse, bazen böyle şeylerin olabileceğini ona açıklayın.

Mutfak kimyagerleri olun. En etkileyici buluşlardan bazılan mutfakta yapılabilirler. Gelişmekte olan küçük bilimadamınızın güvenli bir yerde ve siz başında dururken akışkan ve şeffaf olan yumurtanın ısınınca nasıl beyaz ve sert hale dönüştüğünü; yumuşak ve açık renkli bir ekmek parçasının siyah ve kıtır bir hale dönüştüğünü izlemesini sağlayın; çırpılan yumurta beyazı veya kremaya hava karıştığında onlann nasıl kabardığını gösterin; sıcak besinlere üflemenin onları soğuttuğunu; mayanın kabartıcı etkisini; bir kapta sirke ile karbonat (ve olayı güzelleştirmek üzere bir miktar besin boyası) kanştığında nasıl minyatür volkan patlamaları oluştuğunu; şeker veya tuz kristallerinin suda nasıl eridiğini; gazlı bir içeceğin içindeki balonların nasıl dans ettiğini görmesini sağlayın.

Tekerleği yeniden keşfedin. Tekerlekten başka neler yuvarlanır? Çocuğunuzun bir elma ve bir blok ile, yuvarlak bir taş ve yuvarlak olmayan bir taş ile, kâğıt havlu nılolanyla, bir mantarla, bir kitapla, boş bir plastik soda şişesiyle denemeler yapmasını sağlayın. Yuvarlanan nesnelerin ortak yanlanın beraberce tartışın.

Biraz dikkat çekin. Siz başındayken çocuğunuzun evde elinde büyük bir mıknatısla gezinmesini ve neyin etkilenip neyin etkilenmediğini görmesini sağlayın. Buzdolabı mıknatıslannızm neyi tutup neyi tutmayacağını gözleyin.

Ağırlık kavramını oluşturun. Yaklaşık olarak aynı boyutta üç nesne seçin (mesela: tüy, kaşık, ve muz) ve çocuğunuzun ellerinin hangisinin en hafif, hangisinin en ağır ve hangisinin aradaki bir ağırlıkta olduğuna karar verecek tartı olmasını sağlayın Ölçülerle eğlenin. İki fincan suyu bir fincana dökebilir misin? Boş bir süt kutusuna kaç fincan boşaltabilirsin? Boyun kaç santim? (Çocuğunuzun bir kâğıda ayağının izini çıkarmasını, sonra bunu kesmesini ve bunu nesnelerin boyunu ölçmede kullanmasını sağlayın. Bu işleme siz de yatarak katılabilirsiniz.) Veya büyümenin kanıtı olarak kullanmak üzere çocuğunuza bir yükseklik grafiği yaparak bir ders verin. Birkaç ayda bir, çocuğunuzun boyunu bir duvara işaretleyin (veya duvara yapıştıracağınız uzun bir kâğıt parçasına) ve beraberce işaretlerin gittikçe yükselmelerini izleyin. Ayrıca aydınger kâğıdına ayaklarının dış sınırlarını çizerek ve her altı ayda bir boyutlarını karşılaştırarak çocuğunuzun ayaklarının büyümesini de izleyebilirsiniz. Bu zamanlar, çocukların daha büyük olmasını sağlayan dinlenmek, yemek, içmek, temiz hava, egzersiz gibi şeyleri açıklamak için uygundur.

Kaynak: cocukbakimi.com

Fatma Öztürk DAĞABAKAN
Davut DAĞABAKAN

DİL VE ÇOCUKTA DİL GELİŞİM KURAMLARI

Özet
Bu makalede, birçok dil uzmanının dil hakkındaki görüşlerinden yola
çıkılarak dilin ayrıntılı bir tanımı yapılmaya ve aynı zamanda dilin
gelişimini açıklayan ünlü teoriler ele alınarak çocukta erken yaşlarda dil
gelişimi hakkında okuyucuya bir ışıktutulmaya çalışıldı.
Anahtar Sözcükler: Dil, dil edinimi, dil donanımı, çocukta konuşma

Giriş
Dil, bilgi iletmek için, sınırsız birleşimi olan istemli sembollerin kullanıldığı karmaşık bir iletişim sistemidir. Dil, duygusal ve sosyal iletişimin en önemli birimlerinden biridir. Bir anda akla gelemeyecek kadar çok yönlü, farklı farklı nitelikleri olan, bugün bile tam olarak çözülememiş bir varlıktır. Dil, insan ve toplumdan ayrı düşünülemeyecek, bilim, sanat, teknik, kültür gibi bütün alanlarla ilgisi bulunan, aynı zamanda onlarıoluşturan bir kurumdur. (Bkz. Aksan, 1998, 11).
Dil, insanın dünyadaki yerini ve değerini belirleyen olgudur. Konuşma yeteneği, yani dil, insanın en önemli niteliklerinin başında gelir. İnsanın duygularını, düşüncelerini, isteklerini bütün ayrıntılarıyla açığa vurmasını, yaşamını sürdürmesini mümkün kılar. Dil, insanların toplum içerisinde yaşaması, bireyler ve toplumlar arası iletişimin sağlanması için gereklidir. Dil kelimesinin Türkçede birbirinden farklı iki olayı ifade ettiğini hatırlamakta fayda vardır. İki komşu kadın arasındaki şu konuşmada bu iki anlam açığa çıkmaktadır. A: “Düşünün hele, on dil konuşan komşumuz profesörün korkudan dili tutulmuş!” B: “Öyle mi, hangi dili?”. Alman Dilbilimci Walter Porzig, dil tutulmasına “konuşma kabiliyetini kaybetmek”, bir dil konuşmaya ise, “bir gramer ve sözlükle tasvir edilebilecek belirli bir söyleyiş tarzını iyi bilmek” açıklamalarınıgetirmektedir.(Bkz. Porzig, 1995, 99).
OkutmanDr., AtatürkÜniversitesi, Fen­Edebiyat Fakültesi AlmanDili veEdebiyatı Bölümü ÖğretimElemanı(davuud@mynet.com)

50. YılİlköğretimOkulu, Sınıf Öğretmeni – Erzurum(davuud@mynet.com)
En basit şekliyle iletişim aracı olarak tanımlanan dilin, birçok bilim adamı tarafından yapılmış farklı betimlemelerine rastlanmaktadır. Prof. Dr. Berke Vardar Dilbilim Terimleri Sözlüğü’nde dili, “belli bir insan topluluğuna özgü, çift eklemli sesli göstergeler dizgesi” olarak tanımlamaktadır. (Vardar, 1998, 75). Büyük dilbilimci Ferdinand de Saussure ise, dili, işaretler ve göstergelerden oluşmuş bir sistem olarak tanımlamaktadır. (Bkz. Saussure, 1985, 18).
Ferdinand de Saussure’ün yaptığı ve birçok dilbilimcinin benimsediği ayrıma göre, dil yetisinin toplumsal ürünü olan dil, bu yetinin bireylerce kullanılabilmesini sağlayan ve toplumca benimsenmiş olan uzlaşımsal bir düzendir. Andre Martinet’nin tanımına göre “bir dil, insan deneyiminin, topluluktan topluluğa değişen biçemlerde, anlamsal bir içerikle sessel bir anlatım kapsayan birimlere, başka bir deyişle, anlambirimlere ayrıştırılmasını sağlayan bir bildirişimaracıdır.” (Martinet, 1998, 28). Bununla birlikte, iletişimaracıolarak kullanılan ve doğaldiller dışında kalantrafik işaretleri, sinema dili, arıların dili gibi her türlü göstergeler dizgesive anlatımyöntemide dilolarak tanımlanmaktadır.
Dil, insanların birbirlerine bilgi, düşünce ve eğilimlerini aktarabilmelerinin yanı sıra, fikirlerini düzenleyebilmelerini ve duygularını ifade edebilmelerini mümkün kılar. Kültür değerleri ve bilgilerin çoğu kuşaktan kuşağa sözlü ya da yazılı sözcükler yoluyla iletilmektedir. Dil ve düşünce çalışmalarında yoğunlaşan yirminci yüzyıl dilbilimcileri, psikologları ve sosyologları, bu ikisi arasında sıkı bir ilişki bulmuşlardır. Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil adlı eserinde bu ilişkiyi, “dil, onu konuşanların duygu, düşünce ve hayal dünyalarını tayin eder”(Kaplan, 2002, 112) diye özetlemektedir. Ona göre, bir milletindünya görüşü dilinin sahip olduğu kelimelerle sınırlıdır. İnsanlar bildikleri ve tanıdıkları varlıklara, duygu ve düşüncelere ad koyar, bilmediklerinin dillerinde adları yoktur. (Bkz. Kaplan, 2002, 112). Herkes doğrudan kendi yaşantısı yoluyla öğrendiğinden çok daha fazlasını dil yoluyla öğrenir.
Dil, düşünme ile birlikte, bellek, muhakeme, problem çözme ve planlama gibi bilişsel süreçleri de içermektedir. Aynı zamanda, özellikle insanların sosyal yaşamları için kaçınılmazdır. Dil, hem donanım, hem de kazanım ile ilgili bir gelişim alanıdır. Kişinin, dile ilişkin doğuştan getirdiği birçok donanım vardır. Dilbilimci Hugo Moser, dilin fizyolojik, psikolojik ve bilişsel alanlarda birleştiğini ifade etmektedir. Sesleri fizyolojik temellere dayandırarak, farklı organların seslerin oluşmasında rol aldığını söylemektedir. Kelime kullanımını, bunların seçimini, bunların anlam ile ilişkilendirilmelerini psikolojik alanda gruplandırmaktadır. Dil ve düşünme ikilisini de üçüncü alana yerleştirerek, dilin mantıki, düzenleyici ve açıklayıcıbir göreviolduğuna işaret etmektedir. (Bkz. Moser, 1965, 37).
Kişinin, doğuştan getirdiği dil donanımları beyin ile ilgilidir. Beyin, dil sisteminin yöneticisi ve kendisi de bir donanımdır. Konuşma, temelde beyin kabuğundaki iki alan tarafından kontrol edilmektedir. Konuşma ve konuşulan dili anlama ile ilgili Broca ve Wernickle alanları beyin lokalizasyonuna ilişkin iki merkezdir. Broca alanı, beynin konuşma ile ilgili seslendirme yeteneğinin odak noktasıdır ve konuşmadaki sesleri kontrol eder. Wernickle alanı ise konuşma seslerinin tanınması ve ayırt edilmesi ile ilgilidir. Dili her türlü ifade biçimiyle anlama yeteneği, Wernickle alanının incinmesi ile önemli ölçüde aksar. Genel olarak Wernickle alanı duyusal, Broca alanı ise motor alandır. (Bkz. Morgan, 1991, 186). Diğer taraftan, dil gelişimini tamamen biyolojik donanım olarak açıklamak imkânsızdır. Dil, hem donanım, hem de kazanım ile ilgili bir alandır. Dil, belli evreler veya zamanla kazanılan kurallar bütünüdür. Çocuk, çevreyle iletişim sonucu ister bilişsel süreçler, ister taklit, isterse modelalma gibi yollarla dil kazanımınıelde eder. Dilgelişiminin nasılortaya çıktığına ilişkin farklıgörüşler aşağıda yer almaktadır.

1­Davranışçı Görüş
Bu görüşe göre, çocuklar konuşulan dili, herhangi bir şeyiöğrendiklerigibi öğrenirler. Çevreden gelen birçok ses uyaranının zamanla sınıflandırılması, şekillendirilmesi ve benzer durumlarda aynı ses ve tepkilerin verilmesi gerçekleşmektedir. Anne veya önemli diğer kişilerin çocukla ilişkilerinde vermiş oldukları tepkiler çocuk tarafından zamanla dile dönüştürülür. Ödülve ceza gibipekiştirenler yoluyla bu gelişim sürdürülür. Sonuçta konuşma şekillenir. Pekiştirilmenin yanı sıra, bebeklerin sıklıkla duydukları sesleri taklit etmeleri de dilinkazanılmasında önemli yer almaktadır.

2­SosyalEtkileşim Kuramı
Davranışçı yaklaşımın bir ileri boyutu olan sosyal etkileşim kuramı da dil kazanımını doğrudan taklit ve model alma ile ilişkilendirmektedir. Bu kuramda, dil öğreniminde sosyal ve kültürelortamdanetkilenildiğivurgulanır.

3­Ana Dili (nativist) Yaklaşımı
Ana dili yaklaşımı, dilkazanımı ile ilgili başka bir görüştür. Bu yaklaşım, dilingenetik olarak aktarıldığını ve tüm insanların dil kazanım araçlarına önceden sahip olduklarını savunmaktadır.

4­DilGelişimini Biyolojik Temellere Bağlayan Görüş
Noam Chomsky ve Lenneberg gibi dilbilimciler, dil gelişimini biyolojik temellere dayandırmaktadırlar ve çevresel koşulların da dil gelişimi üzerindeki etkilerini göz ardı etmemektedirler.
Dil gelişimini biyolojik ve psikolojik temellerden yola çıkarak açıklayan kuramcılara psiko­linguistik kuramcılar denmektedir. Bunların içinde en önemlisi Noam Chomsky’nin kuramıdır. Bu kurama göre insanlar doğuştan, dil öğrenebilmek için özel bir mekanizmaya sahiptir. Bu mekanizma, çocuğun yakınında konuşulan dili içselleştirmesini, kurallarını anlayıp öğrenmesini, sonra da uygun kurallar ile konuşmasını sağlar. Bu mekanizma sayesinde tüm çocuklar aynı aşamalardan geçerek, biyolojik olarak belli bir olgunluk düzeyine geldiklerinde, tıpkıyürümeyiöğrenir gibikonuşmayıöğrenmektedirler.
Chomsky, her ifadeyi dilbilimsel sistemde derin ve yüzeysel olmak üzere iki yapıya ayırmaktadır. Derin yapı, kavramların anlamsal yönü ile yüzeysel yapı ise konuşulan sözcükler ile ilgilidir. Çocuklar dili öğrenirken önce düşünsel olarak seslerin anlamlarını kavrarlar, daha sonra onlarıyüzeysel yapıya dönüştürürler.
Psiko­linguistik kuramlara ilişkin olarak konuşmayı öğrenmede, sözcüklerin anlamlarınıkavrama ile anlamlı sesler çıkarma ya da konuşma olmak üzere iki farklı süreçten söz edilebilir. Bu süreçler birbirleri ile iç içedir ve bilişsel gelişime paralel olarak gelişme gösterirler.
Dil gelişimi konusunda araştırmalarıyla bilinen Vygotsky, dilin düşünce ile paralel geliştiğini vurgulamaktadır. Bilişsel gelişimin farklı olduğu düşüncesine katılmayan Vygotsky, dil eğitimi ve öğreniminin kişinin zihinsel düşünme yeteneğine etki ettiğini belirtmektedir. Vygotsky’ye göre, sözcük nesnenin yapısına gitmekte ve böylece fonksiyonel bir anlam kazanmaktadır. Vygotsky, aynı zamanda çocuğun içinde bulunduğu dil ortamının düşünme düzeyine etki ettiğini söylemektedir. Bu nedenle, sözel düşünmenin, çocuğun geçirmiş olduğu, gelişmemiş, benmerkezci, kısmi, ilkel dil aşamalarını inceleyerek anlaşılabileceğivurgulanır.

Bilişsel
gelişim
ve genetik epistemoloji alanında önemli
çalışmalar yapmış
olan
Jean Piaget çocukta düşünce ve dil gelişiminin bir süreklilik içinde değil de, evrelerden geçerek oluştuğunu ve birey çevre ilişkilerinde etkin bir şekilde yapılandığını savunmuştur. Piaget’e göre, bilişsel gelişim ilk planda yer almaktadır. Dil gelişimi, genel bilişsel değişimlerin bir koordinasyonudur ve bilişselgelişimdildenetkilenmemektedir. Küçük çocukluk dönemindeki gelişme sembolik düşünme yeteneğinden oluşmaktadır. Sembollerin istemli beyanı, çocuğa, imgelediği her şeyi söylemesini mümkün kılmaktadır. Çocuğun ilk sözleri henüz gerçek semboller değildir. Çünkü bu semboller görülen nesneler ve olaylarla ilişkilidir. Çocuklar, çevrelerinde hazır bulunmayan şeylerden konuşmaya başladıklarında esas sembolleri kullanırlar. Piaget’e göre, çocuk 7. yaşına kadar sosyal iletişimsel bir tavırla konuşmaz, çünkü bencidir ve bencidüşünmektedir.
Vygotsky ve Piaget’in yaklaşımları birlikte düşünüldüğünde, dil gelişiminin, dış dünyadaki nesnelerin mental temsillerinin yapılmasıyla olgunlaştığı anlaşılmaktadır. Dil, bir taraftan düşünme için hammadde oluştururken, diğer taraftan düşünebilme yeteneğine paralel olarak işlemektedir. Farklı bir açıdan bakıldığında, dil, çocuğun soyut düşünebilme yeteneğine dış dünyadan sembolleştirdiği anlamları iliştirmesine yardımcı olmaktadır. Yani, dil ve düşünce oldukça iç içe ve birbirleriyle etkileşim içerisindedir. Bu yüzden, çocuk, dili elverdiğioranda düşünür ve kavramsaldüşünme yeteneğiarttıkça da diligelişir.
Günümüzde dil edinimi, kaynağını, çocukla en yakını arasında doğumdan hemen sonra başlayan ilişkilerden alan ve en karmaşık şekliyle erişkinliğe kadar devam eden çok boyutlu, süreklibir süreç olarak betimlenmektedir. (Bkz. Zollinger, 1994)
Dil ediniminin ilk safhalarında karşılıklı paylaşım ön planda yer almaktadır. Çocuk, doğuştan itibaren yakınında bulunan kişiler ile direkt ilişkilerinde iletişimsel paylaşımın kurallarını öğrenmektedir ve dilin iletişimsel ortamında büyümektedir. Bu ilk safhanın ilk paylaşımlarında yalnızca çevresinde var olannesneler hakkında nasıl bir iletişimin söz konusu olduğunu kavramaktadır. Bununla birlikte ilk sözcükleri anlayıp üretebilmektedir. Fakat bunların henüz bir temsilözelliğibulunmamaktadır. (Bkz. Kuhn, 2006, 1)
Dil ediniminin ikinci safhası bilişsel süreçler ile tanımlanmaktadır. Bunlar, çocuğu, sözcüklerin temsili boyutunu kavramaya ve dilin anlamsal düzlemini geliştirmeye yönlendirmektedir. Çocuk, bilişsel süreçte, tutulup görülemeyen olay ve nesneleride düşünüp kurgulamayı öğrenmektedir. Böylece çocuk, yavaş yavaş somut ortamdan sembolik düzleme geçmektedir. (Bkz. Kuhn, 2006, 1)
Dil yeterliliği için beş tür bilgiye ihtiyaç vardır. Bunlar, fonoloji, morfoloji, semantik, sentaks ve pragmatiktir. Fonoloji, dilin temel ses yapılarını araştırır. Her dilde aynı olan seslerin yanı sıra farklı sesler de bulunmaktadır. Çocuk, dilinin gelişiminde ilk olarak seslerle karşılaşır ve bu sesler üzerinde yeterlilik kazanır. Bu seslere fonem adı verilmektedir. Morfoloji, dildeki, anlam içeren en küçük birimleri inceleyen bilim dalıdır. Bu birimlere morfem adı verilmektedir. Semantik genel olarak dilin anlam yönünü ele almaktadır. Cümlelerin, kelimelerin incelemesini anlam açısından yapmaktadır. Cümlelerin kural ve yapı açısından incelemesini yapan bilim ise sentakstır. Sentaks, kelimelerden oluşan cümlelerin kurallarını işleten sistemdir. Pragmatik ise, farklı sosyal kontekstleri yöneten kuralları araştırmaktadır. Kullanılan dilin sosyal bağlamda kullanım uygunluğu, yani pragmatiklerle çocuklar, küçük yaşlarında nezaket ifadelerini, argo sözcükleri, emir kavramlarını, dilek ve arzularını iletme kurallarını öğrenirler. Örneğin 5 yaşındaki bir çocuk 2 yaşındaki bir çocuğa bir şeyler anlatırken, kendisine pragmatik bilgi verilmiş gibi, daha basit cümleler kullanır, yavaş konuşur ve onunanlamasıiçin sözcüklerinitekrarlar. (Bkz. Zwisler, 2006, 1)
Erken Yaşlarda DilGelişimi
Çocuklar, normal olarak okula gidinceye kadar temel dil becerilerini kazanırlar. Dil gelişimi hem sözlü, hem yazılı iletişimle ilgilidir. Sözel iletişim daha erken gelişir. Yazılı iletişimise okulile başlar.
Dil öğrenmek karmaşık bir süreçtir, ama insan dil öğrenmeye doğuştan yeteneklidir. Çocuk daha annesinin karnındayken, onun sesini ve dilinin vurgularını fark edebilmekte, doğduktansonra da aynıdili, aynıçevrede yaşarkenkolaylıkla öğrenebilmektedir.
Dil yeteneklerinin gelişimi de motor yeteneklerin gelişimi gibi düzenli bir sıra izler. Ayrıca çocuklar üzerinde yapılan dil gelişimi çalışmaları sonunda, konuşmayı öğrenmenin ilk dönemlerinde yaklaşık olarak tüm dünya çocuklarının temelde aynı gramer kurallarını kullandıkları görülmüştür. Alman dilbilimci Hans Glinz de Deutsche Syntax adlı kitabında çocukların “evrensel açıklamalarından” söz etmektedir. Ona göre, çocukların ilk kelimeleri, hatta ilk cümleleri diye bir şey söz konusu değildir. Kendisi, çocuklarda ilk olarak evrensel açıklamalardan bahsetmektedir. Bu evrenselaçıklamalar herhangi bir durumda, çoğunlukla da bir dinleyiciye verilen bir tepkiolarak düşünülmektedir. Bu tepkibüyüklerin dilinde cümlenin yerinitutmaktadır. (Bkz. Glinz, 1970, 6)
Bebekler daha birkaç haftadan itibaren sesli uyarımları algılamaya ve onlara tepkide bulunmaya başlarlar. Birinci ayda bah ve pah, ga ve da gibi heceleri birbirinden ayırabilirler, seslere dikkatlerini vererek sesin geldiği yöne doğru başlarını çevirebilirler. Üçüncü aydan itibaren, annelerinin sesinibaşka bir hanımın sesindenayırabilirler.
Konuşmayı öğrenmek uzun ve karmaşık bir olgudur. Çocuk 12–15 aylıkken ilk sözcüğü söyler. Bu demektir ki, 12. ya da 15. ayda çocuk, iletişimini dile hazırlık şeklinde yapar. Çocuğun ihtiyacı olan iletişim bu evrede mimiklerle, ağlama biçimleriyle ve anlamsız mırıldanmalarla ifade bulur. Kritik dönem olan 15 ay ve üstünde dil gelişimine ilişkin önemli ipuçları bulunabilir. 15 aylık bir bebek daha çok işaret amaçlı dil kullanımını tercih eder. Konuşma sırasındaki kelimeleri veya işittiklerini kullanabilir. 18 aylık bir bebek iki ve yakın kelime genişliğinde anlamlı cümleler kurabilir. Yaklaşık olarak 20–30 kapasitelik kelime hazinesine sahiptir. Yetişkinlerle soru­cevap şeklinde iletişimkurmaya çalışır.
21 aylık bir çocuk şarkılı oyunları sever. Hareketlerini iletişim amaçlı kullanır. Kendi başına gelenleri anlatmaya çalışır. Bazı zamirleri anlar ve benim, senin, ben ve sen kelimelerini çok kullanır. 24 aylık çocuk söz dağarcığında yaklaşık 200–300 kelime vardır. Her günkarşılaştığı nesnelerin adlarınıöğrenmiştir ve kullanır. Kısa ve tamolmayancümleler kurar. İçinde, yukarı ve arkasında gibi bazı zarfları kullanır. Üç yaşındaki çocuklar artık kelimelerle oynayabilir, 900–1000’e varan bir kelime hazinesine sahiptirler. 4 yaşında ise yaklaşık 1500–2000 kelime dağarcığıyla oldukça çok soru sorarlar, daha karmaşık cümle yapılarını kullanırlar. Hikâyelendirme bu yaşlarda belli sınırlılıklarla görülür. Niçin ve nasıl sorularına cevap vermekte zorlanırlar. Çocuklar gramer kurallarının % 90’ını 5–6 yaşlarında tamamlarlar, duygularını ifade etmeye başlarlar ve 2–3 bin konuşma, 20–24 bin anlama kelime hazinesine sahiptirler.
Yaklaşık bir yılın sonunda yetişkinlerin anlayıp tanıdıkları sesleri üreten çocuklar, ilköğretim birinci kademesinin sonunda aşağı yukarı 50 bin kelimelik konuşulan dili anlama kapasitesine ulaşırlar.

Sonuç
Sonuç olarak, dilin toplumsal gerekliliği herkesçe kabul edilen bir özelliktir. Birçok farklı bakış açısından ele alınabilen dilin, toplum ile sıkı bir ilişki içerisinde olduğu ve toplumun bütün değerlerini kendisinde barındırdığı konusunda bütün uzmanlar hemfikirdir denebilir.
Ayrıca çocuğun, dili ediniminde, yukarda ele alınan kuramların her birinin etkisini göstererek bir bütün oluşturduğu sonucuna varılabilir. Kişinin dil edinimi bir koordinasyon içerisinde gerçekleşmektedir. Bu koordinasyonu sağlayan öğeleri büyük ölçüde aile, yakın çevre, okul, toplum ile televizyon, internet gibi günümüz iletişim ve teknoloji araçları sağlamaktadır. Bunların olumlu etkilerinin yanısıra, oldukça yoğun olumsuz etkileri de bulunmaktadır. Bu yüzden, çocuğun, sağlıklı bir şekilde dili edinmesi için, başta aile olmak üzere, yakın çevrenin ve eğitimcilerin duyarlı olmaları gerekmektedir. Bu duyarlılık en basit şekliyle, dilimizi muhafaza ederek kurallarına göre kullanmakta gösterilebilir. Yani, çocukların dil eğitimini gerçekleştirirken, dilin bir kültür, tarih taşıyıcısı olduğunu unutmamak gerekmektedir

Anne babası boşanmak üzere ya da boşanmış olan çocukların düşündüklerini ve hissettiklerini paylaşmak istiyorum. Bu olay her çocuk üzerinde farklı etkiler yaratıyor. Ama çocukların ortak sorunu anne babanın boşanması sonucunda ona ne olacağı kaygı ve endişesidir.

Boşanmak aile bütünlüğünün bozulması ve değişmesidir. Bu durum zaten kaygı yaratan bir olaydır. Bir de bunun üzerine anne ve babanın olumsuz düşünce, duygu ve davranışları eklenirse çocuk daha fazla panik yaşayacaktır. Çocuğun bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimini etkileyecektir.

Evlilik kadar boşanma da doğal bir olaydır. Her türlü şey denenmiş ve iki birey arasında bazı değerler çökmüş ise boşanmayı seçmek doğru olandır. Psikolojik ve fiziksel zararlar vermeden yaşanan bu durumu ortadan kaldırmak gerekir. Kişilerin birbirine zararının yanı sıra çocuklara verilecek zarar daha da önemlidir. Çocuğun asıl endişesi biraz önce ifade ettiğim gibi bana ne olacaktır.

Bu durumla baş etme zorluğu yaşarken bir de birbirimize olan öfkemiz nedeniyle bunu çocuklara da göstermek ya da çocukları iki kişi arasında bırakmak endişe ve kaygının artmasına sebep olur. Çocuğun çevresine olan güvenini sarsar ve genellemesine yol açar.

Anne babanın davranışını anlamakta güçlük çeker. İlgisini vermesi gereken konulara veremez. Çünkü aklı sürekli anne ve babasının ayrılmasındadır. Bu durumla baş etme güçlüğü onun arkadaşlarından uzaklaşmasına sebep olur. Sadece kendi başına gelen bir olay olduğunu düşünür, soruları cevaplamak istemediği için de çevresinden ve arkadaşlarından uzaklaşır.
Kimi zaman da aşırı hırçın ve saldırgan davranışlarda bulunabilir. Düşünce ve duygularını paylaşamadığı için ancak kendini davranışları ile ifade etmeye çalışır.

Söylenenleri dinlemeyip, kendi isteklerini yaptırabilmek ya da anne babadan intikam almak için her konuda sorun yaratır.
Korkuları ve endişeleri çocukta takıntılar ve hassasiyetler oluşturur. Kendini sorumlu hisseder. Annesine hayran olan ve babasını rakip olarak gören erkek çocuk ve babasına hayran olan ve annesini rakip olarak gören kız çocuk onların ayrılıklarından kendini sorumlu hissedebilir.

Bu karmaşanın üzerine bir de anne babanın çocukları kendi taraflarına çekmeye çalışması onun paniklemesine sebep olur. Çocukla iyi iletişim kurabilmek için onu maddi olarak tatmin etmeye çalışırlar. Halbuki çocuk duygusal bir boşluk yaşamaktadır. Her istediği yapılmaya çalışılır. Çocuğa sınır konmadığı için de çocuk iki tarafı kendi istekleri için kullanır.

Anne baba bu süreçte birbirleri ile görüşmez ve kanlı bıçaklı olurlarsa da çocuk bu durumdan faydalanmaya çalışır. Bazen eşler kendi istediklerini elde edebilmek içinde çocuklardan yararlanabiliyor
Eşinden öcünü almak için çocuklarını ön safhalara sürebiliyorlar. Tıpkı savaş durumunda yaşananlar gibi…

Boşanma sırasında çocuğun ruh sağlığının korunması önemli bir sorun. Boşanma öncesi ve sonrasında çocuklar bu tartışmaların dışında tutulmalıdır. Boşanma kararı çocuğa birlikte anlatılmalı. Onu çok sevdiklerini, eski standartlarını kaybetmeyeceğini ve istediği zaman anne ya da babayı görebileceğini belirtmeliler. Birbirleri ile ilgili en ufak olumsuz bir cümleden kaçınmalılar.

Pek çok kişinin evliliğini çocuklarını düşündüğü için sonlandırmak istemediğini duyuyoruz. Bana göre; sürekli kavga gürültünün olduğu bir aile ortamında yaşamak çocukların gelişimlerini ve ruhsal durumunu daha da olumsuz etkileyebilir. Tabii ki her çatışmada ve olumsuz durumda boşanma olsun demek istemiyorum, ama hiçbir çıkar yol yoksa boşanmak kaçınılmazdır. Ancak bu olayı dramatize edip, işin içinden çıkılamaz bir hale dönüştürmemek gerekir.

Eşler boşanma kararı aldıktan sonra bu durumu birlikte çocukları ile paylaşmalı. Zor olsa bile çocukların önünde sakin görünmeye ve kontrolü kaybetmemeye çalışmalıdır. Eğer eşler kendilerinden emin görünür ve tutarlı konuşurlarsa, çocuklar üzülseler bile durumu daha kolay kabul edeceklerdir. Şunu unutmamak gerek; eşler birbirinden boşanabilir, ancak çocuklarından boşanamazlar.

Boşanmış anne babalara sahip olmak ya da boşanmış bir ailenin üyesi olmak kendi başına zararlı değildir. Önemli olan, aile üyeleri arasındaki ilişkilerin ve aile hayatının kalitesidir. Çocukların ayrılma ve boşanmaya gösterdikleri tepki büyük ölçüde eşlerin birbirlerine tepkilerine bağlıdır. Çocuğun en az zararla bu olayı atlatmasını sağlamak gerekir.

Boşanma kararı alındıysa bu durumu çocuklardan saklamamak en doğru yoldur. Eşlerden biri hiçbir açıklama yapmadan evden ayrılırsa çocuk reddedildiğini ve istenmediğini düşünebilir ve her şeyin sorumlusu olarak kendini görebilir. Onlarla konuşurken eşinizle aranızdaki sorunlardan ve ayrılma kararınızdan onların sorumlu olmadıklarını belirtin. Çocukların önünde mutsuz görünmemeye ve kontrolünüzü kaybetmemeye çalışın. Sorulara açık ve net cevaplar vermeye ve birbirinizi suçlamamaya çalışın. Ayrıca istediği zaman evden ayrılan ebeveyni görebileceği belirtilmeli.

Çocukların ruhsal olarak sağlıklı gelişebilmeleri ve insanlarla kalıcı ve sevgi dolu ilişkiler kurabilmeleri onların hayatlarındaki en önemli kişilere anne babalarına yakın olmalarına bağlıdır. Eşler boşanma döneminde öfke, kırgınlık, küçümsenme ve suçluluk duygularını bir arada yaşarlar, ancak çocukları bunlardan uzak tutmak gerekir.

Anaokulu ne gibi özelliklere sahip olmalıdır? Aileler çocukları için anaokulu seçerken nelere dikkat etmelidir?

3 – 6 yaş dönemi çocukların zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimleri için en önemli dönemdir. Çocuklar öncelikle gelişimlerinin bir özelliği olarak sosyalleşmek, başka çocuklarla bir arada olmak ihtiyacındadırlar. Yuvalar çocukların paylaşma, bir arada olma, birlikte hareket edebilme ve oyun oynama ihtiyacını karşılarlar. Becerileri ve zihinsel kapasiteleri birbirine denk olan yaşıtlarıyla bir arada olmak çocukların yaşayarak öğrenmelerini sağlar ve sosyal paylaşımın öğrenilmesinde etkilidir. Bu nedenle de anaokulu ve yuvaların çocukların bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal gelişimlerini ve dil gelişimlerini destekleyici bir program uygulamaları ve bu programı uygun koşullarda sunmaları gerekmektedir. Çocukların tüm gelişim alanlarını destekleyen bir program hazırlanmalı ve bu program çocukların keyifle ve ilgilerini çekebilecek şekilde takip etmelerini sağlayacak bir içerikte hazırlanmalıdır.

Çocukların var olan ilgi ve yeteneklerini geliştirmeye yönelik değişik aktivitelerin sunulması önemlidir. Çocuklar hem eğlenmeli, hem öğrenmeli hem de yeni ilgi alanları bulmalıdırlar. Öğrenirken eğitim hayatlarının temeli olan birlikte hareket edebilme, grupla birlikte karar alabilme, sıra bekleme, kendini grup içinde ifade edebilme, ihtiyaçlarını ifade etme, belirlenen kuralları öğrenme ve bu kurallara-sınırlara uyma gibi becerileri kazanmaları da önemlidir. Çocukların yaşlarına uygun olarak gerekli kavramları (renk, şekil, sayı vb), el becerilerini, sosyal becerileri öğrenmeleri evden çok yuva ortamında mümkün olmaktadır. Yuvada tüm bu bilgi ve becerilerin belli bir sıra ile öğretilmesi söz konusudur. Programın uygulanması aşamasında yuva personelinin deneyim ve eğitimleri de çok önemli olmaktadır. Anaokulunda daimi bir pedagog veya çocuk gelişimi konusunda deneyimli bir psikoloğun bulunması yuva seçiminde birinci koşul olmalıdır. Çocukların becerilerinin ve gelişimlerinin takibini yapabilmek ve olası bir aksaklıkta aileyi uyarabilmek çok büyük önem taşımaktadır. Çünkü olası bazı problemler erken yaşta keşfedildiklerinde hızlıca çözümlenebilmekte aksi halde uzun yıllar süren, eğitim hayatını ve çocuğun sosyal hayatını etkileyen başka zorluklara dönüşebilmektedirler. Ayrıca her çocuk zaman zaman bazı sıkıntılar yaşayabilmekte bu sıkıntılar değişik şekillerde ifade edilmektedirler.

Çocuklardaki bu belirtileri ve değişiklikleri dikkatle gözlemlemek ve başka bir problemin işareti olduğunu keşfedebilmek uzmanlık ve deneyim gerektirmektedir. Ayrıca ailelerin çocukların eğitimi ve gelişimi konusunda ve uygun disiplin yöntemleri konusunda yönlendirilmeleri ve desteklenmeleri önemlidir. Bu nedenle de yuva personelinin pedagoji eğitimli olması büyük önem taşımaktadır. Temizlik ve fiziksel ortam zaten anne-babaların dikkat ettikleri ve fark etmekte zorlanmadıkları özelliklerdir. Burada da dikkat edilmesi gereken şey fizik ortamın nasıl düzenlendiğidir. Örneğin çocuklar hangi aktivite sırasında nerede bulunuyorlar? Bu ortamlar o aktivitenin rahatça gerçekleşmesi için uygun ortamları mı? (örneğin boya yapılan yerde zeminin halı olması hem çocukların rahatı hem de hijyen açısından uygun olmayabilir) Merdivenler ne kadar korunaklı? Bahçe ve bahçedeki oyun malzemeleri tüm çocukların kullanımına açık mı ve çocuk sayısına oranlandığında yeterli mi? Oyuncak çeşitliliği var mı? Hangi malzemeler kullanılıyor? Boyalar vs çocukların ağzına almaları durumunda zararlı olabilecek nitelikte mi? Oyuncaklar ve diğer eğitim malzemeleri gerçekten kullanılıyorlar mı? Serbest oyun zamanlarında ve bahçe saatinde çocuklarla ilgilenen personel sayısı da önemlidir. Çünkü çocuklar açık alanda daha hareketli olmakta ve zarar görme olasılıkları artmaktadır. Bu nedenle bahçe saatlerinde ve hareketli oyunlar sırasında normalde var olan öğretmen ve eğitimci sayısının takviye edilmesi önemli olmaktadır.

Çok önemli bir konu da sınıf mevcududur. Okul öncesi sınıflar 3 yaşta 10-12 civarı olmalıdır. Daha fazla sayıda çocuk için tek öğretmen yeterli olmamaktadır. 4 ve 5 yaş grubunda bu sayının biraz daha üzerine çıkılabilir. Ancak ilkokul sınıfları gibi kalabalık ortamlarda çocukların bir arada düzen içinde bulunmalarını sağlamak güç olacağından ister istemez daha sıkı bir disiplin uygulanmaya çalışılacak bu da çocukların ihtiyaç duydukları rahatlık ve ilgi ihtiyaçları ile ters düşecektir.

Psk.Nezahat BEDİR
Psikolog

Biz bu yazımızda doğumdan ergenliğe kadar belli yaş dönemlerinde ortaya çıkan geçici eğitim zorluklarından bahsedeceğiz. Çocuklar belli gelişim evrelerinde inatçı, kuralları çiğneyen, dur-sustan anlamayan, başına buyruk hareket eden bir kişilik sergileyerek anne babaları zor durumda bırakırlar.

İlk kritik dönem birinci yaş

çocuk bir yaşından sonra, yani yürüme ve konuşma becerisi kazandıktan sonra inatçı davranışlar göstermeye başlar. Anne-babanın dediğinin tersini yapmaktan ve kuralları çiğnemekten zevk alır gibidir. Anne “yapma!” Dedikçe inadına istenmeyen davranışı tekrarlar.

İstenmeyen davranışları tekrarlayan bir çocuğun amacı sizi kızdırmak ve çileden çıkarmak değildir. Çocuğun niyeti koyduğunuz kuralın veya istemediğiniz davranışın ne kadar önemli olduğunu denemektir. Siz aynı olumsuz davranışa aynı tepkiyi gösterdikçe ve taviz vermedikçe çocuk gerçeği kabullenip sınırları zorlamayacaktır.

Çocuk ben merkezci (egosantrik) bir kişiliğe sahiptir. Haz ilkesine göre hareket eder. Herkesin ona hizmet etmesini ve her isteğinin yerine getirilmesini ister. Yoktan anlamaz, isteğinin geri çevrilmesinden veya ertelenmesinden hoşlanmaz. Eğer istediği gerçekte ihtiyacı olan bir şeyse ve temini de mümkün ise anne-baba çocuğu fazla üzmeden ihtiyacını yerine getirmelidir. Çocuktan her şeyi mükemmel yapmasını beklememeli, küçük yanlışlarını görmezden gelmeli, deneme-yanılma yapmasına izin vermeli, başarılı işlerini överek öz güvenini güçlendirmeliyiz.

İstediği şeyin para ve zaman yönünden temini zor ve çocuk için de bu şey gereksiz ise sebebini “istediğin şeye yetecek kadar paramız yok!” Veya “gecenin bu saatinde bakkal kapalı olduğu için istediğin şeyi alamam!” Gibi açıklama yaparak istediği şeyi temin edemeyeceğinizi anlatmanız gerekir. Buna rağmen isteğinin yerine getirilmesi için küser, ağlar, tepinir ve avazının çıktığı kadar bağırabilir. Anne-baba oyuna gelip onu susturmak için isteğini yerine getirdiği zaman çocuk ağlayarak veya tepinerek isteğine kavuşmayı öğrenir ve bunu kullanmaya başlar.

Kimi anne-babalar çocuğun isteklerine ve davranışlarına sınır koymayı “baskı ile büyütme” olarak algılamakta, “çocuğum benim gibi baskı altında büyümesin!” Diye her isteğini yerine getirmekte, her yaramazlığına katlanmakta, farkında olmadan kural tanımayan şımarık ve zorba bir çocuk yetiştirmektedir. İsteklerine sınır konmayan, aile ve toplum kurallarına alıştırılmayan çocuklar dinin emir ve yasaklarını anlamakta ve uymakta güçlük çekerler.

İkinci kritik dönem 2,5 yaş

bu dönemde çocuk kas, kemik ve sinir sistemi yönünden yani fizyolojik olarak hızlı bir gelişme gösterdiğinden uyum sağlamakta zorlanır. Dengesiz, kararsız, olumsuz, her şeye “hayır” diyen isyancı bir kişilik sergiler. Psikolojik yönden de “bağımsızlık çabası” içindedir. Yardım istemez, her şeyi kendi başına yapmak ister; ancak anne ve babaya ihtiyacı olduğunun da farkındadır. Bu yüzden farklı kutuplar arasında gidip gelir. Aşırı hareketlilikten ani bir tembelliğe, ataklıktan utangaçlığa, sahiplenme duygusundan aldırmazlığa, inatçılıktan uysallığa, açlık çığlıklarından iştahsızlığa, tuvalete zor yetişmekten idrarını tutmaya kadar varan dengesizlikler gösterir. Bu dönemde anne ile çocuk arasında en sık çatışmalar tuvalet ve temizlik konusunda yaşanır. Anne-babanın yapacağı en iyi şey bir seneden fazla sürmeyecek olan bu dönemde çocuktan sevgisini esirgememek ve sabretmektir.

Üçüncü kritik dönem 4 yaş

çocuk gelişiminde ilk beş yıl denge ve dengesizliklerin art arda geldiği yaşlardır. Dört yaşındaki çocuk, üç yaşındaki o uyumlu ve geçimli kişiliğini bırakır, yeniden bir dengesizlik ve uyumsuzluk içine girer. Her yönüyle aşırılık içinde bulunur. Ölçüyü kaçırma onun en belirgin özelliğidir. Bu dönemde çocuk kendi başına buyruk, kafasına estiği gibi hareket eden, sağda solda dolaşan, çok konuşan, durmadan soru soran ancak cevabını dinleme sabrı göstermeyen, başladığı işi yarım bırakan maymun iştahlı bir çocuktur. Bununla beraber 2,5 yaş çocuğu kadar inatçı değildir. Oturmaktan ve beklemekten hoşlanmaz. Bedensel ve zihinsel etkinlik ihtiyacı tüm davranışlarına yansır. Tam olarak ne istediğini bilmez, sık karar değiştirir, bir eylemden diğerine geçer. Anne ve babayla sürtüşmeye girmesinin, söz dinlemeyişinin, söylenenin tersini yapmasının sebebi saygısızlıktan değil, bağımsız bir kişilik kazanma çabasından ileri gelmektedir. Arkadaşlık yapmayı, grup oyunlarına katılmayı sever, ancak kabalık ve sakınmazlık özelliğinden dolayı arkadaşlarıyla kolayca kavgaya tutuşabilir. Başkalarının duygu ve isteklerini hiçe sayar, aklına geleni yapar ve söyler.

Dördüncü kritik dönem 6 yaş

bu dönemde inatçı ve olumsuz davranışlarıyla sanki 2,5 yaş çocuğu geri gelmiş gibidir. Anne-babalar 5 yaşındaki o uyumlu ve uzlaşmacı çocuğun nasıl olup da böyle zıt bir kişilik sergilediğine anlam veremezler. “bu çocuğa ne oldu, birden huyu çok değişti?” Derler.

Altı yaş çocuğu değişmekte olan bir çocuktur. Buna karşın tembel ve kararsız bir görünüm verir. Ne olmak ve ne yapmak istediği konusunda kararsızdır. Anne-babasıyla ve arkadaşlarıyla ilişkilerinde uyumluluk-uyumsuzluk, geçimlilik-geçimsizlik, olumluluk-olumsuzluk arasında gidip gelir. Bu haliyle sanki iki kutuplu bir kişilik sergilemektedir. Beş dakika önce annesini sevdiğini söyler, ancak beş dakika sonra, basit bir sebeple, annesinin yüzüne karşı ondan nefret ettiğini söyleyebilir.

Bir geçiş dönemi yaşayan altı yaş çocuğunda psikolojik değişikliklerin yanı sıra dikkat çekici fiziksel değişiklikler de görülür. Süt dişleri dökülür, ilk azı dişi çıkmaya başlar. Kulak-burun-boğaz hastalıklarına, özellikle orta kulak iltihabına, sık yakalanır. Okula başlaması ile birlikte sosyalleşme becerisi gelişme gösterir. Daha çok arkadaşla ilişki kurar. Anne-babanın dışında yetişkin olarak öğretmeniyle tanışır, bilgisinden dolayı ona hayranlık duyar. Böylece aileye bağımlı çocuğun yerini, bağımsız ve sosyal çocuk almaya başlar.

Beşinci kritik dönem 12-13 yaş (ön ergenlik)

ilköğretim yıllarında ailesiyle ilişkileri uyum içinde olan çocukların ergenliğe geçişte davranışlarında ve ilişkilerinde belirgin değişmeler görülmesi anne-babaları şaşırtır. Çünkü anne-babalar çocuk büyüdükçe daha akıllanır, daha az problem çıkarır zannederler. Her şeyin yolunda gittiğini sandıkları bir dönemde birden bire ortaya çıkan huysuzluklara, itirazlara, alınganlıklara ve sebepsiz öfkelere bir anlam veremezler. Her şeye itiraz eden, hiçbir şeyi beğenmeyen, eve dilediği zaman girip çıkan, derslerini aksatan, en küçük uyarılara sert tepki gösteren genç karşısında anne-babanın sabretmesi pek zordur. Çünkü bu hızlı değişmenin ergenlik belirtileri olduğunu bilmezler. Çocuğun kötü arkadaş kurbanı olduğunu, kendilerinden uzaklaştığını, nankörlük yaptığını düşünürler. Nasihatler ve uyarılar bir işe yaramadığı için anne-baba sertleşmeye başlar. Karşılıklı suçlamalar ve bağrışmalar ilişkileri zora sokar.

Anne-baba sabrettiği, çocuğu adam yerine koyup dinlediği, çocuğun her türlü duygusunu dile getirmesine izin verdiği ve onu sevdiğini her vesile ile belli ettiği taktirde diğer kritik yaşlarda olduğu gibi, gel-gitlerle dolu ön ergenlik dönemi de bir-iki sene içinde geçecek, çocuğunuz eski uyumlu ve geçimli çocuk olarak size geri dönecektir.

Talasemi genellikle bir yaşından önce dalak büyüklüğü, gelişme geriliği ve ciltte soluklu gibi belirtilerle kendini gösteriyor.

Halk arasında Akdeniz Anemisi olarak bilinen Talasemi, Akdeniz ülkelerindeki ırklarda görülen ve çocuğa anne-babadan kalıtımsal olarak geçen bir çeşit ”kansızlık” hastalığı.

Anne ve babanın genlerindeki bozukluğun neden olduğu talasemiden korunmak için akraba evliliğinden kaçınmak ve evlilik öncesinde gerekli testleri yaptırmak önemli rol oynuyor.

Alyuvarların yapısında yer alan ”hemoglobin” maddesinin yapımındaki kusurun kansızlığa yol açtığını belirten Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Rıdvan Ege Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ve Çocuk Hematoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tansu Sipahi, ”Hemoglobin molekülünde, globin zincirlerinden bir veya birkaçının sentez hızında azalma veya tüm yokluk mevcuttur” dedi. Sipahi, kansızlığı dengeleyebilmek için kemik iliğinin alyuvarların yapımını arttırdığını, kemik iliğinin çok çalışması ve genişlemesi sonucunda da özellikle yüz kemiklerinde değişiklikler olduğunu ve yüzün görünümünün bozulduğunu anlattı.

Talaseminin, kalıtsal geçiş göstermesine rağmen önlenebilir bir kan hastalığı olduğunu ifade eden Sipahi, hastalığın genellikle bir yaşından önce solukluk, dalak büyüklüğü ve gelişme geriliği ile kendini gösterdiğini bildirdi. Sipahi, iyi tedavi edilemeyen hastalarda burun kökünün basık, elmacık kemiklerinin belirginleşerek özel yüz görünümlerinin ortaya çıktığını, demir birikimine bağlı olarak da kalp, karaciğer, pankreas gibi organlarda büyümenin olabileceğini söyledi.

TAŞIYICILARIN TEK YAKINMALARI HALSİZLİKTİR
Hastalığın anne ve babadan gelen genlerle ilgili olduğunu, her iki gende de mutasyon (bozukluk) olması halinde bebeğin hasta olarak doğduğunu belirten Sipahi, anne veya babadan gelen bir gende bozukluk olması durumunda bebeğin hasta değil taşıyıcı olacağını ifade etti. Sipahi, bu kişilerin ilerde taşıyıcı bir kişi ile evlenmeleri halinde (özellikle akraba evliliklerinde) bebeğin talasemi hastası olarak dünyaya geleceği uyarısında bulundu. Sipahi, hastalarda klinik bulguların altında yatan genetik bozukluğun çeşidine göre değiştiğini belirterek, şunları kaydetti:

”Talasemi hastalığı yakın takip gerektiren belli zaman aralıkları ile kan transfüzyonu yapılan ağır klinik tablodur. Bebek doğumda iyidir, kan tablosu normaldir. Altı ay civarına geldiğinde hemoglobin dediğimiz kan değerleri düşmeye başlar. Bu dönemde genellikle çocuk hematoloji uzmanına başvurulmadığı için demir eksikliği anemisi düşünülerek ve yanlış olarak gerekli tetkikler yapılmadan demir tedavisi başlanır. Giderek klinik daha belirgin hale gelir. Bebekler soluk renkli, halsiz, iştahsız ve mutsuz görünümdedirler. Karaciğer ve dalak büyür, karın şişer. Özel yüz görünümleri gelişmeye başlar. Talasemi taşıyıcılığında ise kişilerin tek yakınmaları halsizliktir. Bazen tesadüfen yapılan kan sayımları sonucunda teşhis konur, bazen de halsizlik nedeniyle yapılan tetkikler sonucunda kansızlık saptanır. Tüm dünyada 250-270 milyon civarında talasemi taşıyıcısı olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizde taşıyıcı sıklığı yüzde 2.1 (1 milyon 400 bin) olarak hesaplanmaktadır.”

AKRABA EVLİLİĞİNE DİKKAT
Hastaya kesin tanı konulmasının ardından aileye talasemi hastalığı hakkında bilgi verilmesi, bunun geçici bir durum olmadığı, ömür boyu çocuk hematoloji uzmanınca izlenmesi gerektiğinin anlatılmasının çok önemli olduğunu vurgulayan Sipahi, hastalara 2-6 hafta aralarla konsantre kan verilerek kan değerlerinin yükseltildiğini belirtti. Sipahi, ancak verilen kanın hastaların kan demir düzeylerini yükselttiğini ve toksik maddenin kalp kası, karaciğer, dalak, pankreas, beyin, troid ve paratroid gibi endokrin organlarda birikip istenmeyen yan etkilere neden olabileceğini söyledi.

Demir birikimini ve toksisiteyi engelleyebilmek için demir bağlayan ajanların uygulandığını ifade eden Sipahi, ”Dalağın aşırı büyümesi nedeniyle verilen kan dalakta yıkılmaya başlarsa dalak çıkarılması ameliyatı gerekebilir. Hastalara bir diğer tedavi yöntemi de kemik iliği  transplantasyonu uygulanmasıdır. HLA uyumlu bir kardeşi olan tüm hasta çocuklara kemik iliği transplantasyonu olanağı önerilmelidir. Kök hücre nakli çalışmaları da başarılı sonuçlar vermektedir” diye konuştu.

Kaynak:

http://www.ntvmsnbc.com

1 -  Yetenek nedir?
Sportif bağlamda yetenek kavramı , belli bir alanda normalin üzerinde ancak henüz tam gelişmemiş özellikler  bütünü ve bunlara sahip kişi olarak değerlendirilir

2- Yetenekli sporcuların özellikleri nelerdir?
Yetenekli bir sporcu incelendiğinde, diğer sporculara oranla şu özellikleri farklılık gösterir:
a. Antrenmanda daha başarılıdır.  b. Antrenmanda verilen uyarılara daha  çabuk uyum sağlar.  c. Daha çabuk öğrenir.  d. Edindiği deneyimleri,  başarısını artırmak amacıyla kullanır.  e. Verilen görevleri başarı  ile sonuçlandırır ve soruları yaratıcı  biçimde çözümler.  f. Performans  gittikçe yükselir.  g. Stres altında bile doğru değerlendirme yapar. h.  Riski göze alır.  ı.  Başarısızlıklar onun için motivasyon unsuru olur.

3-Yetenek seçiminde hangi yöntemler uygulanır?
Yetenek seçiminde temelde iki yöntem uygulanır.  Bunlar, doğal seçim ve bilimsel seçim yöntemidir.  Doğal seçim yönteminde kişi ya seçtiği spor dalına katılır ya da başarılı olamadığı bir daldan başka bir spor dalına yönelip orada başarılı olur. Bilimsel seçim yönteminde ise bilimsel testlerle kişilerin kendileri için en uygun spor dalları belirlenir ve onlara yönlendirilir.

4-Yetenek seçiminde hangi ölçütler kullanılır?
Bilindiği gibi yetenek seçimi ve spora yönlendirme yüksek sportif performansa yönelik spora anlayışı içinde değerlendirilir.  Sporda yetenek kavramının belirlenmesinde etkili olan faktörler şunlardır:
a. Konstitüsyel (sağlık durumu , antropometrik özellikler) özellikler b. Kondisyonel motorik özellikler  c.  Teknotermik özellikler (öğrenme yeteneği, verimliliğe hazır olma durumu, duygusal özellikler, bilişsel özellikler) d. Sosyal faktörler.

5-Yetenek seçimi kaç aşamalıdır?
Yetenek seçimi üç aşamadan oluşmaktadır.  Bunlar önseçim,  araseçim ve son seçimdir.

BÜYÜME VE GELİŞME

1-Büyüme ve gelişmeye kalıtımın etkisi nedir?
İnsanların büyümeleri kromozomlarında bulunan genlerle belirlenir.  Büyümeyi ilgilendiren tüm konular, genlerdeki genetik şifrelere bağlıdır.  Kişinin boyu,  maksimum boya ulaşabileceği zaman, kemik ve cinsel olgunlaşması hep bu şifrelerde kodlanmıştır.  Bu konu üzerinde yapılan çalışmalar çocuklar ile ebeveynleri arasında yüksek ilişkiler olduğunu göstermiştir.

Özellikle de  uzunlukların,  genişliklere oranla daha yoğun bir şekilde kalıtımdan etkilendiği görülmektedir.  Bununla birlikte kişinin büyüme sürecinde boyu ile ilgili kesin tahmin yapmak olası değildir.  Ayrıca kişinin doğum boyu ve kilosu genel olarak ilerideki boyu ve kilosu hakkında sağlıklı bir bilgi vermez.

2-Büyüme ve gelişmeye ırkın etkisi nedir?
İnsanların büyüme ve gelişmelerindeki etkili faktörlerden birisi ırksal faktördür.  Bu konudaki araştırmalar bilindiği gibi genelde üç ırk üzerinde yoğunlaşmıştır.  Bunlar siyah,  beyaz ve sarı ırklardır.  Doğum sırasında beyaz ırk çocuklarının , siyah ırka göre daha ağır olduğu belirlenmiştir.  Ama bu farklılıklar 5-14 yaşları arasındaki gelişme sürecinde tersine dönmektedir.  Bu süreçte siyah ırk çocukların beyazlara  göre daha uzun ve daha ağır oldukları gözlenmiştir.  Sarı ırk ise bilindiği gibi beyaz ırka oranla daha kısa ve hafiftir.  Irklar arsındaki büyüme ve gelişimdeki etkili faktörlerden birinin de çevre olduğu görülmektedir.

Örneğin Amerika’da sarı ırk çocukları , ülkelerine oranla daha iri olmaktadır.  Bu da  çevre faktörünün göz  ardı edilmemesi gereken bir faktör olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır.  Hatta bu konuda tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan araştırmalarda bile çevre faktörünün etkinliği belirlenmiştir.

3-Büyüme ve gelişmeye cinsiyetin etkisi nedir?
Doğumda kız çocukları, erkeklere oranla daha olgundur.  Büyüme ve gelişmeleri, erkeklere oranla daha hızlıdır.  Oyun çağı çocukluğuna gelindiğinde, kız ve erkek çocukların büyüme ve gelişmeleri arasında bir farklılık görülmemektedir.  Ergenlik çağı, kız çocuklarında erkeklerden iki yıl önce başlar.  Bu nedenle kızlarda , erkeklerden iki yıl önce hızlı büyüme ve gelişme görülür.  Ama iki yıl sonra erkeklerde büyüme ve gelişme birden hızlanır ve birkaç yıl devam eder. Bu da erkeklerin aynı yaştaki kızlardan çoğunlukla daha uzun olmalarını sağlar.

Kız çocukları erkeklerde oranla büyüme ve gelişme sırasında çevresel faktörlerden daha az etkilenir.

4-  Büyüme ve gelişmeye beslenmenin etkisi nedir?
İnsanlarda büyüme ve gelişmeyi etkileyen en önemli dış faktörlerden birisi beslenmedir.

Bu konudaki çalışmalar beslenme ile büyüme ve gelişme arasında çok anlamlı ilişkiler göstermiştir Yeter siz ve dengesiz beslenme ile büyüme çağındaki çocukların boylarında düşüş görülmüştür.

Çocukta sürekli bir büyüme ve gelişme olduğundan, beslenme yetersizliği bu dönemde büyüme ve gelişme üzerinde çok derin izler bırakır.  Kız çocuklarının, erkeklere oranla yetersiz beslenmeden etkilenmeleri daha az olmaktadır.  Bilindiği gibi proteinli besinler kemiklerin uzaması, kas ve iskeletin olgunlaşması yönünden etkindir.  Çocuklarda günlük protein gereksinimi kilogram başına 2. 5 grama kadar çıkabilir.

Bu kuvvet gerektiren spor dallarında bir yetişkinin gereksinimine eşdeğerdedir.

Demeter, çocuklardaki metabolik  faaliyetlerin yetişkinlere oranla yüzde 20-30 daha fazla olduğunu söylemektedir

5- Büyüme ve gelişmeye sosyo-ekonomik düzeyin etkisi nedir?
Büyüme ve gelişmede çocuğun içinde yaşadığı ortamın sağlıklılığı, yaşadığı ev, ailesinin ekonomik durumu, ailenin kültürel ve eğitsel düzeyi de önem taşımaktadır.

Bu konuda yapılan birçok araştırmada baba meslekleri ile çocuğun gelişimi ilişkili bulunmuştur.

Ayrıca alt sosyo-ekonomik düzeydeki çocukların gelişimi ile üst sosyo-ekonomik düzeyde çocukların gelişimleri arasında farklılıklar gözlenmiştir.  Doğaldır, bu farklılıklar üst sosyo-ekonomik düzey lehinedir.

6- Büyüme ve gelişmeye psikolojik durumun etkisi nedir?
İnsan fizyolojik , sosyolojik ve psikolojik bir sacayağı içinde büyüme ve gelişmesini sürdürür.

Bu nedenle büyüme ve gelişmede psikolojik koşulların da etkinliği söz konusudur.

Güç psikolojik koşullar altında büyüme ve gelişmelerini tamamlamak zorunda kalan çocuklarda bu konularda bazı gerilikler bulunmuştur.   Özellikle yetimhanede yetişen çocuklar üzerinde yapılan araştırmalar, psikolojik durumun büyüme ve gelişme üzerindeki etkinliği göstermiştir.

7-Büyüme ve gelişmeye mevsimlerin etkisi nedir?
İnsan  büyüme ve gelişmesine mevsimlerin etkileri çeşitli araştırmalarda gözlenmiştir.

Tanner, çocukların boyca büyümelerinin ilkbahar döneminde, vücut ağırlığınca da büyümelerinin sonbahar döneminde hızlandığı saptanmıştır  Mart ve mayıs aylarında rastlanan ortalama boy büyüme hızı eylül ve ekim aylarındaki boy büyüme hızının iki katına denk gelmektedir.   Bu mevsimsel değişikliklerin etkileri, yetersiz beslenen çocuklarda bile görülmektedir.

8-Büyüme ve gelişmeye hastalıkların etkisi nedir?
Bilindiği gibi insan organizmasının temel yapı taşı proteinlerdir.  Hastalık ve yaralanmalar protein metabolizmasını olumsuz yönde etkiler.  Böylece büyümede yavaşlama görülür.

Özellikle  uzun süreli (kronik) hastalıklar büyümeyi yavaşlatırken, kısa süreli (akut) hastalıklar pek etkilemez.

Çocuklarda hastalık nedeniyle duraksayan büyümenin hızlandığı ve hastalığa bağlı açığı kapattığı bir dönem vardır. Bu dönemde çocuk  normal büyüme hızının yüzde 400’üne kadar çıkabilen bir büyüme ve gelişme gösterebilir.

Burada önemli olan kronik hastalıklardan sonra bu devreyi iyi koşullar altında geçirmektir.  Eğer bu koşullar yaratılırsa çocuk normal büyüme seyrini yakalayabilir.  Kuşkusuz bu dönemde doktor kontrolündeki bir çalışma büyük önem taşımaktadır. Burada antrenör, aile ve doktor sıkı bir işbirliği içinde olmalıdır.

9-İnsan vücudunun çevresel ve iklimsel koşullara uyumu nasıldır?
İnsan vücudu yaşadığı çevre, bitki örtüsü ve iklim koşullarına uyum sağlamaktadır.  Bu da onun büyüme  ve gelişimi üzerinde etkili olmaktadır.  Örneklersek, kuru ve sıcak iklimi olan Sahra çöllerinde  yaşayanlar ince uzun, derialtı yağdokusu çok az, uzun kol ve bacaklara sahip, gövdeleri kısa, ince ve uzun el ayakları olan insanlardır.  Nemli ve sıcak ortamı olan Endonezya, Malezya Amazon kuşağında yaşayan  insanlar ise kısa boylu kütleli olmaktadır.  Çok soğuk iklimlerde yaşayan Eskimolar ise kısa boylu, deri ve kas altı ve kasarası yağ miktarları çok yüksek, kısa kol ve bacakları olan insanlardır.

Çevrenin bir başka etkisi de yapılan bir çalışmada, Kaliforniya’da yaşayan Japon çoçuklarının,  Japonya’da yaşayanlara oranla daha iri olması ile gözlenmiştir.

Ayrıca,  Kato ve İshiko’nun çalışmalarında kırsal alanlarda ağır iş yaparak çalışan çocukların özellikle bacak uzunluklarında kısalıklar olduğu görülmüştür.

Bu örneklerde olduğu gibi insan vücudu yaşadığı çevre ve iklime uyum sağlamaktadır.

Bu uyum süreci de ikliminden iklime değişmektedir.  Kimi iklimlerde birkaç jenerasyon , kilimlerinde ise daha fazla jenerasyon gerekmektedir.

10-Çocukta  erken ve geç gelişim nedir?
Bu olgu ergenlik öncesi, ergenlik dönemi ve ergenlik sonrası ortaya çıkan bir durumdur.  Araştırmalar kronolojik yaş ile biyolojik yaş arasında 4 yaşa varabilecek farklılıklar olduğunu göstermiştir.

Doğal  olarak erken gelişim gösterenler, normal gelişim gösterenlerden ve gelişmesi gecikenlerden daha iyi fiziksel başarı yeteneğine sahip olurlar. Bu noktada erken gelişmiş sporcularda, normal gelişenler ile yapılan antrenmanlar sırasında yetersiz yüklenme söz konusu olur.  Bunu antrenör göz önüne almalı, gerekli bulduğu ekstra antrenmanları yaptırmalıdır.

Erken gelişmişlik birçok spor dalında avantaj getirirken ;motorik öğrenme çağının uzun olmasını  gerektiren aletli jimnastik artistik patinaj, tramplen atlamada bir  dezavantaj yaratır.

Her ne kadar çocuğunuza örneklerle bir şeyler gösterip onu olumlu bir şekilde yetiştirseniz de hayır demek zorunda olduğunuz anlarda olacaktır.Çocuğunuz siz hayır dediğinizde o sırada ne yapıyorsa onun yasak olduğunu anlamalıdır.

Kesinlikle hayır denilmesi gereken 3 önemli durum örnek olarak verilebilir.

* Çocuk kendine zarar verecek her hangi bir şey yapacağı zaman (fırın üzerindeki sıcak tencereye erişmek istemesi)

* Çocuğun hareketleri başkalarına zarar verecekse (uyuyan bir bebeğin yanında yüksek sesle oynanması oyuncaklarını gürültüyle birbirine çarpması.

* Çocuğun hareketi gerçek bir hasarla sonuçlanacaksa (mum boyalarını oturma odasının duvarlarına ve kanepelere sürmesi.)

Böyle durumlarda,hayır diyerek zıtlaşmaya gitmektense severek yapacağı başka bir etkinliğe dikkatini çekmek en idealidir.

Hayır demeye karar vermeden önce çocuğun niyeti iyice anlamalı, gereksiz yere suçlayıcı olunmamalıdır.Çocuğa niçin hayır dediğinizi ve demediyseniz neler olabileceğini açıklamak gerekir.Sözünüzün hemen dinlenmesi ve yerine getirilmesi tutarlı bir disiplin sağlamak

Çocuğunuzu disipline ederken önce doğru şeyi yaptırmak olanaksızdır.Çünkü onun doğru ve yanlışı birbirinden ayırt etme gibi henüz mantıksal gücü olmadığı gibi dilediğini yapma isteği de çok kuvvetlidir.

cocukbakimi.com

1- Öğrenci olmak

Anaokulunda çocuklar aktivitelerden, oyuncaklar ve oyun arkadaşlarından istediklerini seçmekte özgürdürler. Ancak bu rahat atmosferin altında, çocuklara bir sınıfta nasıl davranmaları gerektiğini ve bir grubun parçası olmanın ne demek olduğunu öğretmek için geliştirilmiş pek çok kural ve düzen yatar. 2 yaşındaki çocuklar, biten sanatsal işlerini nereye koyacaklarını, dışarı çıkmak için nasıl sıraya girmek gerektiğini ve yemek vakti geldiğinde nerede oturacaklarını bilirler. Ayrıca çocuklar, dürtülerini kontrol etmek zorunda olduklarını öğrenirler. Hikaye saatinde, örneğin gruptan uzaklaşıp gidemezler ya da evde anneyle okurken yapabildikleri gibi öğretmenin sözünü kesemezler.

2- Arkadaş edinmek

Okul öncesi öğrenciler diğer çocuklara nasıl yaklaşmak gerektiğini ve onların yanında nasıl rahat olmak gerektiğini öğrenirler. “Ben bundan daha büyük bir kule yapabilirim” demek yerine “Ne yapıyorsun?” diye sormak yoluyla, karşıdaki şahsa odaklanarak bir konuşmaya nasıl başlanacağını keşfederler. Bu sosyal bilgi, çocuklar büyüdüklerinde ve okul projelerinde çift olarak ya da gruplar halinde çalışmaları gerektiğinde onlara fayda sağlar.

3- Bağımsız olmak

Okullarda çocuklar ayakkabılarını giymeyi, kendi meyve sularını açmayı ve tuvaletten sonra ellerini yıkamayı öğrenirler. Erken yaşta edinilen bu kendi bakımını yapma becerileri konusundaki alışkanlıklar, sizin araya girmek için etrafta bulunmadığınız başka yerlerde, örneğin kampta ya da bir arkadaşın evinde, çocuğunuzun kendine güven duymasına yardımcı olur.

4- Bir hikaye anlatmak

Okul öncesi çocukların hikaye dinleme, anlatma ve arkadaşlarıyla birlikte hikayeyi canlandırma gibi pek çok olanağı vardır. Hikayeler dinlemek çocukların, her hikayenin bir başı, ortası ve sonu olduğu konseptini anlamalarına yardımcı olur. Bu, ayrıca hikayeyi kendi başlarına okumayı istemeleri için onları motive eder. Çocuklar, kitapların anlamlı olduklarını fark etmeye başlar.

5- Yardım istemek

Okul öncesi eğitiminde çocuklar herkesin ortasında konuşabilmelerini sağlayan güveni ve içsel gücü kazanırlar. Yapılan araştırmalara göre ilk öğretmenleriyle sevgi ve ilgi dolu bir ilişki kurmak, çocukların sonraki öğretmenleriyle ve diğer yetişkinlerle üretken ilişkilere girmelerine yardımcı oluyor. Küçük çocuklar, eğer kendi aileleri dışında yetişkin bir otoriteyi kabul etmek konusunda olumlu bir deneyim yaşamışlarsa, yeni ilişkilere güvenle yaklaşıyor.

6- Kesmek ve yapıştırmak

Çocuğunuzun her hafta eve getirdiği şu karalanmış çizimler ve yapış yapış kolajlar onun yaratıcılığının ifadesi olmaktan çok daha anlamlıdır. Çocuklar makaslarla, yapıştırıcılarla ve pastel boyalarla çalışırken, anaokulunda onlardan beklenen okunaklı b’ler ve d’ler yapabilmelerine, hatta liseye gelince ders notları tutmalarına yardımcı olacak doğru kas kontrolü becerilerini geliştirmeyi de öğrenirler. Küçük kızlar sanata ve el sanatlarına erkeklerden daha fazla ilgi duyarlar. Ancak tüm çocukların bu aktiviteleri yapmaya zaman ayırması çok önemlidir.

7- Kat kat kule yapmak

Yapılan araştırmalar, okul öncesi programlarda legolarla kuleler yapan öğrencilerin el becerilerini geliştirdiğini ve elleriyle matematik deneyimi kazandıklarını göstermiş. Ne yazık ki, okul öncesi dönemdeki erkek çocuklar sanat masalarında yeterince zaman geçirmiyorlar ve kız çocuklar da kat kat kuleler yapılan köşelere pek ilgi göstermiyorlar. Uzmanlara göre çocuklar legolarla ya da elle oynanan diğer nesnelerle oynadıkları zaman, seçip ayırmayı ve sınıflandırmayı öğreniyorlar. Eğer bir kule yapıyorlarsa ve ellerindeki büyük parçalar bittiyse, örneğin bunun yerine küçük parçaları kullanabileceklerini keşfediyorlar. Bu deneyim çocuklara bölme, kesir ve geometriyi anlamaları için somut bir temel hazırlıyor.

8- Sembolleri, konseptleri ve kafiyeleri tanımak Daha okumaya hazır olmasalar da, okul öncesi eğitimi alan çocuklar genellikle numaraları ve harfleri tanırlar. Çocuklar isimlerindeki harfleri yazmayı ve söylemeyi, en basit matematik işlemlerini ezberlemeyi ve hatta sınıf arkadaşlarının ve öğretmenlerinin isimlerinin içindeki harfleri bile öğrenirler. Genellikle renkler ve şekiller hakkında yararlı bilgiler edinirler. Örneğin, iki farklı rengi birleştirerek üçüncü bir renk elde edileceğini ya da birinin şapkasının üçgen şeklinde olduğunu bilirler. Çocuk şiirleri ve şarkıları öğrenmek çocuklara akademik faydalar da sağlar. Kafiye kurmayı bilen çocuk okumayı daha kolay öğrenir. Uzmanlara göre erken yaşta verilen müzik dersi çocuklara matematikte de yardımcı olabilir. Yapılan araştırmalara .göre grup halinde şarkı söyleme ve piyano derslerine katılan çocuklar puzzle yapmak gibi mantık içeren ödevleri daha kolay yapabilirler.

9- Sıçramak, atlamak ve zıplamak

Okul öncesi öğrenciler sık sık dışarıda oynarlar. Kaslarını güçlendirir ve koordinasyonlarını geliştirirler. Koşmak, kaymak, tırmanmak ve topla oynamak, çocukların vücutlarını kontrol etmeyi, geniş kas becerilerini geliştirmeyi ve kendine güvenmeyi öğrenmelerinin en iyi yollarıdır. Oyun alanında geçirilen zaman çocuklara aynı zamanda bağımsız bir şekilde problemlerini çözme (Döner kaydıraktan aşağı kaymak için bacaklarımı nasıl kıvırmalıyım?) ve sosyal ilişkiler kurma (Kum havuzunda benimle birlikte kule yapmak ister misin?) olanakları verir. Bu özgür oyun, aileyle ya da bakıcıyla parka gitmekten çok daha farklı bir deneyimdir. Aile ya da bakıcı, çocuğu çok daha yakından izler, nesneleri kullanırken çocuğa fikirler verir ve her başarısını alkışlar.

10- Araştırmak ve keşfetmek

Okul öncesi öğrenciler doğal bilim adamlarıdır. Elle yapılan ve kendilerinin yönettikleri pek çok deney yapabilme fırsatının faydasını görürler. Yapılan bir araştırmada, çocukların, yapılacak aktiviteleri ve sınıf malzemelerini seçmek için teşvik edildiği oyun merkezli sınıflarla, daha çok öğretmenlerin seçtiği ve yönettiği sınıf aktivitelerinin olduğu akademik sınıflar karşılaştırılmış. Sonuçlara göre daha çok otonomi sahibi olan çocuklar ileriki sınıflarda diğerlerinin önüne geçiyor. Öğretmen yönetimli sınıf tecrübesi olan çocuklar ise, ne yapılması gerektiğinin söylenmesine alışmış ve daha yüksek sınıflarda öğrencilerden beklenen bağımsız projeleri gerçekleştirmeye daha az hazırlıklı oluyor. Tüm bu veriler okul öncesi eğitimin bilinenden çok daha fazla faydası olduğunu gösteriyor. Aileler için düzensiz gibi görünen bir ortamda çocuklarının nasıl bir şeyler öğrenebildiğini anlamaları zor olabilir, ama gerçek şu ki, çocuklar, öğretmenleri çevreyi onların ilgisini çekecek malzemeler ve keşfedebilecekleri yeni fikirlerle donattığı zaman çok daha iyi öğreniyorlar.

Çocuklar eğer gözlerinden bir şikâyetleri varsa, bunu nadir olarak anne babalarına söyleme yetisine sahiptirler. Eğer görmeleri bizim normal olarak kabul ettiğimiz şekilde değilse bunun başkalarının görmesinden farklı olduğunun bilincinde değillerdir. Bir görme sorunu olduğunu doktora bildirmek sıklıkla anne babanın gözlemleri sonucunda olabilir. O yüzden aşağıda yer alan ve “doktora bildirin” anlamına gelen belirti ve bulgulara karşı uyanık olun ve geç kalmayın!
• İyi görme konusunda gözle görülür bir yetersizlik. Genellikle sakarlık (normal çocuk sakarlığının ötesindedir; ve tökezleme ya da nesneleri yakın çevrede olsalar bile iyi görememe veya fark edememe bunun bir işaretidir.
• Güneş ışığıyla bağlantılı olmasa bile sürekli gözlerin kısılması ya da bir şey görmeye çalışırken yüzün buruştum iması. (Bunların görüş bozukluğuyla ilgili olmayan tavırlar olabileceği de aklınızda bulunsun.)
• Uykuyla ilgisiz bir şekilde sürekli gözlerin ovuşturulması (eğer bir çocuğun uykusu gelmişse gözlerini ovuşturması normaldir). Bu kaşınan ve yanan gözlerin bir işaretidir.
• Işığa karşı aşırı hassasiyet (örneğin loş bir odada ışık açıldığı zaman rahatsız olup gözlerini kısıyorsa bu bir göstergedir) ya da gözünü dikerek ışığa bakmak.
” Ağlamakla ilgili olmayan aşırı bir göz yaşarması.
• Gözlerin şişmesi, kızarması ya da ça-paklanması (göz kapaklan sabahlan çapaktan kapanabilir) ya da sarımtırak-beyaz ya da sarımtırak yeşil bir akıntı (bir enfeksiyon işaretidir); göz kapaklarının şişmesi.
• Zıplıyormuş ya da dans ediyormuş gibi ritmik olarak hareket eden ya da dışarı defni fırlamış gibi görünen gözler.
• Daha iyi görebilmek için başın sürekli bir yöne doğru eğilmesi.
• Uzaktaki nesnelere bakarken vücudun dik ya da açılı tutulması.
• Rahatsız bir şekilde sürekli olarak far gözün kapatılması (bir gözü kapatarak dünyanın tek gözle nasıl göründüğünü karşılaştırmak amacıyla değil).
• Kitapları, oyuncakları ve diğer nesneleri daha iyi görebilmek için yüze yakın tınmak, sürekli olarak televizyona çok yakın oturmak (her ne kadar bir görme sorunu–dan çok nesneleri yakından görmeyi eğler-celi bulmakla ilgili olsa da).
• İyi görmeyi gerektiren bütün faaliyetlerden kaçınmak (kitaplara bakmak gibi).
• Çapraz ya da uyum içinde hareket eı-meyen gözler
• Bazen büyüklükleri eşit olmayan göz bebekleri (gözlerin merkezindeki küçük açıklıklar) (bunlar kısık ışıkta büyüyüp, aydınlıkta küçülerek eşzamanlı hareket etmelidirler) ya da siyah yerine beyaz görünen göz bebekleri.
• Çift görme, sürekli baş ağrıları, yakın çalışmadan sonra mide bulantısı ve/veya bas dönmesi (televizyon seyretmek ya da kitabi bakmak gibi). Sadece daha büyük ve konuşkan çocuklar bu semptomları fark edebilmenizi sağlarlar.

NASIL BİLMELİ ?
Çocuğa bakarak, onu tartarak ve kakasını inceleyerek bunu anlayabilirsiniz. Meme emen çocukların derisi pembe,gergin sivilcesiz ve eti sıkı olur.Memeden sonra rahat ve memnun bir şekilde uyur.

KİLOSU :
İlk 3 ay günde ortalama 25-28 gr. alır. Diğer aylarda bu artış günde 20-25 gr. dır.

KAKASI :
Meme emen çocukların kakası altın sarısı rengindedir.Hava ile temas edince yeşil bir renk alır. *ilk günlerde kakası siyah gri renktedir.Bu mekonyum denen sıvı nedeniyle olur 3-4 gün sonunda mekonyum yerini sütün meydana getirdiği kakaya bırakır.) Çalkalanmış yumurta görünüşündedir. Kokusu çok kötü değildir. Çocuk günde 3-6 kez kaka yapar.Başlarda her emzirmede yaptığı halde 3. ve 6. aylar arasında günde 2-3 kez yapar. Genel durumu yarı sıvı haldedir.Kaka gerçekten sıvı karakterinde olsa bile,kilo kaybı olmadan merak etmeniz yersizdir,meme emen çocuklarda normal bir isal görülür.Ancak meme emenlerde kabızlık enderdir.Kabızlık annenin yanlış rejim uygulamasından meydana gelir.

SONUÇ :
* Görünüşü,sağlığı,kakası ve kilosu belirtilen hususlara uyan bebekler iyi beslenmiş olanlardır.
* Buna karşılık ,bebek emzirmeden sonra hala aç görünüyorsa –memeyi arar,boş boş emer,ağlar-uyurken güçlük çekiyorsa bir iki saat sonra uyanıyorsa ve gereken kiloyu alamıyorsa iyi beslenemiyor demektir.
* Bu durumda kusmalar ve daha fazla içmek çabasından dolayı yuttuğu hava nedeniyle hıçkırıklar görülür.
* İyi beslenemeyen çocuklar için hemen annesinin sütü yaramadı diye bir şey söylenemez,bu çok enderdir.En çok görülen husus anne sütünün yetersizliğidir.
* Kontrol için 2-3 gün bütün emzirmelerden sonra çocuğu tartmak gereklidir.
* Bazen bebek aşırı beslenir,fakat bu emme emen bebeklerde çok ender görülür,çünkü annede süt ne kadar bol olsa da bebek doyduktan sonra emmez.

A)Çocuk davranışı yapmadan evvel:
1) Önleyici açıklamada bulunmak, beklentilerin açık dille önceden çocuğa söylenmesi;
2) Çevreyi değiştirmek, çevreyi çocuğa uygun hale getirmek
3) Örnek olmak, beklenen davranışlara anne/babanın örnek olması;
4) Çocuğun iyi alışkanlıklar geliştirmesine yardımcı olmak,yol göstermek ve yaptığı zaman takdir etmek.

B) Sorun olan davranış sırasında:
5) Olumsuz davranışın nedenini düşünmek;
6) Yapıcı bir çözüm yolu, alternatif göstermek;
7) Aile bireyinin duygularını ve olumsuz davranışın kendi üzerindeki etkilerini açıklaması

C) Sorun olan davranıştan sonra:
Olumsuz davranışın etkilerini göstererek pişmanlık duyurmak;
9) Çocuğun olumsuz davranışının sonuçlarını yaşamasına müsaade etmek. unuzun Olumsuz Davranışlarına Cezasız Nasıl Engel Olabilirsiniz?

Kaynak:www.cocukbakimi.com

İnsan yavrusu için öğrenme faaliyeti doğumla başlar. Çocuğun gelişim düzeyine paralel olarak artarak devam eder. Başlangıçta etrafındaki dünyayı ve insanları, annesinin aracılığı ile tanımaya çalışan çocuk, daha sonra bu tanıma işini kendi duyu organları ile gerçekleştirmeye girişir. Bir süre sonra artık yalnızca kendi duyu organları da çocuğun çok karmaşık olan dış dünyayı tanıması ve anlaması için yeterli olmamaya başlar. Bu yüzden çocuk, çevresinde bulabildiği tüm araçları bu yolda kullanır. Etrafındaki insanların konuşmaları, kullanma alanına giren her türlü basılı malzeme (dergi, gazete, kitap), radyo, televizyon, video, sinema vb. çağdaş teknolojinin sağladığı tüm araçlar çocuğun yaşadığı dünya hakkındaki bilgilerini arttırmak, düşünce ufuklarını genişletmek için hizmete sunulmuş olan araçlardır.

Çağlar boyu insan topluluklarının ilgisini çeken, içerdiği konularla insanları etkileyen ve etkilemekte de devam edecek en etkin araçlardan biri olan kitap, doğal bir malzeme olmadığı halde, çocuğun çok erkenden dikkatini çekebilen eşya ve malzeme arasında önemli bir yer tutmaktadır.

Genellikle okul öncesi yıllar diye tanımlanan 0-5 yaş döneminde çocuklar günün büyük bir bölümünü yetişkinle birlikte, tek başlarına veya diğer çocuklarla birlikte oynayarak geçirirler. Çevrede gördükleri, elleyip dokunabildikleri her nesne onlar için bir oyun gereci sayılabilir. Bu gereç bazen bir bebek, bazen bir top veya tencere, bazen de annesi ile birlikte sayfalarını çevirip içindeki renkli resimlere baktığı kitaptır.

Yapılan araştırmalar genellikle, çocuğun okumaya ilgi duymasında aile ortamının büyük etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Evde hiç kitabı olmayan, anne ve babanın herhangi bir şey okuduğunu görme olanağını bulamayan, okula gelinceye dek kitaba veya bir dergiye dokunabilme, sayfalarını çevirip resimlerine bakabilme fırsatını bulamamış, kısacası kitap ve okumanın içinde yer almadığı bir ev ortamında büyüyen çocuğun, ilgi duyduğu nesne ve konular arasına kitap ve okumanın girmesi oldukça güçtür. Bu konuda, ailenin kitabı kullanma ve okuma alışkanlığının yanında dikkati çeken bir başka husus da, ailenin kendisi yeterli imkana sahip olmasa da kitaba ve okumaya değer vermesidir. Pek çok araştırma, anne babanın okumayı hayatının bir parçası haline getirmiş olması kadar olmasa da okula, kitaba, okumaya karşı olumlu tavrının çocuğun okumaya ilgi duymasında önemli bir faktör olduğunu göstermektedir. Sık sık sözü edilen “bilgi toplumu” olmanın ve bu toplumun aktif bir üyesi olabilmenin birinci şartının okuma yazma bilmek olduğunun bilincinde olan bir aile kendisi için sağlanamayan imkanları, çocukları için hazırlamanın da yollarını arayacaktır.

Kaynak:www.cocukbakimi.com

- Tüm çocukların büyüme oranıyla alakalı olarak yemek yeme kapasitesi vardır.  Mesela ; zaman ilerledikçe önceleri alınan yiyecek miktarında azalma görülebilir. Buluğ ve ergenlik zamanlarındaysa yemek yeme isteği tekrardan artabilir.

- Besin vaktinden önce çocuğa verilen çikolata, şeker ve cips gibi  abur cubur yiyecekler de  çocuğun yemek yeme isteğini engelleyebilir. Fakat, çocuk acıktığı zaman yemek vaktini beklemeden ona yiyeceği kadar yemeği vermemiz gereklidir.  Çocuk acıktığı halde ısrar ederek yemek vaktini bekletmek onun iştahının kaybolmasına sebep olabilir. Yemeği halen hazırlanmamış çocuğa alması gereken besinlerden biraz verilerek iştahının gitmemesine destek olunabilir.

REKTÖR TALUĞ
Proje ortaklarından Ankara Üniversitesi’nin Rektörü Prof. Dr. Cemal Taluğ da, üniversitenin bu projenin ortağı olmasından duyduğu mutluluğu belirterek, “Üniversitemiz aslında çocuk dostu bir üniversitedir. Bütün girişimleriyle, Türkiye’nin ilk oyuncak müzesini kuran, Türkiye’nin ilk çocuk üniversitesi kuran, çocukların sağlığı ve eğitimleriyle önemli çalışmalar yapan bir üniversitedir” dedi.
‘Çocukların Meyve Bahçeleri’ projesiyle artık çocukların meyve ağaçlarını da tanıyacaklarına işaret eden Rektör Taluğ, “Ankara Üniversitesi olarak bu projenin içinde olmak bize kıvanç veriyor” diye konuştu.

COCA-COLA TÜRKİYE BAŞKANI MOLINAS
Projenin bir diğer ortağı olan Coca-Cola Türkiye Başkanı Galya Frayman Molinas ise, ‘Çocukların Meyve Bahçeleri’ projesinin, şirketlerinin toplumsal projeleri arasında çok önemli bir yer tuttuğunu belirterek, “Biz, Coca-Cola şirketi olarak, sürdürülebilirliği iş yapış tarzımızın merkezine oturtuyoruz. Bugün artık biliyoruz ki, işimizin devamlılığı için iki konu çok önemli: kaynaklarından faydalandığımız doğanın devamlılığı ve toplumun ihtiyaç ve taleplerini iyi anlayarak bu beklentileri cevap vermek”
diye konuştu.
Konuşmaların ardından Bakan Çubukçu, öğrencilerle birlikte okul bahçesinde oluşturulan bahçeye meyve ağacı fidanı dikti.
Proje kapsamında Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Antalya ve Gaziantep’ten 10′ar olmak üzere toplam 70 ilköğretim okulunda öğrencilerin meyve yetiştirmelerine olarak sağlayacak bahçeler kurulacak. Toplam 22 bin metrekarelik alana 2 bin adet fidan dikilecek.

Duyguları ve haklı tepkileri ceza ile bastırılan, yanlışları kınama suçama ile karşılanan çocuklar zamanla kendilerine olan güvenlerini kaybeder, yanlış yapmamak için susmayı ve içlerine kapanmayı tercih ederler.Anne babaların bu durumda yapmaları gereken sık sık çocuğa söz hakkı tanımaları, hemen her konuda onun kendisini ve duygularını ifade etmesini sağlamaları, ona sık sık ne hissettiğini ve düşündüğünü sormaları, çocuğun kendisine değer vermeleri, konuştuğu zaman dinlemeleri, sık sık sosyal ortamlarla irtibatını sağlamaları, onu olduğu gibi kabul ederek sevgilerini sık sık belli etmeleri, çocuğun her şeyine müdahale etmeden ve çok müdahaleci olmadan onun kendini ortaya koymasını sağlamaları önerilir.

Neler yapabiliriz?
Hiç bir işimiz çocuk eğitiminden ve sorumluluğundan daha önemli değildir. Çocuklarımıza zaman ayıralım. Hergün birlikte olduğumuz, oyun oynadığımız, gezmeye çıktığımız veya sohbet ettiğimiz ortak bir zamanımız olsun. Zamanın uzunluğu değil kalitesi önemlidir. Çoğu anne babalar ise çocuklarına zaman ayıramadıkları ve kendi hallerine bıraktıkları için onları yeterince tanımıyorlar. Tanımadıkları içinde ortaya çıkan problemleri çözmede yetersiz kalıyorlar.
Uyum ve davranış bozuklukları ruh sağlığının tehlikede olduğunu gösteren işaretlerdir. İlk işareti alan anne ve babalar, başka işaretleri beklemeden nerede yanlış yaptığını, bulmaya çalışmalı, gerekirse bir uzmandan psikolojik yardım alarak hatasını tamir etme yoluna gitmelidir.

Büyüme kapasitesi genetik olarak belirlenmiş olsa da pek çok faktör büyümeyi etkiliyor. Bu faktörlerin en önemlisi ise beslenme.

Doğum öncesi dönemde anne ve fötusun sağlığı ile annenin beslenmesi büyümeyi etkileyen en önemli faktörler olarak gösteriliyor.

Doğum sonrasındaki ilk iki yılda büyümede başlıca etkenin beslenme olduğunu vurgulayan Pediatrik Endokrinolog Dr. Nihal Memioğlu, iki yaşından sonra genetik boy kapasitesinin ön plana çıktığını belirtiyor.

“Daha sonraki yıllarda ergenliğin başlama yaşı ve ilerleme hızı da nihai boyda önemli bir paya sahiptir” diyen Dr. Memioğlu şunları söylüyor:

“Bir çocuğun genetik zeminine (ailenin boy kapasitesi) uygun büyümesi için, öncelikle büyümeyi etkileyecek kromozomal bir hastalığının olmaması, büyümeyi direkt olarak etkileyen tiroid ve büyüme hormonlarının normal düzeyde salgılanması gereklidir. Çocuğun herhangi bir kronik hastalığı yoksa, aynı zamanda da yeterli ve dengeli besleniyorsa genetik zeminine uygun büyümesi beklenir.

Büyüme kontrolleri bebeklik döneminde sıktır, doktor büyüme eğrisi üzerinden değişimleri kolaylıkla fark ederek önlemleri alabilir. Oyun ve okul çocukluğu döneminde ise hasta oldukça doktora götürülen çocuğun büyüme kontrolleri aksayabilmektedir. Ancak okulda arkadaşlarından belirgin olarak kısa olan çocukların aileleri bu nedenle doktora başvurmaktadırlar. Büyüme eğrisinde önceki aralığa göre gerileyen veya genetiğinden beklenen aralıktan daha aşağıda olan çocuklar ileri incelemeye alınırlar. İncelemelerde çocuğun kronik bir hastalığı, başta tiroid olmak üzere hormon eksikliği ya da ergenlik ile ilgili bir sorunu olup olmadığı değerlendirilir.”

SEBZE VE MEYVE SEVMEYEN ÇOCUK SAYISI ARTIYOR
Dr. Memioğlu, tüm incelemeler normal olsa bile kısa boylu çocuğa yaklaşımda sorgulanması ve gerektiğinde düzeltilmesi gereken durumlar olduğunu söylüyor. Sağlıklı beslenme, düzenli uyku ve yaşına uygun fiziksel aktivitenin önemine değinen Memioğlu, özellikle de beslenme bozukluğuna vurgu yapıyor:

“Beslenme bozukluğu, sanılandan çok daha fazla karşılaştığımız bir durumdur. Son yıllarda sebze ve meyve sevmeyen, fast food tarzı beslenme eğilimi gösteren çocuk sayısında artış görülmektedir. Bu beslenme tarzı ile obezite, insülin direnci, tip 2 diyabet, erken ergenlik ve bunlara bağlı sorunlar gelişebilmektedir. Ayrıca gıdaların üretiminde kullanılan hormon ve kimyasallar bilebildiğimiz ve henüz bilemediğimiz sorunlara yol açmaktalar. Asitli içecekler fazla tüketilirse erken osteoporoz nedenidirler. Rafine edilmiş gıdalarla gelişebilen vitamin eksiklikleri vb. büyümeyi etkileyen önemli faktörlerdir.

Çocukluk döneminde yeterli miktarda alınmasına önem gösterilmesi gereken besin grupları vardır. Öncelikle kaliteli protein olarak kabul edilen et ve yumurta tüketimi denetlenmelidir. Günde en az bir yumurta ya da 3 köfte kadar et alınması yeni doku yapımı ve hasarlı doku tamiri için gereklidir. Kemik büyümesi ve sağlığı yönünden süt grubunun önemi büyüktür. Günde 2 su bardağı süt ya da süt ürünü beslenme içerisinde bulunmalıdır. Ergenlik döneminde ayrıca kalsiyum takviyesi de gerekebilir. Bu arada büyümek için D vitamini, demir ve çinkonun da yeterli alındığından emin olunmalıdır. Çinko, badem, ceviz, fındık, et, kabuklu deniz ürünleri, tohumlu bitkiler, süt grubu gıdalarla takviye edilebilirse de D vitamini gıdalarla yeterli miktarda alınamaz. Güneşten yeterince yararlanamayan günümüz çocuklarında D vitamini eksikliğine tahmin edilenden daha sık rastlanmaktadır. Eksikliği durumunda takviyesi yapılmalıdır. Yapılması gereken tüm besin gruplarından yeterli ve dengeli olarak yararlanılmasının sağlanmasıdır.”

BÜYÜME HORMONU EN ÇOK GECE SALGILANIYOR
Uykunun, vücudun metabolizmasının dengelendiği, doku yenilenmesinin yapıldığı, hormonların yoğun şekilde salgılandığı bir dönem olduğunu belirten Dr. Nihal Memioğlu, büyüme hormonunun da yoğun olarak gece uykusunda salgılandığını söylüyor ve şunları kaydediyor.

“Yetersiz bir gece uykusunun büyümeyi ne kadar olumsuz etkileyebileceği tahmin edilebilir. Fiziksel aktivite kemik ve kas gelişimi yönünden son derecede önemlidir. Ayrıca aktivite kişinin kendini iyi hissetmesini sağlar, kalp-damar sağlığına olumlu etkileri vardır ve kaliteli bir uykuya yardımcı olur. Çocuklara doğal aktivitelerini göstermelerine fırsat tanınması bu bakımdan yeterli olur. Günümüzde şehirleşme ve sınavların çokluğu nedeniyle evlerde kapalı kalan çocuklar için çözümler üretilmesi gereklidir.

Sonuç olarak, sağlıklı ve bedensel bir özrü olmadığı halde büyüyemeyen çocuğa yardımcı olmanın temel ilkeleri şunlardır: Yeterli ve dengeli beslenmesi, vitamin eksikliklerinin önlenmesi, olabildiğince doğal gıdalarla beslenmesi, özellikle süt içmesi desteklenmelidir. Sağlıklı uyku ve fiziksel aktivite için uygun ortamlar sağlanmalı, çocuk ve ergenin kötü bir alışanlığının olmadığından emin olunmalıdır.”

Anne sütünün bebek için en önemli gıda olduğunu vurgulayan uzmanlar, dahilerin, bir ile 2 yaş arasında anne sütü alan bebekler arasından çıktığını söylüyor.

Samsun Kadın Doğum ve Hastalıkları Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Şükrü Arslan, ”dahi çocuklar bir ile 2 yaş arasında anne sütü alan bebekler içinde çıkmıştır, oysa bir yaşından sonra anne sütü almayan inek sütü ya da hazır mamalarla beslenen çocuklar içinde zeka puanı 130, 140′ın üzerinde olan dahi çocuklar çıkmadığı görülmüştür” dedi.

Anne sütünün her bebeği 6. ayın sonuna kadar bütün her şeyiyle besleyebilecek özelliği bulunduğunu, dolayısıyla anne sütü alırken bir bebeğin su dahil başka herhangi bir ek gıda almasına gerek olmadığını söyleyen Arslan, ”Anne sütü 6. ayın sonuna kadar içindeki suyu, yağı, şekeri ile protein oranları, vitaminleri, mineralleri ile bebeği tam olarak besler. Anne sütü alan bir bebek aynı zamanda daha huzurludur ve daha zeki olur. Anne sütü almış bin bebeğin baş çevresi, boyu, kilosu belli bir oranda artar ve bebek büyür” diye konuştu.

Yapılan araştırmaların anne sütünün üstün özelliklerini ortaya koyduğunu, anne sütü ile beslenen bebeğin sağlıklı geliştiği ve hastalıklara karşı daha dirençli olduğunun belirlendiğini anlatan Arslan, anne sütünün zeka üzerindeki etkisinin de artık araştırmalarda açıkça ortaya konulduğunu vurguladı.

Anne sütü ile beslenen bebeklerin, mama ile beslenen bebeklere göre zeka puanlarının daha yüksek olduğunun tespit edildiğinin altını çizen Arslan, şunları kaydetti:

”Bir yaşını doldurmuş bebeklerin anne sütüne çok fazla ihtiyaçları yoktur, çünkü ek gıdaya başlanmıştır. Bir-iki yaş arasında bebeklerin anne sütüne devam etmelerinin iki faydası vardır. Birincisi anne ile bebek arasındaki duygusal ilişki devam eder, ikincisi bebeklerin zeka puanı yükselir. Bir yaş ile 2 yaş arasında anne sütü alan bebekler içinde dahi dediğimiz çocuklar çıkmıştır, oysa bir yaşından sonra anne sütü almayan inek sütü ya da hazır mamalarla beslenen çocuklar içinde zeka puanı 130, 140′ın üzerinde dahi çocuklar çıkmamıştır.”

ANNE SÜTÜ VE MAMA
Annenin bebeğini ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslemesi gerektiğini, anne sütü almasına rağmen istenilen kiloya ulaşmayan bebekte, mamaya başlamak yerine enfeksiyonlardan şüphelenilmesi gerektiğini ifade eden Arslan, şöyle devam etti:

”Bir annenin kendi sütü bebeğine herhangi bir zarar vermez. Zaten doğada da bunu görüyoruz, yavrulayan bir koyun kuzusuna kendi sütünü veriyor, yavrulayan bir at kendi tayına kendi sütünü veriyor, dışarıdan bir başka besin aramıyor. Biz de bir bebek dünyaya getiriyoruz, anne sütünün dışında bir besin aramak doğru değildir. Zorunlu hallerde, örneğin annenin belirli hastalıklarının bulunması, ruh hastası olması dışında anne sütünün kısıtlandığı herhangi bir durum yoktur. Anne sütü almasına rağmen bebeğin kilosu yetersizse, kilo almasıyla ilgili sorunlar varsa mutlaka bir çocuk uzmanına görünmelidir. Bizim idrar yolu enfeksiyonu dediğimiz ya da orta kulak iltihabı dediğimiz, ya da şuanda tespit edemediğimiz başka bir enfeksiyon olabilir. Çocuk kendi hastalığına bu enerjiyi harcadığı için emdiği sütü büyüme olarak kullanmayabilir. Dolayısıyla bebeğin durumuna bakılır, tahlilleri yapılır. Böyle bir hastalık varsa ortaya konur, bu hastalıklar tedavi edilir. Tedavi edildikten sonra da anne sütünden almış olduğu enerjiyi büyüme olarak kullanır.”

İLK 6 AY MUTLAKA VERİLMELİ
Bebek mamaları, inek veya keçi sütünün doğumda annenin kaybedildiği, anne sütü veremeyecek kadar hasta olduğu, bazı ilaçları kullanmak zorunda kaldığı durumlarda kullanılabileceğini ifade eden Arslan, ”Anne sütü varsa, bebeğin boyu büyümüyor, kilo almıyor diye hazır mamalara geçmek ya da inek sütüne geçmek doğru değildir” dedi.

Prof. Dr. Şükrü Arslan, her annenin anne sütü konusunda bilinçli olması gerektiğini, ‘’sütün yetmiyor, yaramıyor” endişelerinin doğru olmadığını, annelerin bebeklerini mutlaka en azından ilk 6 ay, yararları saymakla bitmeyecek anne sütü ile beslemeleri gerektiğini vurguladı.

Yakın zamanlara kadar, çocuklarda beslenmeyle ilgili en sık görülen problem iştahsızlıktı. Halen sık görülmesine rağmen, öteki uçta yer alan, yani aşırı kilolu ( obez ) çocuklar problemi de giderek artış göstermekte.Peki biz anne babalar olarak çocuklarımızı obeziteden korumak için neler yapabiliriz?

Öncelikle, obezitenin genellikle ailesel olduğunu bilmeliyiz. Bunda da hem genetik faktörler, hem de ailenin benimsediği sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam tarzı rol oynamaktadır.

Çocuklarımıza sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla örnek olmalı, aşırı yemekten ve hareketsizlikten kaçınmalıyız. Çocuklarımız bizi gözlemleyerek öğrenirler, söylediklerimizden çok yaptıklarımızdan etkilenirler. Kendiniz kola içip patates kızartması yerken çocuğa bunları yasaklamanız pek ciddiye alınmayacaktır. Onun yemesini istediğiniz şeyleri siz de yemelisiniz.

Sevgili anne babalar, çocuğunuza erişkin porsiyonları sunmayın.Tabağındakini bitirmesi için zorlamayın.Acele yemesini istemeyin, yavaş yavaş yerse doyduğunu hissedip yemeyi zamanında bırakacaktır.Yiyecekleri ödül veya ceza olarak kullanmayın.Susuzluğunu su ile gidermesini sağlayın, kola veya meyve suyu ile değil !

Yemek saatinde TV izlemeyin, ailece sofrada toplanıp hoş bir sohbet eşliğinde yemek yiyin.Çocuğun günlük aktivitesini arttırmaya çalışın, TV veya bilgisayar başında geçirdiği süreyi kısıtlayın. Birlikte yürüyüşlere çıkın, parkta, bahçede koşup oynayın.İleride obeziteyle karşılaşmamak için ilk adımı bebeğinizi anne sütüyle besleyerek atın. Doktor önerene dek ona ek gıda veya mama vermeyin.

Kardeş Kıskançlığı

“Oğlum sürekli bir kardeş istediğini söylüyordu. Babası ve ben de 4 yaşında olduğu için artık hazır olduğunu düşündük ve ona bir kardeş yaptık. Ama hiçbir şey planladığımız gibi gitmiyor. Küçük kızım 2 yaşına gelmesine rağmen oğlum ona alışamadı. O bebekken biz görmediğimiz zamanlarda onu çimdikliyordu. Sonra bebek ağlayıp biz ona bağırınca “Ben onu çok seviyorum” diyordu. Bu yüzden uzun süre kucağına veremedik bebeği. Şimdi ise yanından geçerken hissettirmeden kızımı ittiğini görüyorum. Eşim ve ben ne yapacağımızı şaşırdık.”

Yetişkinler çocuğa hayatını yeni doğan bir kardeşle paylaşmak zorunda olduğunu bildirdiklerinde, onun bu olayı bir peri masalı gibi yaşayamayacağını anlayamıyorlar. Bir çocuk kardeşinin olmasını istiyor olması kıskançlık duygusunu taşımasına engel olmaz. Aslında öncelikle bir çocuğa eve yeni gelecek bireyin kararını verdirmek onun çok ağır bir yükü taşımasını beklemektir.

Yeni bebek kararı anne baba tarafından verilmelidir, çocuk değil….. Günümüzde anne babalar paylaşımcı ve demokratik aile ortamı oluşturmak adına çocuğu da bu kararın sorumluluğunu vererek ona ailede kendilerinde olması gereken otoriteyi de yüklemektedir. Yeni gelenden kurtulmak istemesi çocuğun kötü kalpli olduğunu göstermez, bu onun için bir hayatta kalabilme sorunudur.

Doğumdan sonra her bebek savunmasız olduğu için kendine yetebilecek duruma gelene kadar yetişkine yaşamsal bir gereksinim duyar. Dolayısı ile bebek bağımlılık duygusunu da erken hisseder. Yeni doğan  yetişkini sahiplenir, çünkü gereksinimi olduğunu bilir.(Dolayısıyla ilk çocuk kendisi içinde vazgeçilmez olan sevgi nesnesini elinden almaya ya da paylaşmaya çalışan herkesi yani özellikle yeni geleni tehlike olarak görür.) Sonuçta yeni gelene öfkelenir, kızar ve yok etmek isteyebilir. Onun için “keşke doğmasaydı” ya da “onu geri gönderelim” tepkileri verebilir.

Tüm bu doğal sürecin içinde ebeveynin tavırları, davranışları ve toleransı çok önemli. Anne-babalar çocuğa “kardeşini sevmediğin için utanmıyor musun? Kötü çocuksun sen. O daha küçücük, hiç kıskanılır mı?” gibi yıkıcı ve suçluluk duygusu uyandırıcı cümleler kullanıldığında çocuğun hissetikleri ile ilgili  kaygısı artacak yaşadığı kıskançlığın doğal olmadığını hissedecektir. Ve belki daha fazla saldırganlık gösterecektir.

Ona bebeği sevmeme duygusunun doğal olduğunu ancak anne – baba olarak bebeğe zarar vermesine engel  olacaklarını, kendisini sevdikleri gibi onu da seveceklerini açıklamaksa çocuğa yardımcı olacaktır.

Büyük kardeş önce bebeğin küçüklüğü karşısında şaşırabilir, onunla oynaması imkansızdır. Halbuki o kardeş isterken oynayabileceği bir arkadaş istemiştir.  Hele anne babadan “dikkat et , çok sıkma , o küçük, onu uyandırma, canını acıtacaksın” uyarıları artarsa, kardeşini öpmek ya da kucağına almak istediğinde korkuya kapılabilir. Anne babanın ona gösterdiği bu özen karşısında ona “ağabey oldun” demekle, büyük yerine konduğunun hissettirilmesi, birden aklı başında davranmasının beklenmesi, ona öncelik tanınması, çocuğun kızgınlığının artmasını neden olur.

Büyük çocuk kıskançlık duygusunu  bazen dışa vurmayabilir. Bazı çocuklar öfkelerini de göstermekte zorlandıkları için kıskançlıklarını gösteremeyebilirler. Anne – babanın uyumlu davranmasıyla ilgili beklentilerine uygun davranıp “cici abla ya da ağabeyi” oynayabilirler.

Çocuk küçük bebeği kıskanma duygusunun aile içinde anne baba tarafından tolere edilemeyeceğini ve bunun da onun sevgi nesnelerini kaybolmakla ilgili tehlikeli olarak geri döneceğini hissederse, tüm öfkeyi içinde tutup bastırmaya çalışabilir ki bu çoğunlukla herhangi başka bir noktadan öfkenin patlak vermesiyle ortaya çıkabilir. Örneğin okuldaki uyum sorunu…… Yine önemli olan anne-babanın “Aman ne güzel kardeşini hiç kıskanmıyorsun” demesi yine onun kıskanma duygusunun olabileceği ve ona yer açabilecekleriyle ilgili mesajlar vermeleridir.

Ebeveynin çocuklar arasında  kusursuz eşitliği egemen kılmaya çalışması kıskançlığı alevlendirir.örneğin “bak ona bu oyuncağı aldım  sana da bunu aldım” gibi sözler hep bu eşitliği çocuklara vurgular. Çocuk işte bu noktada anne babalarının suçluluk duygusunu farkına varırlar. Bu çocukların, çok iyi kullanmayı bildikleri kolay ve etkin bir silahtır. Ve dikkat edilmelidir. Her şekilde çatışmanın, üzüntülerin ve rekabetin aile içinde de varlığı bir gerçektir.

Her şeyin kaygıya yer olmadan olup biteceği bir dünya olması için ancak yaşayanların robot olması beklenir. Doğal bir duygu olan kıskançlık, çocuğun ileri doğru yol almasını sağlar.

Ne Zaman Yardım Almalı?
Kıskançlık eğer yıkıcı hale gelip, çocuğu felç ediyorsa, korkuların artmasına, anne-baba’ya öfkesini saldırgan şekilde ortaya koymasına, akademik performansının olumsuz yönde etkilenmesine, yeni gelen kardeşe aşırı fiziksel güç kullanmasına, tuvalet eğitiminde geriye gitmesine, yani kardeş öncesindeki hayat akışından farklı tepkiler göstermesine neden oluyorsa o noktada ailenin destek alması gerekebilir.

Bebeklerde Görülen Yeme Bozuklukları
Beslenme her insan için yaşamını devam ettirebilmesi için en önemli fizyolojik ihtiyaçlardan bir tanesidir. Yalnız, beslenme yolu ve şekli bebeklerde fizyolojik ihtiyaçtan fazlasını ifade eder. Yeni doğmuş bir bebeğin duygularını sözel ve/veya davranışsal olarak ifade etmesi imkansız olduğu için beslenme aynı zamanda onun için insan ilişkilerindeki ilk adımı atması, kendisini ifade etmesi, duygusal bağ kurması açısından önem taşır. Bu yaşlarda beslenme ile ilgili yaşanan problemler ileride fizyolojik problemlere yol açacağı gibi duygusal, ilişkisel, psikolojik problemlere de yol açabilir.

Bebeğin ilk 2- 6 aylık beslenme süresi ilerideki ilişkilerinin şekillenmesi açısından oldukça önemlidir.Bu donemde annenin bebeğini emzirmesi anne ve çocuk arasındaki en önemli duygusal bağdır. Annenin bebekle olan yakınlığı, vücut dili özellikle de göz teması çocuğun duygusal gelişiminde önemli rol oynar. Hamilelik sonrası depresyon, Emzirme döneminde çocukla göz temasının kurulmaması bebeklerde yemeyi reddetme, ishal, kusma, kilo alımı problemleri olara kendini gösterebilir. Bu durumda annenin bir uzmandan yardım alması çocuğu ile ilişkisini sağlıklı olarak şekillendirmesi açısından önemlidir.

6 ay ile 3 yaş arası bebeğin ilk olarak anneden ayrılıp kendi bireyselliğinin farkına vardığı dönemdir. Bu dönemde annenin bu farkındalığı algılayıp bu dönemde bebeğin bireyselleşme ihtiyacına karşılık verebilmesi gerekir. Aksi takdirde çocuk kendi varlığı yemeyi reddederek göstermeyi deneyebilir.

Yeme Fobisi
2-3 yaşından itibaren çocuğun yemek yerken öksürmesi, boğazına birşeyin takılması, yemek yedikten sonra kusması çocukta yemek yeme ile ilgili fobi geliştirebilir ve çocuk katı besinleri almayı reddedebilir. Bu durumda çocuk yemek yemesi için fazla zorlamamalıdır. Püre seklinde besinler alarak yavaş tekrar katıya dönülmesi teşvik edilebilir. Eğer bu şekilde çözüme kavuşmuyorsa bir uzmandan yardım almak yararlı olacaktır.

Pika
Eğer çocuk en az 1 ay besleyici besinler dışındaki maddeleri; boya, silgi gibi; yiyorsa Pika teşhisi konulabilir. Karın ağrısı ve kansızlık en önemli belirtileridir.  Alışkanlık haline gelirse bu davranışı değiştirmek oldukça zor olacağı için erken teşhis ve tedavi büyük önem taşır.  Evde çocuğun yiyebileceği toksak maddelerin kaldırılması ya da atılması, çocuğun duygusal ihtiyaçlarına daha duyarlı hale gelinmesi önerilebilir.

Ruminasyon Bozukluğu
Genellikle 1 yaşına kadar görülen bu rahatsızlık çocuğun en az 1 ay yediklerini yuttuktan sonra tekrar ağzına getirmesi, çiğnemesi ve tekrar yutması olarak tanımlanabilir.Bu duruma sebep olan herhangi bir  fizyolojik rahatsızlık yoksa bilişsel gelişim bozukluklarından şüphe edilebilir.

Yukarıda adı, geçen tüm bu bozukluklar fizyolojik ve psikolojik destek alınmadığı takdirde ileride fizyolojik, duygusal ve sosyal problemlere yol açabilir. Bu nedenle bu tür bir problemin varlığı çocukta fark edildiği anda bir uzman desteğine baş vu

Korku duygusunun insanoğlunun hayatta kalabilmesini sağlayan bir işlevi vardır. Korku, tehlikeyi algılamamızı ve kendimizi korumamız için alarmda olmamızı sağlar. Çocuklarda anlık korkular olabileceği gibi, bazı korkular belli bir dönem ortaya çıkıp bir süre devam edebilmektedir.

Korkular en yoğun olarak okul öncesi dönem olan 2-6 yaşlar arasında ortaya çıkar. Bu dönemde hayali unsurlar çocukların korku konularıdır: Hayaletler, canavarlar gibi.  Doğa olayları da bu yaşlarda korkutucudur. Gök gürültüsü gibi. Çocuklar doğa olaylarını bu yaşlarda birer canlı olarak algılarlar. İnsan ve hayvanlar gibidir cansız nesneler de. Zihinsel gelişimin ilerlemesine paralel olarak, korkuların ana karakterleri de değişir. Çocuk okul çağına geldiğinde, yaşa bağlı olarak, korkulan şeyler hayali karakterler olmaktan çıkar. Bedensel zarar görme korkusu, hayvanlar, hırsızlık gibi olgular artık korkularının ana konuları olur. Burada dikkatimizi çeken şey, korkuların artık okul öncesine nazaran daha somut ve gerçekçi bir hal almış olduğudur. Okul döneminde hayal ve gerçek, küçük çocuklara göre daha iyi ayırt edilebildiğinden, büyük çocuklar küçük çocuklarla karşılaştırıldıklarında, korkutucu rüyaları daha seyrek görürler.

Çocukluk dönemine özgü bu anlattığımız korku türleri dönemseldir. Çocuklar gelişimlerini devam ettirdikleri için, bir süre sonra bu korkular kaybolur.

Ufak tefek korkular, ebeveynlerin mantıklı birtakım açıklamaları ve çocuğa destek olmaları yoluyla kolayca aşılabilir. Çocuğunuz korkusunu dile getirirken onu gerçekten dinleyin. Çocuklarımızın korkularını küçümsemek, korkmasının anlamsız olduğunu söylemek, çocuğumuzdan korku duygusunu yok saymasını istemek ise çocuğumuz için destek değildir. Böyle bir yaklaşım, tam tersine, çocuk açısından işleri zorlaştıracaktır.

Fobi ve korku iki farklı kavram olarak geliyor kulağa. Fobi dediğimizde sanki daha vahim bir şeyden bahsettiğimiz algısını yaşıyoruz. Bazı fobiler süreklilik gösterebilir. Bu durumda uzman yardımı gerekir. Bazı fobiler ise yine ebeveynin desteğiyle ortadan kalkabilir.

Bazı korkular dönemsel değil, erişkinlik yıllarına da taşınabilecek türde korkular olabilir. Uzman yardımı gerektirirler. Çocuğun yaşadığı bir olumsuz olay sonucunda edinilen korkulardır bunlar. Örneğin çocuk gerçekten bir hırsızlık olayı yaşamış olabilir. Bir kazaya şahit olabilir. Yangın, doğal afet gibi bir takım olaylar yaşamış da olabilir. Bunlar değişik korku biçimleri ve davranış sorunları olarak dışarı yansıyabilir. Ya da anne ve babanın çocukla baş etmek için kullandığı korkutma/yıldırma yöntemlerinin sonucu olarak çocukta bir takım korkular gelişir. Örneğin anne, “beni üzersen hastalanır ölürüm, annesiz kalırsın” ya da “seni bırakır giderim” diyor olabilir. Bu söylemler de çocuğu kaygılı yapar. Anne/babadan ayrılmak istemez. Günlük yaşam rutini sekteye uğramaya başlar. Aynı evin içinde sık sık anneyi yoklamalar, gündelik ayrılıklara büyük tepkiler gösterme gibi davranışlar başlayabilir. (Başka bir örnek de eğer uslu durmazsan doktor sana iğne yapar- doktor fobisi).

Bazı çocuklar da aşırı kollamacı tutumlar sonucunda birçok şeyden ürkerek yetişiyorlar. Tehditkar cümleler kullanmasalar da, aslında bu aileler kendi yaşadıkları korkuları çocuklara yansıtarak, çocukta bu etkiyi meydana getiriyorlar. Çocuğun her koşulda sokağa asla yalnız çıkmasına izin vermeyen bir anne düşünelim. Çocuk ilk başlarda buna karşı çıkmış bile olabilir. Çünkü çocuklar doğal olarak kendi başlarına bir şeyler başarmayı isterler. Fakat bir süre sonra annenin bu tutumu çocuk tarafından da benimsenir ve çocuk, kendisinden beklense bile sokağa yalnız çıkamamaya başlar. Çocuklar anne ve babalarının tepkilerini kendilerine örnek alırlar. Anne ve baba bir olay karşısında soğukkanlı ise, çocuk da aynı olaya soğukkanlı olma yönünde tepki verir. Eğer olaya anne-baba panikle ve korkuyla yaklaşıyorsa çocuk da yetişkini gözlemleyerek aynı duyguya kapılacak ve benzer tepkiler verecektir.

Çocuklar korktukları şeyden kaçındıklarında rahatlıyor olabilirler. Ancak bu anlık bir rahatlamadır ve işler daha çok karışabilir.
Korkudan kaçınmak yarar sağlamaz!

Çocuğunuz gerçek bir tehdit altında ya da tehdit yokken korkarak ağlamaya ve tepinmeye başlayınca onu durdurmaya çalışmayın. Hissettiği negatif duyguyu ağlayıp tepinerek bedeninden atabilir. Eğer bu tepkilerine izin vermeden onu avutmaya çalışırsanız, negatif enerji bedeninde hapsolur ve bu gerginliği daha uzun zamanlara yayılır.

Kaynak : www.cocukpsikologum.com

”FISH” yöntemiyle, düşük riski olmadan bebeğin DNA’sına bakılarak cinsiyet ve anomaliler belirlenebiliyor.

Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD) Genel Sekreteri Prof. Dr. Cansun Demir, şu an için kullanılan mevcut yöntemle doğacak bebekte kromozom anomalisi olup olmadığını anlamak için yapılan tanı yönteminin ”amniyosentez” olduğunu söyledi. Demir, ”Yani hamile kadından, amniotik sıvının (halk arasında baş suyu diye tabir edilir) ince bir iğne eşliğinde alınıp, sıvıdan fetusa ait kromozom tayini, Akdeniz anemisi varlığı ve genetik hastlıklar gibi bazı sorunlar teşhis edilir” dedi.

Demir, amnion sıvının fetusun içinde geliştiği, yüzdüğü bir sıvı olduğunu, fetusu dışarıdan gelecek darbelerden koruduğunu, fetusun bu suyu yuttuğunu ve bağırsakları çalıştırdığını ve amniotik sıvının en önemli kaynağının fetusun idrarı olduğunu anlattı. Amniotik sıvının miktarının her gebede farklı olduğunu belirten Demir, amniotik sıvının annede şeker hastalığının olması, bebeğin bel kemiğinin açık olması, yutak borusunun olmaması gibi nedenlerle arttığını, fetusun böbreklerinin olmaması gibi nedenlerle ise amniotik sıvının azaldığını söyledi.

Amniosentezin, ultrasonografi eşliğinde, mümkün olduğunca plasentanın olmadığı bölgeden girilerek amniotik sıvının alınması şeklinde yapıldığını anlatan Demir’in verdiği bilgiye göre, amniyosentez en sık gebeliğin 16-20 haftaları arasında yapılıyor. Ancak 11-15 hafta aralarında da erken amniosentez mümkün olabiliyor. Gebeliğin 36-37′inci haftasında fetusun diyabet gibi nedenlerle erken doğurtulması gerektiğinde, fetusun akciğerlerinin gelişip gelişmediğini anlamak için yine amniosentez yapılıyor.

İlk trimesterde yapılan down sendromu tarama testinde (ikili tarama testi) veya ikinci trimesterde yapılan (üçlü veya dörtlü testte) down sendromu için artmış riski olan anne adaylarına, daha önceki gebeliklerinde down sendromu gibi kromozom anomalili fetus doğuran kadınlara, ailesinde genetik hastalığı olanlara (Akdeniz anemisi, orak hücre anemisi, müsküler distrofi), 35 yaşını geçen anne adaylarına, takip ultrasonografisinde anomali saptananlara (beyinde ventrikülomegali, böbreklerde hidronefroz gibi) amniosentez öneriliyor. Amniosentezin, yılda 100′den fazla bu işlemi yapan hekimlerce yapılması halinde, fetusun kaybedilme riski azalıyor.

TÜRKİYE’YE GELMESİ BİRKAÇ YILI BULABİLİR
Prof. Dr. Cansun Demir, amniyosentezde yüzde 0.5-1 arasında bebeğin yaşamını yitirme riski bulunduğunu belirterek, bu durumun anne adaylarını ve hekimleri tedirgin ettiğini söyledi.

Uzun süredir bilim insanlarının bu riski en aza indirecek ya da tamamen ortadan kaldıracak yeni bir yöntem arayışlarında bulunduğunu ifade eden Demir, basit bir kan almanın ardından uygulanabilecek kapsamlı testle, bebeğin kromozom anomalilerinin belirlenmesi için uzun süredir çalışma yaptıklarını bildirdi.

Demir, İngiltere, ABD ve İtalya’da sürdürülen çalışmaların nihayet sonuç vermeye başladığının müjdesini vererek, doğacak bebekte kromozom anomalisi bulunup bulunmadığını tespit edebilmek için önerilen, ancak düşük yapma tehlikesini de artıran iğneli girişimsel yöntemler amniyosentez (karından su alma) ya da CVS’ye (kordon kanından örnek alma) alternatif olabilecek ”FISH” isimli bir kan testi geliştirildiği kaydetti.

Jinekoloji ve Obstetrik Uzmanı İtalyan Prof. Dr. Gian Carlo Di Renzo, kan testinin rutin uygulama kapsamına alındığını ve 6 ay içinde de İtalya genelinde yaygın olarak kullanılacağını belirtiyor.

HASTALIKLAR ANNE KARNINDA BELİRLENECEK
Geliştirilen FISH yöntemiyle, kültürde anne kanında belirlenen bebeğin hücrelerinin sağlıklı bir şekilde çoğalmasını sağladıklarını ifade eden Prof. Dr. Di Renzo, artık, 11 ile 16 haftalar arasında bu yöntemle eksik kromozomlar ile bebeğin cinsiyetinin belli olacağını, ayrıca down sendromu gibi rahatsızların Trizomi 13, 18 ve 21. haftalarda belirleneceğine dikkati çekiyor ve girişimsel yöntemlere ihtiyaç duyulmadan bazı hastalıkların tanısının anne karnında tespit edilebileceğini ifade ediyor.

Düşük riskini ortadan kaldıran bebeğin DNA’sına bakılarak cinsiyetinden anomalilere kadar birçok konuda bilgi verebilen sistemin, Türkiye’ye gelmesinin ise birkaç yıl sürebileceği belirtiliyor. Söz konusu testin, amniosenteze alternatif olabileceği, ancak zaman gerektiği ifade ediliyor.

Türkiye’de de bu konuda Çukurova Üniversitesi Biokimya Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdullah Tuli’nin yürüttüğü bir çalışma bulunuyor. Burada özellikle erkek fetuslarda, anne ve babanın mutasyonları biliniyorsa Akdeniz anemisi taşıyıcılığı olup olmadığı saptanabiliyor. Bu şekilde tanı konulmuş olgular bulunuyor. Rh uyuşmazlığında kan grubunun saptanması ve gebelik zehirlenmesi için de deneylere başlandığı belirtiliyor.

Tür :   Komedi / Macera / Animasyon  / Aile
Gösterim Tarihi : 28 Mayıs 2010
Yönetmen : Mike Mitchell
Senaryo : Josh Klausner , Darren Lemke
Yapım : 2010, ABD

Seslendirenler : Cameron Diaz (Prenses Fiona) , Eddie Murphy (Eşek) , Mike Myers (Şrek) , Antonio Banderas (Çizmeli Kedi)
Kötü bir ejderhayla karşılaştıktan, güzel bir prensesi kurtardıktan ve Fiona’nın ailesinin krallığını kurtardıkmtan sonra bir deve yapacak ne kalır?

Eğer Şrek’seniz birden evcimen bir aile babası oluverirsiniz. Şrek eskiden olduğu gibi köylüleri korkutmak yerine, istemeyerek de olsa kazma küreğe imza atıyor.

Bu devin kükremesine ne oldu? Kendini gerçek bir dev gibi hissettiği günleri özleyen Şrek, ağzı iyi laf yapan Rumpelstiltskin’e kanarak onunla bir anlaşma yapar. Şrek birden kendini Uzaklardaki Krallığın değişmiş,farklı bir versiyonu içinde bulur. Orada devler avlanmaktadır, Rumpelstiltskin kraldır ve Şrek ile Fiona hiç tanışmamıştır. Dostlarını kurtarmak, dünyasını yeniden kurmak ve gerçek aşkına yeniden kavuşmak artık Şrek’in elindedir.

“ŞREK SONSUZA DEK MUTLU” Türkçe Seslendirenler Listesi:

SHREK OKAN BAYÜLGEN
DONKEY SEZAİ AYDIN
FIONA OYA PROSÇİLER
PUSS ENGİN ALKAN
LILLIAN RÜÇHAN ÇALIŞKUR
PINOCCHIO ÖZGÜR ÖZDURAL
HAROLD OSMAN GİDİŞOĞLU
BUTTER PANTS ALİ EKBER DİRİBAŞ
GINGY SERCAN GİDİŞOĞLU
MABEL MURAT ŞENOL
GRETCHED NALAN YAVUZ
COOKIE OĞUZ ÖZOĞUL
MIRROR AYHAN KAHYA
WOLF İSMAİL YILDIZ

Oyundaki temel konu insan, doğa, kardeşlik, dostluk ilişkisi ve sevgisidir.Kişilerin mahallelerin düzeni temizliği için yaptıkları çalışmalardır.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünyada 600 milyon işitme engelli birey var. Türkiye’de her yıl dünyaya gelen 1.300.000 bebeğin 2.000’i işitme kaybı ile doğuyor.

Amerikan Hastanesi Odyoloji Uzmanı Ayşen Erdil, işitme kaybının erken dönemde tesbit edilerek rehabilitasyona başlanmasının dil yeteneği açısından son derece önemli olduğunu söylüyor.

Erdil, “İleri derecede işitme kaybı olan çocuklar 2 yaş civarında, konuşmadığı için doktora götürüldüğünde işitme kaybı ortaya çıkıyordu. Tek taraflı ya da hafif ve orta dereceli işitme kaybı olanlar ise ancak okul çağında “derslerinde başarısız”, “sınıfta dalgın, dersi dinlemiyor” gibi şikayetlerin sebebi araştırılırken teşhis ediliyordu” diyor.

Bebeklerin doğmadan önce de dış dünyadan gelen sesleri duyabildiklerini belirten Ayşen Erdil, şöyle devam ediyor:

“Doğduklarında ise seslere, özellikle insan sesine karşı çok hassastırlar. Üç aylıkken seslere gülücükle tepki vermeye, 6 aylıkken “agu” lara başlarlar. İşitmeyen bebekler bu gelişme safhalarından geçerken, kısıtlı ipucu alacak ve çevreleri ile iletişim kurmakta zorlanacaktır. İşitme kaybının erken dönemde tesbit edilmesi ve rehabilitasyona başlanması bebeklerin dil yeteneği ve lisan becerilerini kazanabilmesi yani konuşabilmesi için gereklidir. İleriki hayatlarında eğitim, çevreye uyum, zeka, öğrenme becerileri, sosyal ve duygusal gelişim için işitme duyularının doğuştan itibaren normal seviyede olması gerekmektedir.

DOĞUMDAN SONRA İŞİTME TARAMA TESTLERİ YAPILMALI
Hayatın ilk aylarında işitmeyen bebeğin davranışları işiten bebekle aynıdır. Uyur, acıkınca, gazı olunca ağlar. Bu erken dönemde bebeğin işitmesinin normal olup olmadığı ancak özel cihazlar kullanılarak yapılan özel testlerle mümkün olmaktadır. Yenidoğan işitme tarama testleri hangi bebeğin ilave işitme testlerine gereksinimi olduğunu ortaya çıkartmak için yapılan bir ön eleme testidir. Günümüzde bu testler mümkün olduğunca doğumdan 12 saat sonra bebek henuz hastanede ya da doğumevindeyken yapılmaktadır. İlk etapta Otoakustik emisyon (OAE) ve ABR yada BERA (işitsel beyin sapı tepkisi) adı verilen iki farklı teknik kullanılmaktadır. Çok kısa sürede uygulanabilen ve objektif verilere dayanan bu testlerin güvenilirliği oldukça yüksektir. Bebeğin işitmesi kulağına verilen sabit bir ses seviyesinde ölçülür ve “geçti”, “geçmedi” şeklinde değerlendirilir.

Tarama testlerinden geçemeyen bazı bebeklerin işitmesi normal olabilir ancak ileri derecede ve kalıcı işitme kaybı olma ihtimali de mevcuttur. Bu olasılığa karşı tarama testinden geçemeyen her bebeğin tekrar kontrol edilmesi ve ileri testlerin yapılması gereklidir. İleri testler ile her iki kulağında işitme seviyesi derecelendirilir, kaynağı tesbit edilir ve buna göre tedavi ya da rehabilitasyonu planlanır. Bebek üç aylık olduğunda bu testlerin tamamlanmış olması en ideal durumdur.”

BİR YAŞ CİVARINDA İLK KELİMENİN SÖYLENMESİ LAZIM
İşitme kaybının erken tesbit edilmesi durumunda, bebeğin gelişimi açısından önemli adımlar atılabileceğini vurgulayan, aileye, uzmanlara ve eğitimcilere sorumluluk düştüğünü söyleyen Erdil, ailelere şu uyarılarda bulunuyor:

“Aileye yeni katılan bir bebek tüm aile için yepyeni bir deneyimdir. Aile fertleri için heyecanla beklenen bir bebekte, işitme kaybı olduğunun öğrenilmesi çok farklı duygulara sebep olacaktır. Bu beklenmedik durumun sebebi, sonraki gelişimi, takip edilecek yol, hedef ve amaçlar gibi pek çok konuda doktor, odyoloji uzmanı ve eğitimcilerden yardım almak gerekecektir. Gelecek günlerde anne ve baba bebeğin en iyi eğitmeni olacaktır. Bu nedenle onların konuyu etraflıca öğrenmeleri rehabilitasyon programının çok önemli bir unsurudur. Yenidoğan işitme-tarama testinden geçse dahi çocukta daha sonra işitme kaybı gelişme ihtimali gözden kaçmamalıdır. Konuşmadaki gecikme, yani 1 yaş civarında ilk kelimenin söylenmemesi durumunda yenidoğan işitme taramasından geçmiş olsa dahi ileri işitme testlerinin yapılması gerekmektedir. Bu nedenle ebeveynlerin çocuğun dil ve konuşma gelişimini iyi gözlemleyip, şüphelendikleri durumda uzmana başvurmasında yarar vardır.”

Kaynak: www.ntvmsnbc.com

Çocugun sosyal gelismesi sürecinde gelistirdigi kisilik, en yakin çevresi yani anne-baba, kardesler ve ev içinde yasayan diger aile üyeleriyle yakindan iliskilidir. Bu çevrenin çocuga gösterdigi olumlu ve olumsuz tepkiler, çocugun kisiliginin gelismesinde önemli rol oynar. Söyle ki söylediklerine aldiris edilmeyen, fikrini belirtmeyen veya belirttigi zaman sürekli elestiriler alan ya da sürekli düzeltilen çocuk haliyle suskun, içine kapanik ve güvensiz veya huysuz ve saldirgan olabilir. Buna karsilik, söyledikleri çok önemli olmasa da dinlenen, önemsenen, fikrini belirtmesine müsaade edilen; fikri çok geçerli olmasa da duyulan, sürekli elestiriye ugramayan çocuk ise daha güvenli, daha sosyal ve daha saglikli bir kisilik gelistirir

Çocugun güvenini artirmada önemli olan bes etken vardir:

1) Çocugun kendini ifade etmesine müsaade etmek, onu dinlemek, fikri önemli olmasa da dikkate almak, yani çocugu duymak.

2) Çocuktan yasi, kapasitesi disinda davranislar beklememek. (Örnegin, misafirlikte iki saat hiç kimildamadan uslu uslu oturmasini veya üç yasindaki bir çocugun üstünü hiç kirletmeden yemek yemesini ya da 7 yasindaki bir çocugun düzenli, bes vakit namaz kilmasini beklemek gibi.)

3) Çocugun bazi küçük sorumluluklar yüklenmek isteyecegini bilip bunlari basarmasina müsaade etmek ve imkan saglamak.

4) Çocugun çabasini övmek ve yüreklendirmek.

5) Çocugun basarisizliklarini kisiligiyle bagdastirmamak, basarisizliklari birer ögrenme ögesi olarak görebilmesine yardimci olmak.

Anne ve baba, çocugun yasaminda kendine davranis modeli olarak seçtigi ilk örneklerdir. Çocuk her yaptiginda anne ve babasini taklit eder. Söyle ki, anne baba saygisiz davraniyorsa, çocuk da iliskilerinde saygisiz olur, anne baba sürekli elestirici ise, çocuk da bir sey begenmeyen, huysuz bir kisi olmaya yönelir. Ancak davranislari hosgörü, yasi çerçevesinde anlayisla kabul edilen çocuklar, kendilerini ve kisiliklerini daha rahat ifade edebildiklerinden, daha huzurlu ve güvenli bir kisilik gelistirirler.

Çocugun güvenini artirmak ve kisiligini gelistirmek için ev içinde yapilabilecek basit yaklasimlari içeren bir arastirma özellikle su ilkeler üzerinde kurulmustur:

1.Anne-babalar çocuklarin ilk ve en önemli ögretmenleridir. Anne-babalar çocuklarda gelisen davranislarin temel örnekleridir. Dolayisiyla çocuk bir görevin nasil yapildigini açikça görürse veya bir kisi ona gösterirse iyi ögrenir.

2.Kisi bir öz tanitimla dünyaya gelmez. Öz tanitim önemli kisilerle olusan iletisim ve deneyimlerle olusur.

3.Çocuk deger ve basari hisleri duyabilmelidir. Çocuk ögrenmedigi davranislarda basari gösteremez. Ancak basarisizliklarina ragmen kendini olumlu bir kisi olarak algilayabilmeli yani sevildigini, kabul edildigini bilmeli ve basarisizliklarini kisiligi ile baglantili olmadan birer ögrenme ögesi olarak görebilmelidir.

Anne-babalar yönlendirmelerle çocuklarda becerilerin gelismesine yardimci olanaklar olusturabilirler. Çocuk deger ve önemini anne-babasinin kendisine gösterdigi sözlü ve sözsüz sevgi ifadelerinden anlar.

4.Yüreklendirme çocugun kendini degerli algilayabilmesi için çok önemlidir. Yüreklendirme çocugun olumlu taraflarina dikkatini yöneltmekle baslar. Çocugun davranislarinin olumlu yönlerini dile getirir, çocuga güveni belirtir. Yüreklendirme, mükemmellik ve basari isteyecegine, çaba ve ilerlemeleri takdir eder. Yüreklendirme, çocugu kendi oldugu için ve oldugu gibi kabul etme ve deger vermedir. (Söyle olsaydin daha çok kabul ederdim, demek degildir.)

Bu konuda unutulmamasi gereken çocuklarin ancak tekrarla ögrenebildikleridir. Çocuklarin ögrenebilmeleri ve basarili olabilmeleri için tekrar sarttir. Iste birkaç örnek:

Oyuncaklarini toplamak:

a) Örnekleme:

Yapilmasi gerekeni örnekleyin ve olumlu bir öz tanitim ifadesi kullanin. Anne veya baba çocukla birlikte oyuncaklari toplayacaklar. Önce hangi oyuncaklari nereye koydugunuzu sözel olarak açiklayin: “Simdi büyük arabalari büyük kutuya koyacagim. Kalemleri de kalem kutusuna yerlestirecegim. Her seyi yerinde bulmak hosuma gidiyor. Ben oyuncaklari güzel ayirip yerlestirmeyi biliyorum.”

b) Yönlendirme:

Çocuga ne yapmasi gerektigini açiklayin: “Simdi senin siran. Küpleri küp kutusuna yerlestir. Tamam. Güzel oldu. Simdi de kitaplarini kitapliga koy. Oldu.”

c) Yüreklendirme:

Çocugu yüreklendiren olumlu ifadeler kullanin: “Oyuncaklarini gerçekten güzel topluyorsun. Bu sekilde oyuncaklarini toplamaya devam etmen çok iyi oldu. Hiç yorulmadim, her seyi yerinde görmek ne güzel oluyor” gibi.

BAŞKA BİR ÖRNEK SEVGİ İFADELERİNİ BULMA OYUNU

a.Örnekleme:

Yapilmasi gerekeni açiklayin ve olumlu bir öz tanitim ifadesi kullanin: “Gel seninle ’seni seviyorum, çünkü….’ oyunu oynayalim. Ben basliyorum: “Seni seviyorum çünkü gülümserken gözlerinin içi parliyor.”

b.Yönlendirme:

Çocuga ne yapmasi gerektigini açiklayin ve basarili olmasina yardimci olun: “Simdi senin siran. Beni niçin sevdigini söyleyeceksin. Sonra da ben sana baska bir nedenle seni sevdigimi söyleyecegim.” Çocuk: “Seni seviyorum çünkü benimle oynuyorsun.” Anne: “Seni seviyorum, çünkü…”

c.Yüreklendirme:

Çocugu yüreklendiren olumlu ifadeler kullanin: “Beni sevdigini söyleyince çok mutlu oluyorum.”, “Beni … nedeniyle sevdigini söylemen çok hosuma gidiyor.”

Ayni yöntemlerle yapilabilecek alistirma ve güven artirici oyunlar söyle olabilir: Masa hazirlama, çiçekleri sulama, çoraplari katlama, çekmeceleri düzeltme, resimlere bakarak hikaye anlatma, yatak toplama, bakkaldan alis veris yapma vb. Bu gibi basit islere katkida bulunan çocugun el becerileri gelistigi gibi, kendine güveni de artar. Bunlarin yaninda basarmanin ve aile büyügü tarafindan yüreklendirilip begenilmenin verdigi haz da çocugun kisiliginin gelismesine ve sorumluluk almasina yardimci olur.

Kaynak: Meral Özbulur – Vahdet Dergisi

Okulda şiddet davranışları gösteren çocukların bu davranışları, diğer arkadaşları ve öğretmenler için sıkıntı kaynağı olabiliyor. Çocuğun bu davranışları sonucunda yetişkinlerle iletişimi iyice kötüye giderken, lideri olduğu bir hayran kitlesi de edinebiliyor akranları arasında. Kendi sosyal çevresinde elde ettiği bu saygınlık, çocuk için değerli oluyor.

Şiddet davranışının ortaya çıkmasında aile ortamının etkisi büyük oluyor. Evde şiddet türlerine maruz kalan çocuklar, kendilerine uygulananları, okul ortamında diğerlerine uyguluyor. Böylelikle evde hissedemediği “güçlü olma” ve “saygı görme” algısını, bu şekilde yaşamaya çalışıyor. Benzer biçimde, anne ve babayla kaliteli zaman geçiremeyen çocuklar şiddet yoluyla sıkıntılarını dışa vururlar. Bilgisayarda şiddet oyunlarına uzun zaman ayıran, şiddet içerikli programları izleyen çocuklar, bunları gerçek hayatlarına yansıtırlar.

Şiddet uygulayan çocuklar genellikle sıkıntılarını başka türlü nasıl gidereceklerini bilmeyen çocuklardır. Evde de benzer davranışlara maruz kaldıkları yada şahit olduklarından, öfkelenen kişinin kendinden daha zayıf olana vurabileceği, küfredebileceği gibi bir bilgiyi öğrenirler. Dolayısıyla onlara göre dayak, “hak edilebilir” bir şeydir. “Dayağın meşru bir nedeni vardır” algısına sahiptirler.

Tüm bu bilgilerden yola çıkarak şiddet davranışının doğuştan değil; sonradan öğrenilen bir olgu olduğunu net bir biçimde söyleyebiliriz.

Okul içerisinde arkadaşlarına vuran, inciten çocukların az da olsa yaptığı olumlu davranışlar okuldaki eğitimcilerin gözünden kaçabiliyor. Çocukları yaptıkları zararlı davranışların sonuçlarıyla yüzleştirmenin yanı sıra olumlu davranışlarına da vurgu yaparak ödüllendirmek – ki övmek de bir ödüllendirme biçimdir- çocuğun değerli olduğunu hissetmesini sağlayacaktır. Çocuk, yetişkinlerden aldığı pozitif geri bildirimleri kaybetmemek için çabalamaya başlayacaktır.

Çocuğu cezalandırırken “yaptığı davranış”ın doğru olmadığını söylemek daha sağlıklıdır. Çocuğu, bir kişilik özelliğiymiş gibi yaptığı davranıştan dolayı etiketlemek ise davranışının iyileşmesini sağlamaz. Davranışın  kötüye gitmesine neden olur. Çünkü çocuk eğer “yaramaz” yada “beceriksiz” etiketlerini yetişkinlerden duyarsa, öyle olduğuna inanır. Bu etiketlendirmeler çocukta değişemeyeceği algısı oluşturur. Bu durumda, istenmeyen davranışları sürecektir.  Şiddet gösteren çocukların aileleriyle de görüşerek ev içindeki ilişkiler hakkında bilgi edinmek ve ailelere tavsiyelerde bulunmak gerekebilir.
<h5><em>kaynak: cocukpsikologum.com</em></h5>

Özel Körfezim İlköğretim Okulu tarafndan düzenlenen, 29 Mayıs 2010 Cumartesi günü Kocaeli Hasan Gemici Spor Salonu\’nda 12:00 da gerçekleşecek olan festivale katılacak Okul Öncesi Eğitim Kurumları takımları şöyledir; Kocaeli

Özel Körfezim İlköğretim Okulu Anasınıfı Dinazorus
Özel Körfezim İlköğretim Okulu Anasınıfı Kral
Minikler Akademisi Anaokulu
Utku Anaokulu Kartallar
Bülent Türker Anaokulu Kartallar
Bülent Türker Anaokulu Bakukan
Bablı Kreş

İzmir

Karşıyaka Belediyesi Anaokulu

Ankara

Deniz Kreş
İlkevim Yuva
Çakıltaşım Anaokulu
Neşeli Adımlar ANaokulu
Neşeli Elma Spor Sanat Eğlence Merkezi
Atatürk Anaokulu

Kaynak:http://www.yuvarehberim.com/blog/4-ulusal-cocuk-hokey-festivali/
]]> http://www.anaokulurehberim.com/2010/06/02/4-ulusal-cocuk-hokey-festivali/feed/ 0 http://www.anaokulurehberim.com/2010/05/28/agir-canta-cocukta-kamburluk-yapar-mi/ http://www.anaokulurehberim.com/2010/05/28/agir-canta-cocukta-kamburluk-yapar-mi/#comments Fri, 28 May 2010 06:30:56 +0000 admin http://www.anaokulurehberim.com/?p=2820

Ağır çanta veya ders çalışma pozisyonunun çocukta omurga eğriliği veya kamburlaşmaya neden olduğu yönünde ailelerde yaygın bir inanış var.

Omurga, sağlıklı yaşam ve hareket için vazgeçilmez bir yapı. Omurga, başı sağa sola döndürmek, yere eğilip bir şey alabilmek gibi temel hareketleri sağlıyor ve iç organları koruyor.

Özellikle çocukluk döneminde ortaya çıkan bazı omurga sorunları, anne babaların endişelenmesine neden oluyor.

Özellikle ağır çanta veya ders çalışma pozisyonlarının çocukta omurga eğriliği veya kamburlaşmaya neden olduğu yönünde inanışı değerlendiren Acıbadem Bakırköy Hastanesi’nden Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Ufuk Talu, çocuklarının omurga sağlığı hakkında endişelenen anne-babaları şöyle uyarıyor:

“Günlük yaşamdaki sırt, boyun, bel pozisyonları omurga eğriliğine neden olmaz. Aynı şekilde ağır çanta taşımak da eğrilik yapmaz ama bel, sırt, boyun ağrılarına neden olur. Kötü pozisyonda ders çalışıyor diye sağlıklı bir çocuğun omurgasında kamburlaşma veya skolyoz şeklinde eğilme gelişmez. Bunların hepsi bilimsel araştırmalarla açıklığa kavuşturulmuş durumda.”

Omurganın esneklik sağladığını, yürürken gövdeye destek olduğunu, bacaklar, baş ve gövde arasında köprü görevi yaptığını belirten Prof. Talu, çocuklardaki omurga eğrilikleri, kamburluk ve omurga sorunlarının tedavileri hakkında merak edilen soruları ise şu şekilde yanıtlıyor:

“Omurga, tüm iskelet sisteminin ana gövdesini leğen kemiği ile beraber oluşturuyor. Omurgada 30’dan fazla omur denilen kemiksel yapılar var, bir yandan hareketi gerçekleştirip, bir yandan hayati önem taşıyan yapıları, organlarımızı koruyorlar. En önemli görevlerinden biri omuriliğimizi koruması. Kalp ve akciğer gibi organlarımızı da koruyor. Karın bölgemizdeki organlara da mekanik bariyer oluşturuyor. Omurgadaki fonksiyonel birimler, iki omur, aradaki disk ve bağlardan oluşuyor. Fonksiyonel birimlerin her biri diz, kalça eklemi gibi davranıp, hareket ediyor. Omurgadaki bu fonksiyonel birimler ve hareketlerin tümü birbirine eklendiğinde, daha geniş hareketler yapmamızı sağlıyor.

OMURGADAKİ DOĞUMSAL SORUNLAR NELERDİR?
Fazla ya da eksik omur oluşumu veya anormal yapıda omur gelişimi gibi ciddi, doğumsal omurga anomalileri görülebiliyor. Bu aksama veya anormal gelişim anne karnında, gebeliğin ilk 4-6 haftasında, oldukça erken ortaya çıkıyor, annelerin bir bölümü bu dönemde gebeliğinin farkında bile olmayabiliyor. Omurga altıncı haftada şekilleniyor; genetik hastalık, ilaca, ışına maruz kalmak gibi faktörlerle omurgada doğumsal şekil bozukluğuna neden olabiliyor. Bazen bebek doğduğu anda anormal omurga yapısının farkına varılabiliyor, bazen ise çocuk büyüdükçe belirginleşip bulgu veriyor. Hafif eğrilikler veya anomaliler gelişme çağına gelinceye kadar fark edilemeyebiliyor.

KIZLAR DA MI ERKEKLERDE Mİ DAHA FAZLA GÖRÜLÜYOR?
Doğumsal omurga anomalileri ve doğumsal omurga eğrilikleri kız ve erkeklerde eşit oranda görülüyor. Yani binde bir oranında. Aslında omurga eğriliklerinin, yani skolyozun yüzde 90 gibi büyük bir bölümü, tamamen sağlıklı ve normal çocuklarda ergenlik çağında, hızlı büyüme ve gelişme çağında ortaya çıkıyor. Aile ve öğretmenler fark edebildiği gibi, kişinin kendisi de anlayabiliyor. Bu tip skolyozun sebebi halen anlaşılamamış durumda. Genellikle 10 yaş sonrasında ortaya çıkan skolyozun hafif boyutta olan ve artmayan tipleri erkek ve kız çocuklarında eşit derecede ortaya çıkarken, ilerleyen ve ciddi boyutlara ulaşıp tedavi gerektiren skolyoz, kız çocuklarında 3-4 kat daha fazla görülüyor.

OMURGA EĞRİLİĞİ KOLAY ANLAŞILIR MI?
Omurga eğriliği dediğimiz skolyozda, sağa sola eğrilik, kamburlaşma, omuzlarda asimetri, gövdenin arkasında kıllanma, gamzeleşme oluşuyor. Eğer gamzeleşme belde ve sırtta oluşuyorsa, omurganın doğumsal anomalisini düşünmek gerekir. Anne babaların akılda tutmaları gereken en önemli şey şu: Kendi ailelerinde doğumsal ya da sonradan ortaya çıkan omurga eğriliği var mı düşünmeleri, bakmaları gerekiyor. Skolyoz genetik hastalık olmasa da, ailede varsa çocuklarda görülme riski artıyor. Doğumsal hastalık yoksa, kızlarda 11-12 yaş civarında dikkatli olmak faydalı. Annelerin çocuklarının omurgasını, sırtını, belini çıplakken incelemelerinde fayda var. En ufak bir asimetri veya şüphe durumunda konunun uzmanı bir hekime danışılmalı.

DERS ÇALIŞMA POZİSYONU KAMBURLUĞA YOL AÇAR MI?
Günlük yaşamdaki sırt, boyun, bel pozisyonları omurga eğriliğine neden olmaz. Aynı şekilde ağır çanta taşımak da eğrilik yapmaz ama bel, sırt, boyun ağrılarına neden olur. Kötü pozisyonda ders çalışıyor diye sağlıklı bir kişide omurgada kamburlaşma veya skolyoz şeklinde eğilme gelişmez. Bunların hepsi bilimsel araştırmalarla açıklığa kavuşturulmuş durumda. Kız çocuklarda meme büyüklüğü utanmaya, omurganın duruşunu bozmaya yol açabiliyor. Omurgaya ait duruş şekli normal kabul edilen bir yelpaze içinde, aynı boy ve kilo gibi, kişiden kişiye, aileden aileye değişebilir. Kimi insanın duruşu diktir, kimi insan da biraz daha kambur durur. Kiminin bel çukuru daha belirgindir. Tüm bunlar boy, saç, göz rengi gibi kişiye özel ailesel özelliklerdir. Kimsenin duruşu bir diğerine benzemez.
KAMBURLUĞUN ÖLÇÜSÜ NEDİR?
Sağlıklı bireylerde, omurgaya önden arkaya doğru baktığımızı düşünecek olursak, en fazla 10 derece eğrilik olabilir ve normal karşılanabilir. Omurgaya yandan baktığınızda ise normal veya fizyolojik olarak kabul ettiğimiz bazı eğrilikler var; bunlar omurga için şart, çünkü bu eğrilikler sayesinde esnek oluyor, rahat hareket edebiliyoruz. Skolyoz Araştırma Cemiyeti’nin sonuçları ve kriterleri çerçevesinde omurga eğriliklerini ölçüp, değerlendiriyoruz. Ölçümler uygun çekilmiş filmlerde ve deneyimli kişiler tarafından yapıldığında hata payı yok denecek kadar az oluyor. Kamburluk ya da sırtın dışa kavisi 20-40 derece arasındaysa normal olduğu konusunda görüş birliği var. Bazı durumlarda 50 dereceye kadar da normal kabul edilebiliyor ancak sırtımızda 50 dereceden fazla kamburluk olması hemen daima anormaldir.

EĞİK OTURMAK KAMBURLUK YAPAR MI?
Bazı insanların duruşu kamburumsu olabildiği gibi, bazılarının da bel çukuru fazla oluyor. Ayakta dursak da otursak da omurganın ağırlık merkezi, omurganın bir hayli önünde olduğu için, kimse otururken veya ayakta dimdik duramaz, bunun için normalden fazla güç harcamak lazım ki, bu da insanı yorar. Omurganın normal duruşu zaten öne doğrudur. Bazılarının duruşu daha dik oluyor ama uygun oturmazsak, belimize destek vererek arkaya doğru yaslanmazsak, kısa süre içinde duruşumuz bozulur, hafif kamburlaşıp çökeriz, bu hepimiz için geçerli. Sırtımızdaki bağlar ve kaslar bizi dik tutmaya çalışıyor ama sürekli dik duramayız.

KAMBURLUK TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Aşırı kifoz (kamburluk) için cerrahi tedavi gerekebilir. Doğumsal kifozlar tehlikelidir, gelişimsel kifozlar ise ciddi ağrı ve kozmetik soruna neden olmazsa egzersizlerle izleniyor. Skolyoz kızlarda yüzde 2-3 oranında görülüyor, genelde 20-25 dereceyi geçmiyor, ilerlemiyor. Ama bin kız çocuğundan bir veya ikisinde, erkeklerde ise 3-4 binde bir, büyük boyutlara ulaşan ve hızlı ilerleyen omurga eğrilikleri ve skolyoz ile karşılaşılıyor. Bu durumda ağrı yapmasa bile ciddi kozmetik sorun oluyor, omuzlar sarkıyor, göğüs kafesi eğiliyor. İlerlemesi kontrol edilemezse karın içi, göğüs kafesindeki organlara yer kalmadığından çarpıntılar, sıkışmalar oluyor.

Ciddi eğrilik varsa tedavi gerekiyor. Var olan eğriliğin giderek artma riskine karşı, hastanın yaşı uygunsa korse tedavisi öneriliyor. Cerrahi dışındaki tek seçenek bu ancak hastanın yaşının küçük olması, henüz gelişme çağının başında olması gerekli. Korse çok zahmetli, 16-23 saat takmayı gerektiren, uygun adaylarda kullanıldığında yüzde 50 başarı şansı olan bir tedavi. Omurga eğriliğini düzeltmiyor ama eğriliği saptadığımız noktada tutmaya yarıyor, ilerlemesini engelliyor. Eğrilik buna rağmen ilerlerse, korse için hastanın yaşı veya eğrilik tipi, boyutu, yeri uygun değilse cerrahi tedavi dışında seçenek yok. Cerrahi tedavi sonrasında kalıcı olarak düzelmiş ve eğrilik riskinin ortadan kalktığı bir omurga elde edebiliyoruz. Bu ameliyatlar genelde 4-6 saat kadar süre alıyor. Ameliyattan sonra hastalarımız ikinci günde yürüyor, 4-5 günde hastaneden çıkıyor, 3-4 haftada okula gidiyor.3-6 ayda yavaş yavaş spora da izin veriyoruz.

Milletimizin tüm onur ve asaletiyle Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün rehberliğinde tarih sahnesinde bir defa daha şaha kalkışının başlangıcı 19 Mayıs 1919 tarihidir.

Bütün umutların tükenmeye başladığı bir dönemde Mustafa Kemal Atatürk’ün, Türk Milleti için bağımlı yaşamaktansa ölmek daha iyidir diyerek Samsun çıkması, bağımsızlık ve özgürlük mücadelemizin de başlangıcı olmuştur.

Bu tarih ile birlikte Türk Milleti, kendi makus talihini tersine döndürmeye başlayarak, esaret altında var olunamayacağını ve kutsal vatan topraklarımızın ilelebet işgal edilemeyeceğini tüm dünyaya haykırmıştır.

Kurtuluş Savaşı bu destanın adı, Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğindeki Türkiye Büyük Millet Meclisi de bu destanı yaşatan milletin kalbidir.
19 Mayıs 1919′da Samsun’da yakılan özgürlük ateşi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’in açılmasıyla birlikte kısa sürede dalga dalga tüm yurda yayılmıştır. Bugünkü mevcudiyetimizi ve özgürlüğümüzü o günlere borçluyuz.

Temelleri yine o günlerde Mustafa Kemal Atatürk tarafından atılan milli egemenlik ilkesi ile birliğimiz ve bütünlüğümüz sağlanarak, çarenin ancak millette olduğu tescillenmiştir.

Bugün de vazgeçilmez güç kaynağımız millet iradesidir. Bunun yaşatılması için hepimize ve özellikle de Atatürk’ün 19 Mayısı armağan ettiği gençlere büyük görevler düşmektedir.

Binlerce şehit vererek, sıkıntı ve yokluklar içinde, büyük özverilerle kurulan Türkiye Cumhuriyeti sizlere emanettir. Bu değerli emaneti yaşatmak ve sonsuza kadar korumak, gelecek kuşaklara en iyi şekilde aktarmak, en başta gelen görev ve sorumluluğunuzdur.

Yakın bir gelecekte ülke yönetiminde söz sahibi olacak ve Türkiye Cumhuriyeti’i omuzlarınızda yükselteceksiniz. Ülkemizi, Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün gösterdiği çağdaş medeniyet seviyesine sizler taşıyacaksınız.

Sevgi, saygı, hoşgörü ve uzlaşma ortamı içinde üstesinden gelinemeyecek bir sorunun bulunmadığını unutmamamız gerekir. Birlik ve bütünlüğümüze yönelik her türlü saldırı veya tehdit karşısında daha fazla kenetlenerek hiç bir kimsenin, hangi amaçla ve ne şekilde olursa olsun, huzur ve güvenliğimizi bozmasına fırsat vermemeliyiz.

Ay yıldızlı bayrağımızın altında hepimizin bir ve bütün olarak yaşamasına imkan sağlayan demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetidir. Tüm kurumlarıyla dimdik ayakta olan devletimiz, gelen saldırılara karşı Cumhuriyetin temel değerlerini korumaya sonuna kadar kararlıdır. Bu durumun sonsuza kadar devam edeceğinden kimsenin şüphesi olmasın.

Bu duygu ve düşüncelerle, Cumhuriyetin Kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşlarını ve bu vatan için canlarını feda eden aziz şehitleri rahmet, minnet ve saygıyla anıyorum. Gençlerimizin bayramını tebrik ediyor ve tüm vatandaşlarımıza selam ve sevgilerimi iletiyorum.

Kaynak : http://www.yuvarehberim.com/blog/19-mayis-ataturk-u-anma-ve-genclik-ve-spor-bayrami/

Uzm. Psikolog Neşe Karaca , okul öncesi eğitim önemine değinerek, “Eğitim sürecinin temelleri, erken çocukluk döneminde atılır.

Bu nedenle okul öncesi eğimin önemi çok büyüktür” dedi. Uzm, Psikolog Karaca, eğitimin doğumla başlayan ve hayat boyu devam eden bir süreç olduğunu ve bu konuda yapılan araştırma sonuçlarını da göz önüne alarak, bu kadar uzun bir süreci kapsayan eğitimin temellerinin erken çocukluk döneminde atıldığını artık hepimizin kabul ettiğini ifade etti. Karaca, hayatın özellikle ilk 3 yılında annenin çocuğuyla birlikte olması çocuğun duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını “annenin” karşılaması, çocuğun sağlıklı gelişimi için tercih edilen ve istenen bir şart olmasına rağmen özellikle ekonomik şartlar kadınların çalışma yaşamından uzak kalmasına imkân vermediğini söyledi. Zaman zaman aileler büyükannelerden de çocuklarının bakımında destek almakta, ancak genelde büyükannenin “aşırı hoşgörüsü” çocuğun eğitimi konusunda aileleri sıkıntıya soktuğunu kaydeden Karaca, “Ailenin çevre şartları (sosyo-ekonomik ve kültürel) ne kadar iyi olursa olsun çocuğun yaşıtlarıyla birlikte, tamamen çocuğun ihtiyaçlarına yönelik oluşturulan uygun bir ortamda ve uzman eğitimcilerin gözetiminde ilköğretime hazırlanması, çocuklarımızın gelişimi açısından daha olumlu sonuçlar vermektedir. Bu gerçeğin farkında olan birçok aile, özellikle çocukları kendi öz bakım becerilerini kazanmaya başladıktan sonra çocuklarını anaokuluna göndermeyi daha fazla tercih eder hale geldiler.” diye konuştu.

ÖĞRETMEN KAVRAMI

“Çocuk ilk defa “öğretmen” kavramıyla anaokulunda tanışır” diyen Karaca, dolayısıyla anaokulu öğretmenlerinin de öncelikle kişilik özellikleri, eğitim ve deneyimlerinin çok önemli olduğunu, birlikte yaşama ve çalışmayı öğrenirken, çocuğun, sağlıklı bir öğretmen modeline ihtiyacı olduğunu, bu sebeple, anaokulu öğretmeninin olumlu bir model oluşturmasının yanında, mesleğini sevmesi de oldukça önemli bir vasıf olduğunun altını çizdi.

6 YAŞ ÖNCESİNİN ÖNEMİ BÜYÜK

“Tüm bilgi ve deneyimin 6 yaşından önce kazanılmasının asıl önemi çocuğun zihinsel ve duygusal gelişimi için bu yılların çok önemli yıllar oluşudur” cümlesine dikkat çeken Karaca, bu dönemde edinilen bilgiler hem çok kolay öğrenilmekte hem kalıcı olmakta ve öğrenme alışkanlığı geliştirmek açısından önem taşımaktadır ifadesini kullandı. Karaca ayrıca şunları kaydetti: “Anaokuluna giden çocukların gitmeyenlere oranla ilkokulda çok daha uyumlu ve başarılı oldukları bilinmektedir. Ayrıca sosyal uyum ve arkadaşlık geliştirme becerileri açısından okul öncesi eğitim almış olan çocuklar, çok daha şanslı olmaktadırlar. Okul öncesi eğitimin başka bir önemi de çocukların gelişimlerinin takip edilmesidir. Çünkü anne-babalar çocuklarının gelişim alanlarını dikkatle takip edebilecek bilgi ve beceriye sahip olmayabilirler. Ayrıca her çocuk, gelişiminin bazı alanlarında sorunlar yaşayabilir, ileriki yaşlarda yaşaması olası bazı problemlere ait ipuçları verebilir. Bu belirtileri fark etmenin ve en uygun müdahalenin ne olduğuna karar vermenin en iyi yolu çocuğun anaokulu gibi yapılandırılmış bir ortamda düzenli şekilde takip edilmesidir.”

ÇOCUĞUN SOSYALLİĞİ ANAOKULUNDA ARTAR

“Anaokulu, ilköğretime hazırlığın yanı sıra, ailenin dışına atılan ilk adım olarak düşünülmelidir. İlk üç yıl içinde çocuk, model olarak aldığı anne ve babasından beslenir ve kendisine tanınan fırsatlar ölçüsünde belirli bir psiko-sosyal olgunluğa ulaşır. Ancak bu gelişim sınırlıdır. İşte tam bu dönemde devreye giren anaokulunu, annenin tek başına çocuğun üzerindeki ilk yıllardaki rolüne katkıda bulunan bir kurum olarak değerlendirmek gerekir” diyen Karaca, daha sonra şunları kaydetti: “Anaokulu, çocuğa bilgi aktarmaktan çok, çocuğun içinde var olan yeteneklerin serpilip gelişmesine yardımcı olur. Çocuk, anaokulunda en iyi oyun ortamını bulur, işbirliğini geliştirir, yaşıtlarıyla birlikte olmayı, kuralları ve sorumluluk almayı, kendi hakkını korurken, paylaşmayı ve başkalarının özgürlüğünü zedelememeyi öğrenir. Çocuk en iyi örgütlü oyun ortamını anaokulunda bulur. Ayrıca anaokulları, çocukların sözel faaliyetlerine ve kendilerini ifade edebilme becerilerinin gelişimine katkıda bulunan ve onlara hareket imkânı hazırlayan kurumlar olmalıdırlar.”

Yeni maceralarla karşımıza çıkacak olan müzik yıldızı sincaplar Alvin, Simon ve Theodore Dave Seville’in yeğeni Toby ile yaşamaktadırlar.

Okullarına devam etmek için süperstar’lıktan vazgeçen sincaplar okulun müzik programını $25,000 dolar ödül verilen yarışmayı kazanarak kurtarmakla görevlendirilirler. Fakat bu sefer yalnız değillerdir ve rakipleri kız sincaplardan oluşan bir müzik grubu olan The Chipettes’ler ;Britany, Eleanor ve Jeanette’dır.

Aralarında hem romantizm hem de tatlı bir rekabet gelişen bu iki gruptan hangisi kazanacaktır!

15 Mayıs 2010 Cumartesi       Necip Fazıl Salonu       13:00
23 Mayıs 2010 Pazar                Necip Fazıl Salonu       13:00
29 Mayıs 2010 Cumartesi      Necip Fazıl Salonu       13:00

Kanada’dan bir üniversitenin ilk olma özelliği taşıyan araştırmasında, küçük yaşta aşırı televizyon izleyen çocukların gördüğü zararlar ortaya kondu.

Küçük yaşta aşırı televizyon izleyen çocukların daha sonraki yaşlarda matematikten kötü notlar aldığı ve diğer çocuklar tarafından dışlandığı bildirildi.

Kanada’nın Montreal Üniversitesi’nden bilim adamlarının “Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine” dergisinde yayımlanan araştırması, katılımcılarının çok küçük yaştaki çocukların olması ve televizyonun verdiği kesin zararları göstermesi açısından ilk olma özelliği taşıyor.

29-53 aylık bin 314 çocuğun katıldığı araştırmada, 8 yıl boyunca ebeveynler çocukların ne kadar süre televizyon izlediğini belirlerken, öğretmenler de çocukların okuldaki başarısını, sağlık ve psikososyal durumunu değerlendirdi. Araştırmanın başındaki Linda S. Pagani, haftada ortalama 8 saat üzerinde televizyon izlemenin çocuğun okulla bağlantısını yüzde 7 azalttığını belirtti.

Doğum ile 5 yaş arasındaki dönemde, tüm zihinsel süreçler için çok önemli olan beyindeki sinir sisteminin olgunlaşmaya başladığını, ekrana bakmanın ise pasif zihinsel bir eylem olduğunu söyleyen Pagani, televizyonu diğer mobilyalarla bir tutan ebeveynlerin bu durumu göz ardı ettiklerini vurguladı.

Araştırmaya göre, 2-4 yaşındaki çocuklarda aşırı televizyon izlemek matematik dersindeki başarının yüzde 6, hafta sonu fiziksel aktivitenin yüzde 13, genel fiziksel aktivitenin yüzde 9 azalmasına neden olurken, sınıftaki diğer çocuklar tarafından dışlanma riskinin yüzde 10, şekerli gazlı içecekler tüketiminin yüzde 9, atıştırmanın yüzde 10, 10 yılda vücut kitle indeksinin ise yüzde 5 artmasına yol açıyor.

Doğduktan sonra kuvözde en az 40 gün kalan prematüre bebekler üzerinde yapılan testlerde, bu bebeklerin acıyı zamanında dünyaya gelmiş sağlıklı bebeklerden daha fazla hissettikleri ortaya çıktı.

Prematüre bebekler kuvözde kaldıkları sürece iğne, tüple beslenme, kan testleri gibi işlemlere maruz kalıyorlar.

Daily Telegraph’taki habere göre, araştırmada, topuktan kan alınması sırasında elektroensefalogram (EEG) yöntemiyle bebeklerin beyin faaliyetleri izlendi.

En az 40 gündür hastanede bulunan bebeklerle, aynı yaştaki sağlıklı bebeklerin EEG sonuçları karşılaştırıldığında, prematürelerin ağrıyı daha çok hissettikleri yönünde bulgular elde edildi.

Bebeklerin topukları okşandığındaysa, prematüre bebeklerle zamanında dünya gelmiş bebeklerin beyin faaliyetleri arasında fark görülmedi. Böylece, prematüre bebeklerin hassasiyetinin acıya karşı olduğu sonucuna varıldı.

NeuroImage dergisinde yayınlanan başka bir araştırmanın, prematüre doğmuş bebeklerin çocukluk dönemlerinde acıya ve ağrıya daha hassas oldukları yönündeki bulguları da desteklediği bildirildi.

University College London’dan baş araştırmacı Dr. Rebeccah Slater, “Araştırmamız, prematüre doğmak ve kuvözde kalmanın bebeğin beynindeki ağrı gelişimini etkilediğini gösteriyor” dedi.

Bu yıl 9. su düzenlenecek olan `’ Dalin İlköğretim Öğrencileri Arası Resim Yarışması `’ Türkiye`deki tüm 5-11 yaş arası tüm çocukları, İstanbul ve Bursa’daki AVM etkinliklerinde, resim eğitmenleri ile teknikler öğrenmeye ve kendi kahramanını yaratmaya davet ediyor…

Genç ressam Seydi Murat Koç’un da aralarında bulunduğu jüri üyelerinin kararları sonucunda dereceye giren ilk 3 resmin sahibi, hayaller diyarı Disneyland’a gidecek ve minik ressamların resimleri 1 yıl boyunca Dalin şampuanlarını süsleyecek.

9. Geleneksel Dalin Resim Yarışması kapsamında düzenlenen AVM etkinliklerinde bir resim eğitmeni eşliğinde çocuklara teknikler öğretilecek ve kendi kahramanlarını resme yansıtmaları beklenecek. Dalin maskotu etkinlik alanında çocukları eğlendirirken, hediye balonlar ve şampuanlar mutlu edecek.

20-21 Mart Bahçelievler Metroport AVM
20-21 Mart Bahçelievler CarrefourSa AVM
20-21 Mart İçerenköy CarrefourSa AVM
20-21 Mart Bursa Kent Meydanı AVM

www.milliyet.com.tr

Akmerkez, hafta sonu çocuklar için keyifli vakit geçirmelerini sağlayacak bir etkinlik hazırladı.  Akmerkez’in küçük misafirleri 20 Mart Cumartesi günü Baby Symphony ile klasik müziğin keyfine varacaklar.

20 Mart Cumartesi günü 14.30 – 16.30 saatleri arasında gerçekleştirilecek ‘Baby Symphony’ etkinliğinde, 0-4 yaş arasındaki çocuklar klasik müzikle tanışacaklar. Çocuklar enstrümanlarla süslenmiş bir eğitim programı kapsamında aileleriyle birlikte piyano eşliğinde İngilizce şarkılar söyleyip eğlenecekler.

Eğitmen Ayça Keleşoğlu, çocuklar için özel olarak hazırlanmış enstrümanları, klasik müzik ve ritim eşliğinde tanıtıyor. Baby Symphony’de küçük parmaklar çellonun çıkardığı sesleri hissedecek, bongonun titreyen yüzeyine dokunacaklar.

Bu içerik PrimaDünyası.com tarafından hazırlanmıştır!

Oyunun rolü Aslında oyun çocuğunuzun sosyal, duygusal, dilbilimsel ve entelektüel yeteneklerinin gelişmesinde temel bir role sahiptir, onun şekil, yerçekimi, ağırlık, büyüklük, sertlik ve esneklik gibi kavramlar hakkında bilgilerini arttırmaktadır.

Bu tarz öğrenmenin doğumdan sonraki ilk aylarda zaten başlamış olduğunu göreceksiniz. Oyun aynı zamanda ince motor becerilerin ve kaba motor becerilerin gelişimine de katkıda bulunmaktadır, çocuğunuzun tırmanmak, koşmak ve ağır nesneleri kaldırmak için kaslarını güçlendirmesine destek olmaktadır.

Nesnelerin özelliklerinin araştırılmasının ötesinde oyun yaratıcılığı, hayal gücünü ve tüm tipteki problemleri çözmeyi de teşvik etmektedir. Oyun sağlıklı bir zihinsel ve fiziksel gelişim için çok önemlidir ve küçük çocukların dünyayı anlamalarında yardımcı olmaktadır. İnanması güç olsa da iki bloğu basitçe yerde itmek, bunların arabalar olduğunu varsaymak ve “”düt düüt”" diye bağırmak bile çocuğunuzun beyninde önemli uzun dönemde bağlantıların oluşmasına katkıda bulunmaktadır.

Oyun ne zaman başlar? Bazen bir bebeğin oyuncakları yüksek sandalyesinden sürekli yere attığı zamanda olduğu gibi, oyun ve araştırma arasında kesin bir ayırım yapmak zordur! Oyun mu oynuyor yoksa yerçekimiyle deney yaparak anneyi mi sinirlendirmeye mi çalışıyor? Muhtemelen üçünün bir karışımıdır, fakat oyun gelişimde o kadar önemli bir role sahiptir ki herhangi bir aktivitenin şakacı hususları aşırıya kaçmamalıdır.

Daha fazlası için PrimaDünyası.com adresini ziyaret edin!

Bebek karyolasının üzerinde hareket eden nesnelere vurmaya ve kendi ayak parmaklarını tutmaya çalışarak saatlerini geçirmeye, yaşamının yaklaşık olarak üçüncü ayında başlar. Bu boşa yapılıyor gibi görünen aktiviteler ilerleyen şekilde el/göz koordinasyonuna yol açar ve bebeğinizin beyninde “görsel korteks” ve “motor korteks” denen alanlar arasında yeni bağlantıların yapılmasına kurulmasını sağlar. Hem beyin alanları içindeki hem de aralarındaki bağlantılar gelişim için çok önemlidir. Bebekler de oyun aracılığıyla küçük fizikçiler haline gelirler, nesnelerin nasıl ağırlık, büyüklük ve şekil açısından farklılaştıklarını ve sert bir yüzeye çarpıldıklarında nasıl ses çıkardıklarını keşfederler. Bebeğinizin ne kadar yoğun konsantre olduğunu ve sonsuz şekilde yeni bir nesneye erişmek için yakalayışını adapte ettiğini ve anlık bile olsa bir şeyi yakalayabildiğinde yüzünde beliren memnuniyeti izlemek için vakit ayırın. Bu gibi bir başarı sonucunda aldığı zevk endorfinler denen ve bir sakinlik ve başarı hissi veren kimyasalları beyninde serbest bırakır.

Hayali oyun Psikologlar çoğu kez iki tip oyunu ayırt eder: fonksiyonel oyun ve hayali oyun. Fonksiyonel oyun, nesneleri icat edilmiş oldukları amaçlar için kullanmayı içermektedir, yatağının üzerinde dönen nesneleri yakalamak, topları yuvarlamak, kuleler ve köprüler inşa etmek gibi. Ancak hayali oyun çok daha ilginçtir. Burada çocuğunuz sadece köprüsü veya kulesinin etrafında bir hikaye yaratmaz fakat 18 aylıktan başlayarak nesneleri normal olarak uygulanmayan amaçlar için kullanmaya başlar. Mesela, bir muz alıp, aslında telefonmuş gibi davranabilir ve muz aracılığıyla detaylı bir konuşma yapmaya başlayabilir! Veya parmaklarından birinin köpek olduğunu ve bunun konuştuğu diğer bir parmağın kedi olduğunu varsayabilir!

Bir çocuğun bir nesneyi diğerinin yerine geçirmesine veya konuşmalar yaptığını varsaymasına imkan veren nedir?

Psikologlar bunun çocuğun kavramsal yeteneklerinde büyük bir ilerleme, sembolik düşünme için bir olasılık olduğuna inanmaktadırlar. Muz ve telefon örneğini alın. İlk olarak, şekillerindeki benzerliği not ettikten sonra çocuk gerçek hayattaki muzlar hakkında bildiği her şeyi askıya alır ve geçici olarak elindeki muza telefonlar hakkında bildiklerini atfeder.

Böylece öyleymiş gibi davranmak ilerleyebilir. Bunun için önemli olan şey, çocuğun beyninde, gerçek dünyanın mevcut olan zihinsel sunularından kordon altına alması gereken yeni fakat geçici bir hayali sunum oluşturma kapasitesidir. O andan itibaren, içten yarattığı dünyasında yaşayabilir: muz telefondur.

Oyun sırasında çocuğun muzu, telefon rolündeyken, yemeye çalıştığını görmezsiniz! Yine de, öyleymiş gibi davrandığı tüm süre boyunca çocuk nesnelerin gerçek özelliklerini beyninden silmez çünkü oyun bittiğinde bunu tüketmek için hemen soyabilir! Bazı psikologlar hayali dünyası daha geniş çocukların “eğer köpeklerin kanatları olsaydı uçabilirlerdi gibi varsayımsal ifadelerin “olsaydı” anlamlarını anlamalarında önemli bir başlangıç olduğunu tartışmaktadırlar. Daha fazlası için PrimaDünyası.com adresini ziyaret edin! Hayali oyunun basit olarak görünen bir oyununu sürdürmesi için çocuğunuzun beyninde kompleks, dinamik zihinsel aktivitelerin olması gerekmektedir.

Hayali oyunun çocuğunuzun yaşamının ikinci yılında başlamasına rağmen, 5. yıla kadar devam edebilir ve hatta ilerisine gidebilir. Önemi oyunu oluşturmak için gerekli olan beynin zihinsel aktivitelerinde yatmaktadır: çocuk oyununda farklı ana oyuncuları ve nesneleri zihinsel olarak temsil etmek onlara atfettikleri rolü hatırlamak zorundadır.

Bu, çalışan bir hafıza için önemli bir egzersizdir. Bir kez oluşturuldu mu, çocuğunuz bu rolleri bir oyunun tamamı boyunca korumaya ihtiyaç duyar. Bu, yeni yürümeye başlayan bir çocuk için ortalama bir görev değildir çünkü hayali nesneler çoğu kez sembolik olarak temsil ettirildikleri nesnelere objektif olarak hiç benzememektedir.

2 farklı tipte dil formu Çocukların oyunlarında iki farklı tipte dil formu kullandığını biliyor musunuz? ABD’ de gerçekleştirilen ilginç bir çalışmada çocuk grupları hayali oyun durumlarında dikkatli şekilde gözlenmişler ve kullandıkları dil kaydedilmiştir. Araştırma çocukların oyun durumunda bir rol oynayıp oynamadıklarına veya oyun durumunu yorumlayıp yorumlamadıklarına dayanarak tamamen aynı anlamda olan iki farklı iletişim yolu kullandıklarını göstermiştir. Yani, örneğin, oyundaki karakterlerin sesi aracılığıyla konuşurken bir gelecek zaman formu kullanılırken:

“Şimdi parka gideceğim”, bir olayı yorumlamak üzere hayali oyundan anlık olarak çıktıklarında benzer anlamı iletmek için farklı bir gelecek zaman formu kullanmışlardır: “Şimdi diğer bebeği almaya gideceğim ki Baba eve gelebilsin”. Bunun ne kadar kalıcı olduğunu kaydeden araştırmacılar çocukların aynı anlamı ifade etmelerine rağmen, çeşitli karakterleri ve olayları oluşturmak için hayali oyunda veya hayali oyundan çıkmış olduklarını açıkça belirtmek için faklı dil formlarını kullandıkları sonucuna varmışlardır.

Bunlar, çocukların normal gerçekliğin dahili olarak yaratılan oyun dünyasına girmesi için ihlal edilebilecek sınırlamaları sırasında, hayali oyunun ilerlemekte olduğunu dilbilimsel olarak nasıl belirttiklerini gösteren çok önemli ipuçlarıdır. Yani, öyleymiş gibi davranma sırasında insanlar uçabilir, kuşlar konuşabilir ve bir kalem pişirilip yenebilir ve mevcut olmayan bir su bir kavanozdan akıtılıp geçici olarak saman rolünü oynayan cetvele yavaş yavaş içirilebilir. Hayali oyun olasılıkları neredeyse sınırsızdır. Asla çocuğunuzun oyununun aptalca olduğu yargısında bulunmayın.

Çocuğunuz gerçekte yaratıcı bir oyun yazarı gibidir, hikaye örgüsünü belirlemekte ve oluşturmakta, farklı roller üstlenmekte, böylece hayal gücünü ve zekasını pek çok yoldan geliştirmektedir.

Duygusal gelişimde oyun Duygusal gelişimde oyunun rolü hafife alınmamalıdır. Çocuklar çoğu kez kardeşinin doğumu gibi zor bir problemle, bunu kendi küçük dünyalarının güvenli mahremiyetinde gözden geçirerek yüzleşecektir. Gerçekte, çocuk terapistleri sıklıkla travma geçiren çocuklara oyundan yararlanarak yardımcı olmaktadır.

Bir ebeveyn olarak siz çocuğunuzun korkuları ve endişeleri hakkında direkt sorular sormaktan ziyade, oyununu dikkatli şekilde gözleyerek daha fazla bilgi edinebilirsiniz. O zaman, nasıl hissettiğini kelimelerle ifade ermesini gerektiren “kızgın mısın?” sorusunu sormak yerine, bu gelişim aşamasında kapasitesinin üzerindedir, daha derin olan hislerini oyununun detaylarını dikkatli şekilde gözleyerek keşfedebilirsiniz. Öfke ve kıskançlık çoğu kez bebeklerle oynarken azaltılabilir. Bu nedenle eğer ikinci bir bebek bekliyorsanız, yeni yürümeye başlayan çocuğunuza bir oyuncak bebek almak iyi bir fikirdir

Eğer çocuğunuzun oyuncak bebeğine bağırdığını veya vurduğunu görürseniz onu azarlamayın. Bu yeni hislerini anlamaya ve kontrol altına almaya çalıştığını, endişelerini hayali dünyaya ve gerçek dünyadaki bebekten uzağa kanalize ettiğini gösteren sağlıklı bir işarettir. Çocuklar oyunu sosyal kuralları gözden geçirmek için de kullanırlar. Bebekleriyle mesela, bu gibi rollerin nasıl farklılaştığını keşfetmek ve sürekli-genişleyen sosyal dünyalarında her şeyin yerini aşama aşama anlamaları için çeşitli karmaşık yollarla öğretmen, tren sürücüsü, anne, baba, bebek ve polis gibi sosyo-dramatik roller canlandırırlar. Yani, çocuğunuzun bir dahaki sefere “sadece boş yere oynuyor” olduğunu düşündüğünüz şeyi yapıyor olduğunu gördüğünüzde onu farklı bir zihniyetle gözlemeye çalışın ve hızla gelişmekte olan beyninde oluşmakta olan zeka bağlantılarını düşünün!

www.milliyet.com.tr

Edith Nesbit’ten “Demiryolu Çocukları”

İngiliz yazar Edith Nesbit’in ünlü eseri “Demiryolu Çocukları” Kültür Yayınları İş Çocuk Kütüphanesi serisinden çıktı. Çocuklar için 60’dan fazla roman yazan Nesbit’in ülkemizde en çok bilinen eseri olan “Demiryolu Çocukları” Fügen Yavuz tarafından orijinal dilinden çevrilerek okurlarla buluşuyor.

Londra’nın zengin bir semtinde mutlu bir yaşam süren Roberta, Peter ve Phyllis’in yaşadıkları bir talihsizlik sonucu büyük şehre veda ederek, geldikleri küçük bir köyde başlayan yaşam mücadeleleri ve elde ettikleri kazanımların anlatıldığı kitap 3 TL olarak fiyatlandırılıyor. Kitap, çocuklara eğlenceli, maceralı ve mucizelerle dolu bir dostluk öyküsü sunuyor.

Kitaptan:
Makinistin büyük parlak çelik kolu çevirip buharı kestiğini gördüğünde, Bobbie lokomotifin işleyişiyle ilgili tahmininden çok daha fazla şey biliyordu artık. Jim babasının kuzeninin karısının ağabeyinin, oyuncak lokomotifi ne yapıp edip lehimleyeceğine söz verdi. Öğrendiği onca bilginin yanında, Bobbie artık Bill ve Jim’le sonsuza dek arkadaş kalacaklarını ve vagonun değerli kömürleri üzerine böyle davetsiz bir biçimde yuvarlandığı için kendisini tamamen affettiklerini hissetti.

Demiryolu Çocukları
Yazan: Edith Nesbit
Çeviren: Fügen Yavuz
204 sayfa,3 TL

Charles Dickens’tan “Bir Yılbaşı Öyküsü”

İngiliz Edebiyatı’nın ünlü yazarı Charles Dickens’ın “Bir Yılbaşı Öyküsü” adlı çocuk kitabı Kültür Yayınları etiketiyle yayınlandı. Kültür Yayınları’nın kitap ücretlerini düşük tutarak okuma alışkanlığını yaymak ve kitap ücretleri nedeniyle korsan yayınlara yönelimi engellemek amacıyla 3 TL olarak fiyatlandırılan seri içerisinde yer alan kitap orijinalinden çevrilerek okurlarla buluşuyor.

Kitap, kimseyle arkadaşlık etmeyen ve hiç kimseye ihtiyacı olamadığını düşünen huysuz Ebenezer’in Noel gecesi kapısını çalan bir ziyaretçiyle değişen yaşamını konu alıyor. Dickens’ın çocukların hayal dünyasına dokunduğu bu değerli eser Çiçek Eriş’in çevirisiyle sunuluyor.

Kitaptan:
Scrooge camı kapayıp hayaletin girdiği kapıyı kontrol etti. Üst üste iki kez kilitlenmişti hem de kendi elleriyle. Kapı demirleri yerinden oynamamıştı. “Saçmalık” diyecek oldu ama söylemekten vazgeçti. Gerek yaşadığı hisler, gerek günün yorgunluğu gerek “Görünmez Dünya”nın kendisine görünmüş olması, gerek saatin iyice ilerlemiş olması sebebiyle dinlenmeye ihtiyacı vardı ve üstünü bile değiştirmeden yatağa giderek, yastığa kafasını koyar koymaz uyudu.

Bir Yılbaşı Öyküsü
Yazan: Charles Dickens
Çeviren: Çiçek Eriş
82 sayfa, 3 TL

“Shakespeare’den Hikâyeler”

Ünlü İngiliz şair ve oyun yazarı Shakespeare’in 20 oyununun hikâyeleştirildiği
“Shakespeare’den Hikayeler” adlı kitap Kültür Yayınları’ndan çıktı. Charles ve Mary Lamb kardeşler tarafından kalem alınan kitap, yazarların deyimiyle genç okura Shakespeare okumada bir örnek teşkil etmesi amacıyla hazırlandı.

Shakespeare’in komedilerinden ve trajedilerinden “kısaltılmamış” hikayelerle oluşturulan kitabın yazarları kitabın yazılış amacıyla ilgili olarak önsözde şu ifadelerde bulunuyor: “Bu hikayeler genç okurlar için ne ifade ederse etsin, yazarların dileği gerçek Shakespeare Oyunları’nın büyüdüklerinde onlar için hayal gücünü zenginleştirici, erdemi güçlendirici, bütün bencil ve maddiyatçı düşünceden uzaklaştırıcı, bütün tatlı, hoş, onurlu düşünce ve davranışlarda ders verici, nezaket, iyilikseverlik, cömertlik ve insanlıkta öğretici olması; zira Shakespeare’in sayfaları bu erdemleri öğreten örneklerle dolu.”

Özellikle kolay okunur bir şekilde ve Shakespeare’in kendi ifadelerine de sadık kalınarak kaleme alınan kitap genç okurlara Shakespare ile tanışmak için oldukça keyifli bir seçki sunuyor.

Kültür Yayınları’nın kitap ücretlerini düşük tutarak okuma alışkanlığını yaymak ve kitap ücretleri nedeniyle korsan yayınlara yönelimi engellemek amacıyla 3 TL olarak fiyatlandırılan seri içerisinde yer alan kitap Rana Tekcan tarafından orijinalinden çevrilerek okurlarla buluşturuluyor.

Charles Lamb (1775-1834) &Mary Lamb(1764-1847) Hakkında

Londra’da doğan kardeşlerden Charles Lamb, ilk önce şiirleriyle tanındı. Lamb daha sonra tiyatro oyunları, hikâyeler ve edebiyat eleştirileri yazdı. Kız kardeşi Mary Lamb ile kaleme aldığı ile “Shakespeare’den hikâyeler genç okurlara yönelik eserlerinden biridir. Birlikte kaleme aldıkları diğer hikâye kitabı Mrs Leicester’in Okulu’nu büyük ölçüde Mary Lamb yazmıştır.

Shakespeare’den Hikâyeler
Yazan: Charles Lamb ve Mary Lamb
Çeviren: Rana Tekcan
286 sayfa,3 TL
İş Çocuk Kütüphanesi

KONYA – Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Karakaya, sağlıklı ve dengeli bir beslenme için hayvansal gıdaların mutlaka düzenli şekilde alınması gerektiğini belirtti.

İnsan beslenmesinde ve vücut gelişiminde proteinlerin büyük önem taşıdığını vurgulayan Karakaya, et, süt ve yumurta gibi hayvansal ürünlerin de protein açısından zengin kaynaklar olduğunu bildirdi.

YUMURTADA KALİTELİ PROTEİN VAR
Karakaya, biyolojik değeri en yüksek olan proteinlerin yumurtada bulunduğunu belirterek, şunları kaydetti:

”Yumurtanın bileşiminde bulunan proteinler, tüm gıdalardaki proteinler arasında en kaliteli olanlardır. Yumurta, protein, yağ, vitamin ve mineral gibi besin maddelerinin pek çoğunu içeren önemli bir gıda kaynağıdır. Çocuklar ve gençler özellikle zihinsel gelişimleri için, büyümelerini tamamlayıncaya kadar günde 1-2 adet yumurta tüketmeli. Bu yaşlarda yumurta veya et, süt gibi hayvansal gıdaları yeterince almadan büyümesini tamamlayan bireyler, ileri yaşlarında bu gıdaları ne kadar alırlarsa alsınlar zihinsel gelişimleri üzerinde artık çok fazla etkili olmayacaktır. Özellikle çocukların zihinsel ve bedensel gelişiminde önemli rol oynayan yumurtanın her yaşta düzenli olarak tüketilmesi, bazı hastalıklardan korunma açısından da faydalıdır. Bu nedenle özellikle anneler, küçük yaştaki çocuklarına zihinsel gelişimlerini tamamlayabilmesi için yumurta yedirmeyi ihmal etmemeli.”

Tüm bu faydalarına karşın, yumurtanın aşırı tüketilmesinin de yanlış olduğunu, et, süt ve yumurtanın yanı sıra bitkisel gıdaların da dengeli şekilde alınması gerektiğini anlatan Karakaya, yüksek oranda yağ ve karbonhidrat içeren gıdaların tüketiminde aşırıya kaçılması durumunda kilo artışına bağlı bazı sağlık sorunlarının ortaya çıkabileceğini bildirdi.

İSTANBUL – Okul dönemi boyunca aynı saatte yatıp, aynı saatte kalkan, düzenli ve tempolu bir çalışma içinde olan, her gün mutlaka ders çalışmak durumunda kalan öğrenciler için sömestr tatili çok büyük önem taşıyor.

Bu dönemde çocukların hem eğlenmek hem de dinlenmek istediklerini belirten Acıbadem Maslak Hastanesi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Korkmaz, zihni dinlendirmenin ve bedeni geliştirmenin en güzel yolunun spor yapmak olduğunu, kış döneminde de yapılabilecek spor aktivitelerinin başında ise “kayak” sporunun geldiğini belirtiyor.

Ülkemizde Temel Eğitim Kayak Kampları’na çocukların 7 yaşından itibaren alındığını ve iyi birer kayak sporcusu olabilmeleri için, deneyimli antrenörler tarafından yetiştirilmeye başlandığını belirten Dr. Neslihan Korkmaz, sömestr tatilini çocuklarının kayak sporuna başlamaları için değerlendirmek isteyen ebeveynler için bilgi verdi ve tavsiyelerde bulundu.

KAYAĞA BAŞLAMAK İÇİN 4-5 YAŞ İDEAL
Kayak sporuna başlama yaşı çocuklarda kemik gelişimine bağlı olduğu için 4-5 yaş olarak öneriliyor. Bu yaşlarda çok ciddi bir antrenman programıyla çocukların sıkı bir disipline alınmaması gerekiyor. Bu sebeple 1 saatlik program başlangıç için yeterli oluyor. Programa çocukların zevk alabilecekleri, kar üzerinde eğlenceli bir oyun şeklinde edilmeli. Günde, sabah ve akşam olmak üzere 2 saat yeterli oluyor.

NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİYOR?
Çocuk ders almadan kendi kendine kaymaya çalışılırsa kesikler, kırıklar, çıkıklar ve tabii ki çok daha ciddi yaralanmalar olabilir. Bu sebeple kayak mutlaka tecrübeli bir hocanın gözetimi altında yapılmalıdır.

İlk deneme yapılırken, mümkünse, çok soğuk olmayan bir hava tercih edilmeli. Giysiler, hareketi engellemeyecek tarzda ve korunaklı olmalı. Eldiven ve şapka bulundurulmalı. Giysiler üzerinde kesici ve delici sert cisimler olmamalı. Kask mutlaka takılmalı. Çocuğun boyuna ve kilosuna uygun olmayan eski, bakımsız kayak malzemeleri kullanılmamalı. Kayak alırken; kayağın modeline ve başlangıç ya da ileri düzey sporcular olup olmadıkları göre kayak boyuna dikkat edilmeli. Kayak boyu çocukla aynı boyda, boyundan on santim uzun ya da kısa olabilir. Ayakkabılar çocuğun ayağını sarmalı, ayağından büyük ya da küçük olmamalı.

DÜZENLİ SPOR SAĞLIKLI BİR FİZİK YAPISI SAĞLAR
Çocuğun buluğ çağı öncesi ve sonrası düzenli olarak yaptığı spor etkinliklerinin, sağlıklı bir fizik yapının gelişmesini sağlarken, genç yaşlarda fiziki yapının bozulmasını geciktirmede önemli rol oynadığını belirten Dr. Neslihan Korkmaz sözlerine şöyle devam ediyor:

“Spor, fiziksel gelişimin yanında sosyal açıdan da önemli. Spor yardımıyla çocuğun çevresini tanıması ve iletişim kurabilmesi daha kolay gerçekleşiyor. Kayağın yanı sıra kış döneminde yapılabilecek paten ve kapalı alanlarda yapılabilen yüzme, tenis, basketbol gibi sporlar da çocukların sağlıkları ve sosyalleşmeleri için çok uygun sporlar.”

TELEVİZYON VE BİLGİSAYARDAN UZAK DURUN
Birçok öğrenci, tatil boyunca kitaplarını bir köşeye atıp, bütün gün televizyon seyredip geceleri geç saatlerde yatarak ya da odalarına kapanıp bilgisayar başında saatlerini harcayarak değerlendirme eğiliminde oluyor. Böyle bir tatil anlayışı öğrenciyi dinlendirmekten çok yoruyor, vücut ve beynin tembelliğe alıştığı için 2. dönem okula alışmak zaman alıyor.

www.ntvmsnbc.com

ILLINOIS – Çocuk gelişiminde kardeşlerin de anne-baba kadar önemli olduğu bildirildi.

İngiliz Daily Telegraph gazetesinde yayımlanan araştırmaya göre ebeveynler, sosyal kurallar hakkında çocukları üzerinde daha etkili olurken, kardeşler “sokakta” davranış biçimi konusunda rol oynuyor.

Kardeşlerden öğrenilenler arasında okulda ve arkadaş çevresinde nasıl davranılması gerektiği konusu ön sırada yer alırken, küçüklerin büyüklerden sigara ve alkol gibi kötü alışkanlıkları edinme ihtimali de bulunuyor.

Illinois Üniversitesi’den profesör Laurie Kramer, çocukların günün büyük bölümünü geçireceği sosyal çevreye daha yakın olmaları nedeniyle kardeşlerin çocuk gelişimine katkılarının gözden kaçırılmaması gerektiğinin altını çizdi.

Kramer, ebeveynlerin yapabileceği en önemli işlerden birinin, en başından kardeşler arasında dayanışmayı artırmaya yardım etmek olduğunu kaydetti.

www.ntvmsnbc.com

GAZİANTEP – Televizyon ve internet bağımlılığının çocukları egzersizden uzaklaştırdığını ve obeziteye yol açtığını söyleyen Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu (BESYO) Müdürü Yrd. Doç. Dr. Kürşat Karacabey, ”Büyüme döneminde spor yaparak kapasitesini geliştirmeyenlerin, büyüdükten sonra bu ihtiyacı karşılayabilmeleri çok daha zor” dedi.

Sporun, çocukluk ve gençlik dönemlerinde bedensel gelişimin sağlıklı olmasını sağladığını, ileri yaşlarda da sağlığın bozulmasını önlediğini ve geciktirdiğini vurgulayan Karacabey, ”Spor çocukluk ve ergenlik çağında yapılması gereken en önemli etkinliktir” dedi ve şöyle devam etti:

“Sporun sağlık üzerinde birçok psikolojik ve fizyolojik olumlu etkileri var. 6 yaş ve üzeri obez çocukların yüzde 50’si yetişkinlik dönemlerinde de obez olmaktalar. Bu oran çocukluk çağında obez olmayanlarda yüzde 10′a kadar düşmektedir. O halde obezite erken yaşta tespit edilmeli ve obeziteden korunmak için fiziksel etkinlikler artırılmalı. Günümüzde televizyon ve internet bağımlılığı çocuklarımızı hareketli yaşamaktan alıkoyuyor. Televizyon ve internet bağımlılığı çocuklarımızı egzersizden uzaklaştırıyor, onların obez olmasına neden oluyor. Bu olumsuzluğun önüne geçilmesinin yolu ailelerin çocuklarını spor yapmaya teşvik etmesinden geçiyor. Buna ciddi biçimde ihtiyaç var.”

UYGUN SPORA DOĞRU ZAMANDA BAŞLAMALI
Çocuğun yapacağı sporun ve tercih edilen spora başlama yaşının da doğru belirlenmesi gerektiğine dikkati çeken Karacabey, iskelet sistemini zorlayan ağır sporlara erken yaşta başlamanın yanlış olduğunu vurguladı. Kemiklerin büyüme uçlarının zedelenmesi halinde çocuğun büyümesinin yavaşlayabildiğini ve şekil bozuklukları ortaya çıkabildiğini ifade eden Karacabey, ”Örneğin yüzmeye 5-6, jimnastik, buz pateni, binicilik, kayak ve futbola 7-8 yaşında başlamak doğrudur. 10 yaşından sonra bu sporlara ek olarak voleybol, basketbol, hentbol ve dalış sporları yapılabilir. Su topu, okçuluk ve atlama sporlarına başlamak için ise 12 uygundur. Halter ve güreş gibi ağır sporlara başlama yaşı ise 15-16′dır” şeklinde konuştu.

www.ntvmsnbc.com